Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қорғалатын аумақтар желісі
Network of protected areas
Natura 2000 – Еуропалық Одақ аумағындағы табиғатты қорғау аймақтарының желісі. Ол мекендеу орындары туралы директива және құстар туралы директива аясында белгіленген ерекше қорғау аймақтары мен ерекше қорғалатын аймақтардан құралған. Бұл желіге құрлықтағы және теңіздегі қорғалатын аумақтар кіреді. 2022 жылы Natura 2000 желісі Еуропалық Одақтың құрлық аумағының 18 пайызынан және теңіз аумағының 7 пайызынан астам бөлігін қамтыды.
Natura 2000 is a network of nature protection areas in the territory of the European Union. It is made up of Special Areas of Conservation and Special Protection Areas designated under the Habitats Directive and the Birds Directive, respectively. The network includes both terrestrial and Marine Protected Areas. The Natura 2000 network covered more than 18% of the European Union's land area and more than 7% of its marine area in 2022.
Тарих
1992 жылдың мамыр айында Еуропалық қауымдастықтардың үкіметтері Еуропадағы ең қауіп төнген тіршілік орталары мен түрлерін қорғауға бағытталған заңнаманы қабылдады. «Тұрмыстық орта туралы» директива 1979 жылы қабылданған «Құстар туралы» директиваны толықтырады, және олар бірге «Натура 2000» қорғалатын аумақтар желісін құрайды. «Құстар туралы» директива құстарды ерекше қорғау аймақтарын құруды талап етеді. «Тұрмыстық орта туралы» директива да Еуропалық комиссияның келісімімен ерекше қорғалатын аймақтар болып табылатын, Қоғамдастық маңызы бар жерлерді, құстардан басқа түрлер үшін және тіршілік ортасының түрлері (мысалы, орманның ерекше түрлері, шабындықтар, батпақтар және т.б.) үшін белгілеуді талап етеді. Ерекше қорғау аймақтары мен ерекше қорғалатын аймақтар бірге қорғалатын аумақтардың «Натура 2000» желісін құрайды. «Натура 2000» желісі – Еуропаның жабайы табиғаты мен табиғи мекендерін сақтау туралы Берн конвенциясы аясында құрылған «Смарагд желісіне» Еуроодақтың үлесі болып табылады. «Натура 2000» биологиялық әртүрлілік туралы конвенцияның қорғалатын аумақтар жұмыс бағдарламасына да маңызды үлес қосады. Еуроодаққа қосылу шарты ретінде, үміткер мемлекеттер Еуроодақтың мүше мемлекеттеріне сәйкес критерийлерге жауап беретін «Натура 2000» аумақтарының тізімін ұсынуы керек. Кейбір жаңа мүше мемлекеттерде директивалар бойынша қорғауға лайық үлкен аумақтар бар, бірақ оны іске асыру әрқашан оңай болған жоқ. «Натура 2000» аумақтарын мүше мемлекеттер мен Еуропалық комиссия жоғарыда аталған екі директиваға сәйкес қатаң ғылыми критерийлерді қолдана отырып таңдайды. Ерекше қорғау аймақтары тікелей әрбір Еуроодақ мүше мемлекетімен белгіленеді, ал ерекше қорғалатын аймақтар одан да күрделі процедураны қамтиды: әрбір Еуроодақ мүше мемлекеті «Тұрмыстық орта туралы» директивада тізілген тіршілік орталары мен түрлерін қамтитын ең жақсы жабайы табиғат аймақтарының тізімін жасауы керек; бұл тізім Еуропалық комиссияға ұсынылуы тиіс, содан кейін «Натура 2000» аумағы болу үшін еуропалық деңгейде бағалау және іріктеу процесі жүргізіледі. «Тұрмыстық орта туралы» директива Еуроодақ аумағын әрқайсысының өзіндік экологиялық тұтастығы бар тоғыз биогеографиялық аймаққа бөледі. «Натура 2000» аумақтары әрбір биогеографиялық аймақтағы жағдайларға сәйкес таңдалады; осылайша таңдалған аумақтар көптеген елдерде ұқсас табиғи жағдайлардағы түрлер мен тіршілік орталарының типтерін көрсетеді. Әрбір «Натура 2000» аумағы стандартты деректер формасы деп аталатын бірегей идентификациялық нысанға ие. Бұл форма түрлер мен тіршілік орталарын оңтайлы сақтау жағдайы тұжырымдамасы арқылы басқаруды бағалау кезінде құқықтық анықтама ретінде қолданылады. «Натура 2000 Viewer» – желіні зерттеуге арналған құрал және барлық стандартты деректерге қол жеткізуге мүмкіндік береді.
