Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Dromaeosaurus (,/d//r//oʊ//m//i//ə/'/s//ɔːr//ə//s//, // //m//i//.//oʊ// /;) – дромеозавридтер тобына жататын динозавр туысы. Ол соңғы креда кезеңінде (ортаңғы-кейінгі Кампан және Маастрихт дәуірлері), шамамен 80 мен 69 миллион жыл бұрын, Альберта, Канада және АҚШ-тың батыс бөлігінде өмір сүрген. Туыстың типтік түрі – Dromaeosaurus albertensis, оны 1922 жылы Уильям Диллер Мэтью және Барнум Браун сипаттаған. Оның қазба қалдықтары Динозаврлар саябағы формациясынан табылған. Бұл туысқа жататын тістер Принс-Крик формациясынан да табылды. Dromaeosaurus – Dromaeosauridae және Dromaeosaurinae тұқымдастарының типтік туысы, оларға Dromaeosaurus сияқты ұқсас ерекшеліктері бар көптеген туыстар кіреді, мысалы, оның ең жақын туысы Dakotaraptor. Dromaeosaurus денесі жақсы жетілген, оның өлшемдері шамалас болған Velociraptor сияқты басқа дромеозаврлардан ауыр.
Dromaeosaurus (,/d//r//oʊ//m//i//ə/'/s//ɔːr//ə//s//, // //m//i//.//oʊ// /; ) is a genus of dromaeosaurid theropod dinosaur that lived during the Late Cretaceous period (middle late Campanian and Maastrichtian), sometime between 80 and 69 million years ago, in Alberta, Canada and the western United States. The type species is Dromaeosaurus albertensis, which was described by William Diller Matthew and Barnum Brown in 1922. Its fossils were unearthed in the Dinosaur Park Formation. Teeth attributed to this genus have been found in the Prince Creek Formation. Dromaeosaurus is the type genus of both Dromaeosauridae and Dromaeosaurinae, which include many genera with similar characteristics to Dromaeosaurus such as possibly its closest relative Dakotaraptor. Dromaeosaurus was heavily built, more so than other dromaeosaurs that are similar in size, like Velociraptor.
Ашылуы және атауы
Динозаврлар туралы көптеген танымал кітаптарда кеңінен сөз болғанымен, және әлемнің барлық мұражайларында толық орнатылған қаңқасының көшірмесі пайдаланылғанына қарамастан, Дромеозавр нақты қазба қалдықтары бойынша жақсы зерттелмеген. Тиррелл мұражайының танымал көшірмесін жасауға мүмкіндік болған нәрсе – жақында ғана табылған басқа дромаеозавридтерден алынған білім болды. Дромеозаврдың алғашқы белгілі қалдықтарын палеонтолог Барнум Браун 1914 жылы Америка Табиғи тарих мұражайы тапсырысы бойынша Ред-Дир өзеніне жасаған экспедиция кезінде тапқан.
Despite receiving widespread attention in popular books on dinosaurs, and the usage of a complete mounted skeleton cast in museums throughout the world, Dromaeosaurus is poorly known from actual fossils. The preparation of the popular cast by the Tyrrell Museum was only made possible by knowledge gained from other dromaeosaurids that have been discovered more recently. The first known Dromaeosaurus remains were discovered by paleontologist Barnum Brown during a 1914 expedition to Red Deer River on behalf of the American Museum of Natural History.
Сипаттама
Дромаеозавр – орташа мөлшердегі етқоректі динозавр, ұзындығы шамамен және дене салмағы да сондай болған. Оның аузы өткір тістерге толы еді, және әр аяғында иілісқан "орақ тырнақ" болған болуы мүмкін. Ол Кейінгі Бор кезеңінің Кампан сатысында өмір сүрген. Дегенмен, осы туысқа жататын тістер сияқты, кейбір шашыраңқы қалдықтар 66 миллион жыл бұрынғы Маастрихт дәуірінің соңғы сатысынан, Hell Creek және Lance формацияларынан табылды. Оның жоғарғы жақ сүйегінде әрқайсынан тоғыз тісі болған.
Dromaeosaurus was a medium sized carnivore, about in length and in body mass. Its mouth was full of sharp teeth, and it probably would have had a sharply curved "sickle claw" on each foot. It lived during the Campanian stage of the Late Cretaceous. However, some fragmentary remains such as teeth that may belong to this genus have been found from the late Maastrichtian age Hell Creek and Lance Formations, dating to 66 million years ago. It had only nine teeth in each maxilla.
Жіктеу
Мэтью мен Браун бастапқыда Dromaeosaurus-ты "Динодонтидалар" (қазір Tyrannosauridae деп белгілі) ішіндегі Dromaeosaurinae деген жеке қосалқы туысына бас сүйегінің жалпы пропорцияларындағы кейбір ұқсастықтарға сүйене отырып орналастырды. Төмендегі кладограмма 2015 жылы палеонтологтар Роберт ДеПалма, Дэвид Бернхам, Ларри Мартин, Питер Ларсон және Роберт Баккер жасаған, Тераподтар жұмыс тобының жаңартылған деректерін қолданған талдауға сәйкес келеді. Осы талдауда Dromaeosaurus, Dakotaraptor-дың туыс таксоны ретінде жіктеледі.
Matthew and Brown originally placed Dromaeosaurus to its own subfamily, the Dromaeosaurinae, within the "Deinodontidae" (now known as Tyrannosauridae) based on some similarities in the general proportions of the skull. The cladogram below follows a 2015 analysis by paleontologists Robert DePalma, David Burnham, Larry Martin, Peter Larson, and Robert Bakker, using updated data from the Theropod Working Group. In this analysis, Dromaeosaurus is classified as the sister taxon of Dakotaraptor.
Палеобиология
Дромаеозавр көптеген туыстарынан қысқа, массивті бас сүйегі, терең мандибуласы және күшті тістерімен ерекшеленеді. Оның тістері туысы Саурорнотолестеске қарағанда көбірек тозығын көрсетеді, бұл оның жауырының етті кесіп қана емес, соғу және жырту үшін де қолданылғанын көрсетеді. Терриен және авторлар тобы (2005) Дромаеозаврдың шағуы Велоцираптордан шамамен үш есе күшті болғанын есептеді және ол олжасын өлтіру үшін серп тәрізді тырнаққа емес, жауырына көбірек сүйенгенін ұсынды.
Dromaeosaurus differs from most of its relatives in having a short, massive skull, a deep mandible, and robust teeth. The teeth tend to be more heavily worn than those of its relative Saurornitholestes, suggesting that its jaws were used for crushing and tearing rather than simply slicing through flesh. Therrien et al. (2005) estimated that Dromaeosaurus had a bite nearly three times as powerful as that of Velociraptor and suggested it relied more on its jaws than on the sickle claw to kill its prey.