«Қош келдіңіз, Paradox» бөліміндегі «Тоқ дабылға қосылған қыз» – Джеймс Типтридің антиутопиялық ғылыми фантастикасы. Жасырын жарнама, корпоративтік билік, аурумен күрескен басты кейіпкер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парадоксқа қош келдіңіз эпизоды
the Welcome to Paradox episode
"Қосылған қыз" – американдық жазушы Джеймс Типтридің кіші ғылыми-фантастикалық повесі. Ол 1974 жылы "Ең үздік повесть" номинациясы бойынша Хьюго сыйлығын жеңіп алды.
"The Girl Who Was Plugged In" is a science fiction novella by American writer James Tiptree, Jr. It won the Hugo Award for Best Novella in 1974.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бұл оқиға капиталистік режимнің әлемді басқаратын антиутопиялық болашақта орын алады. Жарнамаға тыйым салынғанымен ("жарнама" шын мәнінде, қоқым сөз болып саналады), корпорациялар өнімдерді жарнамалау арқылы жасаған жұлдыздардың көмегімен тұтынушыларды әлі де көндіре және бақылай алады. Басты кейіпкер, он жеті жасар Филадельфия Берк, немесе П. Берк, қоғамның оны гипофиздік дистрофиясы (әдетте Кушинг синдромы деп аталады) салдарынан қабылдамауынан туған өмірден қол үзгісі келгеннен кейін осындай жұлдыз болуға шақырылады. Ауруханада жазылып жатқанда, ол скауттар тарапынан әдемі корпоративтік өнім – Delphi үшін "Қашықтан басқарушы" болуға таңдалады. Delphi модификацияланған эмбрионнан, мисыз, жасанды жатырда өсірілген. Дельфи қалыпты он бес жасар қызға ұқсағанымен, оның бақылауы П. Берктің миына қосылған спутник арқылы жүзеге асырылады, ал оның миы әлі де бастапқы денесінде орналасқан.
The story takes place in a dystopian future where the world is controlled by a capitalist regime. Despite advertising being illegal ("ad" is, in fact, a dirty word), corporations are still able to persuade and control consumers by the celebrities they create for product placement. The protagonist, seventeen year old Philadelphia Burke, or P. Burke, is enlisted to become one of these celebrities after a suicide attempt fueled by society ostracizing her due to her Pituitary Dystrophy, better known as Cushing's Disease. While recovering in the hospital, she is chosen by a scout to become a "Remote Operator" for the beautiful corporate creation, known as Delphi, who was grown without a functioning brain from a modified embryo in an artificial womb. Though Delphi appears to be a normal fifteen year old girl, she is controlled through a satellite linked to P. Burke's brain, which is still physically located in her original body.
Қашықтан басқару және оператор
Дельфи және П. Берк сияқты қашықтан басқарушы және оператордың мақсаты – компанияның кәдімгі жұлдыздың өз бетінше әрекет етуі мүмкін деген қаупін сейілту. П. Берк Дельфиді бақылайды, оған компанияның бұйырған нәрсесін айтуға және істеуге мәжбүрлейді. Алайда, бірнеше айлық оқытудан кейін Дельфи стратегиялық түрде шағын деректі фильмге қойылады, және ол бір түндік сенсацияға айналады. Оның міндеті – бүкіл әлемді аралап саяхаттау, сонымен қатар жұртшылықты компанияның пайдасына ықпал ету үшін өнімдерді сырттай сатып алып, жарнамалау.
The purpose of a remote and a remote operator, such as Delphi and P. Burke, is to remove the fear a company might have that a normal celebrity could act of their own accord. P. Burke controls Delphi, making her say and do whatever the company tells her to. That being said, after months of training, Delphi is strategically placed in a minor documentary film, and she becomes a media sensation overnight. Her job is to act as a celebrity traveling all over the world, all the while subtly buying and promoting products to influence the public in favor of a company.
