Кіріспе

Джерри Норман Уэлсманн (11 маусым 1934 – 4 сәуір 2022) – американдық фотограф. 1960 жылдары дамып келе жатқан суретші ретінде Джерри Уэлсманн өзінің ерекше композиттік басып шығару әдісімен және адамның жағдайының ең терең сезімдерін ашуға арналған адалдығымен жасалған сюрреалистік, құпия суреттерімен (фотомонтаждармен) халықаралық деңгейде танымал болды. Келесі алты онжылдық бойы оның заманауи фотографияға қосқан үлесі маңызды көрмелер, беделді наградалар және көптеген жарияланымдар арқылы нығайтылды. Алдын ала көру практикасына (Ансел Адамс, Эдвард Уэстон және басқалар) қарсы шығып, ол жаңа термин – кейіннен көруді енгізді. Ол камера түймесін басқаннан кейін ғана соңғы басылымның мазмұнын шешті. 1980 жылдары ол Америкадағы ең көп жиналған фотографтардың біріне айналды.

Ерте өмір және білім

Мичиган штатының Детройт қаласында туған Уэлсман ата-анасы Норман (1904-1962) және Флоренс (Кросман) Уэлсманның (1903-1986) шығармашылығын ынталандырғаны үшін алғыс айтты. Уэлсманның әкесі, фотосуретке хобби ретінде қызығушылық танытқан, 1948 жыл шамасында екі ұлы Джерри мен Робертпен бөлісу үшін жертөледе қараңғы бөлме салды. Уэлсман Уайттың мистикалық философиясын және Дзенге ұқсас медитацияға берілгендігін, тіпті сурет түсірмеген кезде де бағалады. Ральф Хаттерслидің, әсіресе өзін-өзі тану туралы мәтін жариялаған, Минор Уайт сияқты теориялары болды. Уэлсман Хэттерслидің талапты, бірақ мағыналы тапсырмаларын еске алды, олар оған әдеттегі заттарды өзгеше және жеке көруге мүмкіндік берді. Уэлсман өзінің алғашқы маңызды "Кейіп пен техниканың өзара байланысы" атты баяндамасын SPE-нің бастапқы конференциясында (1962, Рочестер, Нью-Йорк штаты) ұсынды. Оның екінші жұмысы, "Пост-визуализация", 1964 жылы Чикагодағы SPE-де таныстырылды. Пост-визуализация және композиттік басу техникасы туралы толыққанды мәліметтерді төмендегі қосымша жазбаларда және оның "Процесс және қабылдау" кітабында табуға болады. Көрме инновациялық заманауи фотографияның реалистік фотографияға лайықты қосымша екенін көрсетті. Көрмеде қазіргі заманғы фотографтардың екі теориясы талқыланды. Бір теория өзін-өзі көрсету (өзінің көрінісі), ал екіншісі объективтілікке баса назар аударған сыртқы бақылау туралы болды. Осы екі теорияның арасында кейбір суретшілер көшті. Көрме мен кітаптың үлкен әсері болды және көптеген пікірталастарды тудырды. 1981 жылы Джерри Уэлсманн American Photographer журналының ең көп жиналған он фотографының бірі деп танылды. Сыншы Ларри Талл Уэлсманның ұзақ жылдар бойы танымал және маңызды екенін атап өтті. 2006-2007 жылдары ол және белгілі цифрлық фотограф Мэгги Тейлор АҚШ, Корея, Қытай және Италияда бірнеше екі адамдық көрме ұйымдастырды. 2011-2012 жылдары ол "The Mind’s Eye, 50 Years of Photography by Jerry Uelsmann" атты ретроспективті көрмеде басты рөлде болды. Көрме 2011 жылы Флорида штатының Гейнсвилл қаласындағы Харн өнер мұражайында алғаш рет көрсетілді. Одан кейін Пейбоди Эссекс өнер мұражайына (Салем, Массачусетс) және Джеймс А. Миченер мұражайына (Дойлстаун, Пенсильвания) сапарлады. 