In May 1992, the governments of the European Communities adopted legislation designed to protect the most seriously threatened habitats and species across Europe. The Habitats Directive complements the Birds Directive adopted in 1979, and together they make up the Natura 2000 network of protected areas. The Birds Directive requires the establishment of Special Protection Areas for birds. The Habitats Directive similarly requires Sites of Community Importance which upon the agreement of the European Commission become Special Areas of Conservation to be designated for species other than birds, and for habitat types (e. g. particular types of forest, grasslands, wetlands, etc.). Together, Special Protection Areas and Special Areas of Conservation form the Natura 2000 network of protected areas. The Natura 2000 network is the EU contribution to the "Emerald network" of Areas of Special Conservation Interest set up under the Bern Convention on the conservation of European wildlife and natural habitats. Natura 2000 is also a key contribution to the Program of Work of Protected Areas of the Convention on Biological Diversity. As a prerequisite for joining the EU, accession states have to submit proposals for Natura 2000 sites meeting the same criteria as EU member states. Some new member states have large areas which qualify to be protected under the directives, and implementation has not always been simple. The Natura 2000 sites are selected by member states and the European Commission following strictly scientific criteria according to the two directives mentioned above. The Special Protection Areas are designated directly by each EU member state, while the Special Areas of Conservation follow a more elaborate process: each EU member state must compile a list of the best wildlife areas containing the habitats and species listed in the Habitats Directive; this list must then be submitted to the European Commission, after which an evaluation and selection process on European level will take place in order to become a Natura 2000 site. The Habitats Directive divides the EU territory into nine biogeographic regions, each with its own ecological coherence. Natura 2000 sites are selected according to the conditions in each biogeographical region; thus selected sites represent species and habitat types under similar natural conditions across a suite of countries. Each Natura 2000 site has a unique identification form called a standard data form. This form is used as a legal reference when assessing the management of the species and habitats through the concept of favourable conservation status. The Natura 2000 Viewer is a tool to explore the network and gives access to every standard data form.
Ағымдағы жағдай
2017 жылы Natura 2000 27 312 нысанды қорғады (ЕО елдерінің жерінің шамамен 18 пайызы) және теңіз аумағы, сонымен қатар ЕО жер ортасында дерлік толыққанды деп есептелді. Мүше мемлекеттерге қарсы бұзушылық процедуралары көрсеткендей, белгілеу процесі әрқашан оңай болған жоқ. Нысандарды белгілеуге жақын болса да, нысандардағы қорғауды басқару және оны күшейту әлі де жетілмеген, ал көптеген нысандарда басқару жоспарлары жоқ. Natura 2000 құрылыс салушылар, фермерлер және саясаткерлер тарапынан сынға ұшырады, олар мекендеу орындары мен түрлерді сақтау дамуға бәкіл келтіреді деп қорқады. 2013 жылы теңіз ортасында Natura 2000 деп белгіленген нысандар бар. Теңіз аймақтарындағы желі толық емес деп есептеледі және Комиссия оны «алдағы жылдардағы Еуропалық биоәртүрлілік саясатының басты міндеті» деп мойындады. Natura 2000 нысандарының сипаттамасы әртүрлі болуы мүмкін. Оларды адамдардың қалай пайдалануына қатысты қатаң шектеулер қойылған жоқ. Көптеген нысандарда егіншілік, орман шаруашылығы жүргізіледі, ал кейбіреулері тіпті қалалық аймақтарда орналасқан. Басқа аймақтар одан да жабайы. Еуропалық комиссия Natura 2000 желісі мен оның шамамен 13% құрайтын жабайы аймақтар арасындағы қарым-қатынас туралы нұсқаулықтарды әзірледі. Бұл 2009 жылы Еуропа Парламенті мүшелерінің Еуропаның жабайы табиғатын одан әрі қорғауды талап еткен есебіне жауап болды.
as of 2017, Natura 2000 protected 27,312 sites with a terrestrial area of (around 18 percent of land of the EU countries) and marine area of , and was considered almost complete in the EU terrestrial environment. The process of designation has not always been smooth as the infringement procedures against member states show. While designation of sites may be near complete, the management and enforcement of protection on sites is less advanced and many sites lack management plans. Natura 2000 faced criticism from developers, farmers and politicians who fear that the conservation of habitats and species places a brake on development. In 2013, there were designated as Natura 2000 in the marine environment. The network in marine areas is not considered complete and acknowledged by the Commission as a "key challenge for EU biodiversity policy in the coming years". Natura 2000 sites can vary considerably in character. They are not strictly protected in terms of how they are allowed to be used by people. Many sites are farmed, forested and some are even in urban areas. Other areas are much wilder. The European Commission developed guidelines on the relation between Natura 2000 and wild areas which are thought to make up around 13% of the network. This was in response to a report by Members of the European Parliament in 2009 which called for further protection of Europe's wilderness.