Қиын жағдай
П. Бёрк өмір салтына ғана емес, сонымен қатар Дельфиге де ғашық болады. П. Бёрк өте талғампаз жасөспірім қыз болып әрекет етеді және қалағанының бәріне қол жеткізеді. Ол атақ-даңққа, құрметке, байлыққа, билікке және, әрі қарай, махаббатқа ие болады. Телеарна жетекшісінің бай және тәртіпсіз ұлы Пол Ишэм Дельфиді түсірілім алаңында көріп, оған ғашық болады. П. Бёрк, және де-факто Дельфи, оның сезіміне жауап береді, бірақ оған шындықты айта алмайды. Соңында ол жағдайды дұрыс түсінбей, Дельфинің имплантация арқылы бақылаудағы қарапайым қыз екенін ойлайды. Ол П. Бёрк орналасқан зертханаға бұзып кіреді және Дельфиді көптеген аппараттарға қосылған, көріне жағымсыз, төсекке жатқан әйелдің басқарып отырғанын көріп қорқынышқа бітенеді. Ашу мен қыңырлықтан ол П. Бёрктің кабелін жұлып алып, оны өлтіреді. Дельфи биологиялық жағынан "тірі" қалады және басқа оператордың басқаруына беріледі.
P. Burke not only falls in love with the life style, but Delphi as well. Acting as a perfect teenage girl, P. Burke has everything she has ever wanted. She has fame, respect, wealth, power, and eventually love. Paul Isham, the rich and rebellious son of a network executive, notices Delphi on the set of her Soap Opera and falls in love with her. P. Burke and, by default, Delphi reciprocates his feelings, but cannot let him know the truth. He eventually discovers and misunderstands the situation, believing Delphi is a normal girl who is enslaved by implants. He breaks into the lab where P. Burke is and is shocked to see Delphi being controlled by an unattractive, bedridden woman connected to countless machines. Out of rage and confusion, he rips the wires out of P. Burke, killing her. Delphi remains biologically "alive" and is put under the control of another operator.
Талдау
"Қосылған қыз" романына қатысты жүргізілетін негізгі талқылаулар әйел денесі мен жыныстық тұлғаны бейнелеуге бағытталған. Хизер Дж. Хикс "«Ол енді қандай болса да»": Джеймс Типтридің «Қосылған қыз» және Уильям Гибсонның «Қысқы базар» романдарының мәтіндік және әйелдер денелерін жазу" атты мақаласында Типтридің П. Берк бейнесі арқылы әйел денесін бейнелеуін қарастырады. Типтри П. Берктің құнын төмендету үшін "етті дене", "жабайы қыз" және "мүрде" сияқты тіркестерді қолданады, бұл оның оқиғадағы әлсіздік сезімін күшейтеді. Бұл жағымсыз әйел бейнесі "кемшіліксіз" және "сұлу" деп сипатталған Дельфи арқылы көрсетілген оң бейнеге қарама-қарсы қойылады. Бұл П. Берк қоғамда жоғарылау үшін өз денесінен бас тартуға дайын екенін білдіреді, себебі ол басқа жолмен мұны істей алмайтынын түсінеді. Бұл қоғамдағы әлеуметтік мәртебе кемелділік пен сұлулыққа остіліктей байланысты, сондықтан осы санатқа жатпайтындар жақсырақ денеге ие болуға тырысады. Хикс бұл "Қосылған қыз" контекстінде жыныстық тұлғадан айырылудың мәнін дәл осылай түсінуге болады дейді. Шелдон тек еркек псевдонимді ғана пайдаланбайды, сонымен қатар оның жазу стилі де еркекке тән деп есептеледі. Бұл Типтридің гендерлік бейнелеуіне қосымша үлес қосады. Оқиғадағы кейіпкерлер сияқты, ғылыми фантастика әлеміндегі тұтынушылар да өздерінің құндылықтарын көрсететін дене бейнесін қалайды. Оқиғада адамдар әйелдің идеалданған денесін қалайды, ал шындығында ғылыми фантастика тұтынушылары олардың шығармаларын жасайтын ер адамның денесін қалайды. Хикс П. Берктің Пауылмен қуылғаны "оның өзінің еңбегі әйел денесінің ашылуына төтеп бере алмайды деген сенімді білдіреді" дейді.
The underlying discussions that take place in relation to "The Girl Who Was Plugged In" tend to focus on the female body and gender embodiment. In her article titled ""Whatever It Is that She's Since Become": Writing Bodies of Text and Bodies of Women in James Tiptree Jr.'s "The Girl Who Was Plugged In" and William Gibson's "Winter Market"", Heather J. Hicks puts focus on Tiptree's take on female embodiment in the form of P. Burke. Tiptree uses phrases like "pumped out hulk", "girl brute" and "carcass" to devalue P. Burke, which further increases her feeling of uselessness in the story. This negative version of female embodiment is shown in contrast to the positive embodiment seen through Delphi, who is described as "flawless" and "beautiful". This means that P. Burke is willing to get rid of her own physical body in order to move up in society because she understands that it will never happen any other way. Social status within this society is so dependent on perfection and beauty that those who do not fall into that category want to move into better bodies. Hicks says this is precisely what gender disembodiment means within the context of "The Girl Who Was Plugged In". Not only does Sheldon use a male pen name, but her writing style is viewed as masculine as well. This further contributes to the gender embodiment that Tiptree tries to undertake. Like those in the story, consumers in the science fiction world want a body image that represents what they deem worthy. In the story, people want an idealized female body, and in the real world science fiction consumers want a male body producing their stories. Hicks says the way in which P. Burke is ousted by Paul "suggests a conviction that her own body of work would not endure the revelation of her female body".