2018 жылы ол Луизиана штатының Батон-Руж қаласындағы Луизиана мемлекеттік университетінің өнер мұражайында жеке көрме өткізді. Көрменің "Конфлюенс" деген тақырыбы Уэлсманның ғалым Моа Петерсенмен (2018) болған әңгімелерінің ағып жатқан сипатына, әсіресе махаббат пен жоғалту туралы сөздеріне сілтеме жасады. 2020 жылы Уэлсман, мүмкін, соңғы сұхбатын берді. Ол Zoom видеоконференциясы арқылы қараңғы бөлмесінен жазылып алынды және Adobe Corporation серіктесі Рассел Браун жүргізді. Уэлсманн соңғы суретті бір ғана негативке байланыстырудың қажеті жоқ деп сенді. Уэлсманның хронологиясы туралы мәліметтерді осы екі дереккөзден табуға болады. Кейбіреулер оның жұмысы қызықты болғанымен, фотосуретке жеткілікті ұқсамайды деп санайтын. Студенттер оның еңбекқорлығына таң қалды. Сидни мен Лоис Эскенази өнер мұражайы, Блумингтон, Индиана. Уэлсманның 185 фотосуреті. Харн өнер мұражайы, Гейнсвилл, Флорида. Уэлсманның 153 фотосуреті. Ринглинг өнер мұражайы, Сарасота, Флорида. Уэлсманның 69 фотосуреті. Принстон университетінің өнер мұражайы, Принстон, Нью-Джерси. Уэлсманның 24 фотосуреті. Нью-Йорк қаласының заманауи өнер мұражайы, Нью-Йорк. Уэлсманның 26 фотосуреті. Метрополитен өнер мұражайы, Нью-Йорк. Уэлсманның 3 фотосуреті. Уитнидің американдық өнер мұражайы, Нью-Йорк. Уэлсманның 5 фотосуреті. Чикаго өнер институты, Чикаго, Иллинойс. Уэлсманның 33 фотосуреті. Гетти мұражайы, Лос-Анджелес, Калифорния. Уэлсманның 8 фотосуреті. Сан-Франциско заманауи өнер мұражайы, Сан-Франциско, Калифорния. Уэлсманның 11 фотосуреті. Смитсоновтың американдық өнер мұражайы, Вашингтон, округ Колумбия. Уэлсманның 21 фотосуреті. Виктория және Альберт мұражайы, Лондон, Англия. Уэлсманның 2 фотосуреті. Токио фотосурет өнер мұражайы, Токио, Жапония. Уэлсманның 7 фотосуреті. Фотография мұражайы, Сеул, Корея. Коллекцияның ерекшеліктерінен 1 фотосурет. Аризона университетінің Шығармашылық фотография орталығы, Тусон, Аризона. Уэлсманның 8 фотосуреті. Бостон көркемсурет мұражайы, Массачусетс. Уэлсманның 6 фотосуреті. Шотландияның Ұлттық галереясы, Эдинбург, Ұлыбритания. Уэлсманның 1 фотосуреті. Солтүстік Каролина өнер мұражайы, Рали, Солтүстік Каролина. Уэлсманның 7 фотосуреті. Нельсон-Аткинс өнер мұражайы, Канзас-Сити, Миссури. Уэлсманның 12 фотосуреті. Канаданың Ұлттық галереясы, Оттава, Онтарио, Канада. Уэлсманның 24 фотосуреті. Даллас өнер мұражайы, Даллас, Техас. Уэлсманның 12 фотосуреті. Хьюстон көркемсурет мұражайы, Хьюстон, Техас. Уэлсманның 24 фотосуреті. Детройт өнер институты, Детройт, Мичиган. Уэлсманның 2 фотосуреті. Оңтүстік-Шығыс фотография мұражайы, Дейтона-Бич, Флорида. Уэлсманның 5 фотосуреті. Австралияның Ұлттық галереясы, Паркс, Австралия. Уэлсманның 12 фотосуреті.