Адамдардың санасын арттыру
Natura 2000 желісі Еуропалық Одақ азаматтары арасында кеңінен танымал емес; 2013 жылы азаматтардың бар болғаны 11% ғана оның мақсатын білген. Еуропалық Комиссия Еуроодақтың Биологиялық әртүрлілік стратегиясы аясында халықтың желі және жалпы биологиялық әртүрлілік туралы хабардарлығын арттыруға міндеттелді. Көбінесе Natura 2000 аумақтары азаматтардың көпшілігі үшін дамуға кедерес келтіретін ретінде қарастырылады. Осы аумақтар белгілі бір жерлерде пайда болғаннан кейін, азаматтар сол аймақ үшін нақты пайдасы жоқ, тек шектеулер мен тыйымдарды ғана көреді. Жағдай одан да қиын, себебі Natura 2000 аумағын белгілеу процесіне жергілікті тұрғындар қатыстырылмады. Әртүрлі аймақтарды әртүрлі қоғамдық ұйымдар зерттеген, олар аймақты жақсы білмей, жергілікті қауымдастықтың мүдделерін ескермеген, сондай-ақ зерттеулер де жеткіліксіз болған. Осы хабардарлықтың жетіспеуіне байланысты, көптеген азаматтар Natura 2000 желісіне кіргеннің салдарынан хабарсыз.
The Natura 2000 network is not well known among European Union citizens; only 11% of citizens knew what it was in 2013. As part of the EU Biodiversity Strategy, the European Commission committed to raise awareness about the network and biodiversity in general with the public. In general, Natura 2000 Sites are seen like an interdiction for developing for most of the citizens. Since appeared in some area, the citizens saw only limitations and interdictions without any local advantages for the specific area. The confusion is even greater since in the designation process as a Natura 2000 Site, the local communities were not involved. The documentations for different areas were done by different NGO not belonging to specific areas without knowing the areas, with limited studies and ignoring the local communities interests. Due to this lack of awareness, most citizens do not know the consequence of belonging to a Natura 2000 Site.
Natura 2000 күні
Natura 2000 желісі туралы хабардарлықты арттыру мақсатында 21 мамыр "Natura 2000 күні" деп белгіленді. Бұл 22 мамыр - "Халықаралық биологиялық әртүрлілік күніне" дейін өткізіледі. Бұл бастама SEO/BirdLife ұйымынан туындады, олар осы желі туралы білімді жақсарту үшін Еуроодақтың LIFE+ бағдарламасынан қаржыландыру алды. 2013 жылы алғашқы Natura 2000 күні азаматтардың Natura 2000 желісінің өміріндегі маңыздылығын түсінуіне көмектесу мақсатында ұйымдастырылды. Содан бері, әр жылғы 21 мамырда және оған дейінгі апталарда бүкіл Еуропа бойынша хабардар ету шаралары жүргізілуде. Мысалы, 2014 жылы Еуроодақтағы мектеп оқушылары мен саясаткерлер көпшілік назарына жеткізу үшін көшбеңдеудің (бабочканың) қимылын жасап, фотосуреттерін әлеуметтік желілерде жариялауға шақырылды.
In order to raise awareness about the Natura 2000 network, 21 May has been designated “Natura 2000 Day”. This precedes “International Day for Biological Diversity” on 22 May. The initiative came from SEO/BirdLife who sought and received funding from the EU LIFE+ programme in order to improve the knowledge of this network. In 2013, the first Natura 2000 day took place with the aim to raise awareness of citizens about the importance of Natura 2000 network in their lives. Since then, every May 21 and the weeks before, awareness actions take place all over Europe. For example, in 2014, school children and politicians across the EU were encouraged to make a butterfly gesture and post photos on social media to raise awareness.
Natura 2000 сыйлығы
Natura 2000 сыйлығы 2013 жылы Еуропалық комиссия тарапынан жарияланды, ал алғашқы сыйлықтар 2014 жылы Natura 2000 күні табыс етілді. Жыл сайынғы марапаттың мақсаты – Natura 2000 желісі туралы хабардарлықты арттыру, ең жақсы үлгілерді көрсету және Natura 2000 нысандарымен айналысатын адамдар арасындағы байланысты ынталандыру. Ол Natura 2000 нысандарын басқаруға немесе олар туралы хабардарлықты арттыруға үлес қосқандарға бес номинация бойынша сыйлықтар тағайындайды: табиғатты қорғау; әлеуметтік-экономикалық пайда; коммуникация; мүдделерді және түсініктерді келiстiру; шекаралық ынтымақтастық және байланыс желісі. Алғашқы жылы жеңімпаздар Болгария, Румыния, Чехия, Бельгия және Испаниядан іріктелді.
The Natura 2000 Award was launched by the European Commission in 2013, with the first prizes awarded on Natura 2000 Day in 2014. The annual Award aims to raise awareness about the Natura 2000 network, showcase excellence and encourage networking between people working on Natura 2000 sites. It awards prizes to those working on the management of or to raise awareness about Natura 2000 in five award categories: Conservation; Socio Economic Benefits; Communication; Reconciling Interests and Perceptions; Cross Border Cooperation and Networking. In its first year, winners were selected from Bulgaria, Romania, Czech Republic, Belgium and Spain.
Дау
Natura 2000 заңнамасы, әсіресе оның тіршілік ортасын тексеруі (немесе: тіршілік ортасын бағалау, Тіршілік ортасы туралы директиваның 6-бабы) климаттың өзгеруі мәселесі тумаған және экожүйелік қызметтер ұғымы жетілмеген кездерге дейін барады. Сондықтан халықаралық құқық әдебиетінде Кистенкас мекендерді бағалау бастапқыда барлық қажетті экожүйелік қызметтердің тепе-теңдігін қамтамасыз етуге немесе бағалауға климаттың өзгеруін енгізу үшін жоспарланбағанын сұраққа қойды. Табиғатты қорғау мақсаттарын тиімді қорғап тұрғанмен, жаңа климат заңнамасы аясында, мысалы, Еуропалық жасыл келісімнің бір бөлігі ретінде, мекендерді бағалауды қайта қарау қажет болуы мүмкін. Еуропалық құқық әдебиетінде Боргстром мен Кистенкас Natura 2000 мекендерін тексерудің болашақта Еуроодақтың жаңа жасыл инфрақұрылым саясатымен қақтығысу мүмкіндіктерін талқылады. 2010 жылдардың соңында мекендерді бағалау Нидерландыдағы азот дағдарысының себебі болды, себебі Еуропалық Одақ соты (C 293/17 және C 294/17, ECLI:EU:C:2018:882) Natura 2000 учаскелеріне жақын жердегі ауыл шаруашылығына қатысты шешім шығарды. Болгария сияқты басқа да мемлекеттерде жобалар туралы алдын ала хабарламауға байланысты сын айтылды. Бұл Болгарияның Калиакра аймағында жел турбиналары мен гольф алаңын салуға әкеп соқты. Жер иелеріне белгілі бір жағдайларда жерлерін пайдалануға тыйым салынды, әйтпесе Болгарияға қарсы заңға қайшы әрекеттер қолданылатын болады. Бұл жер иелерінің наразылығына ұласты.
The Natura 2000 legislation, notably with its habitats test (or: habitats assessment, Article 6 of the Habitats Directive), dates back to the days climate change was not an issue and the concept of ecosystem services had not been well developed. Hence, in international law literature Kistenkas raised the question the habitats assessment was originally not designed for striking a balance of all relevant ecosystem services or to involve climate change into the assessment. Although well protecting nature conservation objectives, a rethinking of the habitats assessment might be necessary in the light of a new climate law as part of e. g. the European Green Deal. In European law literature Borgstrom and Kistenkas have discussed some possible future incompatibilities of the Natura 2000 habitats test with novel EU green infrastructure policies. In the late 2010s the habitats assessment was at the basis of the nitrogen crisis in the Netherlands as the EU Court (C 293/17 and C 294/17, ECLI:EU:C:2018:882) ruled on agriculture nearby Natura 2000 sites. In some other member states, such as Bulgaria, there was criticism a project had not been well communicated in advance. This led to construction in the Kaliakra zone of Bulgaria, including wind turbines and a golf course. Land owners have then been told they may not use their land in certain ways, otherwise non compliance procedures would be used against Bulgaria. This led to protests by the land owners.
Құжаттамалық
Natura 2000: Еуропаның биоәртүрлілігін қорғау, 2008/11/11 күні ағылшын тілінде электрондық кітап немесе қағаз түрінде жарық көрді.
Natura 2000 : Protecting Europe’s biodiversity, published on 2008/11/11, in English digital book or in paper book .