Ерлер аудиториясы үшін ер автор
"Қосылған қыз" туындысының ерекшелігі – автордың ер адам баяндаушыны пайдаланып, көбінесе ер адамдардан тұратын аудиторияға әңгімені жеткізу арқылы оқырманның оқиғаның қалай дамитыны туралы күтулерін ойынға салуы. Оқиға 1970-ші жылдарғы ғылыми фантастика тұтынушысы саналатын ер адамның көзқарасымен баяндалады. Әңгіме үздіксіз ер адамның перспективасынан айтылуы ер оқырмандардың осы әңгімені оқығанда туындауы мүмкін мәселелерді айқын көрсетеді. Стивенсонның сөзіне сәйкес, Типтри осы баяндау тәсілін ер оқырмандардың П. Берк туралы және оқиғаның қалай өрбитіні туралы күтулеріне әсер ету үшін қолданады. Баяндаушы оқырманды бірнеше рет осы қате күтулер үшін кінәлайды. Стивенсон мысал ретінде П. Берктің парктегі орындықта жасаған өзіне-өзі қол салу әрекетін келтіреді. П. Берк осы идеалды денеге қол жеткізуді өте қалайды, бірақ сыртқы түріне байланысты бұл мүмкін емес. Холлинджердің пікірінше, П. Берк Делфиді басқару арқылы жыныстық идеалды қашықтықтан іске асырады. Қоғамда бақытқа жетудің жалғыз жолы – қалыптасқан идеалға толық сәйкес болу. Осы жағдайда П. Беркке Дельфидің кемелді денесі арқылы өмір сүруден басқа жол қалмайды. Холлинджер П. Беркті қоғамның көзінде мүлдем маңызсыз дене бейнесі ретінде қарастырады. Стенфорд университетінің профессоры Скотт Букатманның ойынша, Типтри "өлген әке", "бүлінген қыз" және "зомби" сияқты тіркестер арқылы денені лас және шіруге ұшыраған нәрсеге айналдырады. Хикстің сөзіне қарағанда, басты кейіпкерге қатысты қолданылатын тіл оқиға дами келе нашарлап, әйел денесінің жоқтығын баса көрсетеді. Осының салдарынан П. Берк Дельфи ретінде емес, өзі ретінде көбірек адам екенін сезінеді, себебі қоғам оның өмір сүруін мойындайды және қабылдайды. Басқаша айтқанда, П. Берк қоғамға қатысу үшін технологияға тәуелді.
One notable characteristic of "The Girl Who Was Plugged In" is how the author used a male narrator to tell the story to a predominantly male audience in order to play with the reader's expectations of how the story will pan out. The story is being told by way of a male narrator most likely to a 1970's male science fiction consumer. The story continuously being told through a male point of view comes to highlight issues that male readers might have when reading this short story. According to Stevenson, Tiptree utilizes this way of telling the story in order to influence male readers expectations of P. Burke and of the ways the story will turn out upside down. The narrator rebukes the reader on several occasions for having these false expectations. Stevenson gives an example of this with the actual attempted suicide of P. Burke on the park bench. P. Burke desperately wants to achieve this ideal body, but she cannot due to her physical appearance. According to Hollinger, P. Burke is performing the gender ideal through a distance by controlling Delphi. In a society where the only way to achieve happiness is by conforming completely to a constructed ideal, P. Burke has little choice but to live through the perfect girl body that is Delphi. Hollinger sees P. Burke as a representation of the body that is utterly insignificant in the eyes of society. In the opinion of Scott Bukatman, of Stanford University, Tiptree forms the body into something unclean and decaying through phrases such as "dead daddy", "rotten girl" and "zombie". Hicks suggests the use of crude words for the main character only gets worse as the story progresses to emphasize an unappealing display of female disembodiment. Consequently, P. Burke feels more human as Delphi than as herself because society finally accepts and recognizes her existence. In other words, P. Burke is dependent on technology to be able to participate in society.
Әйелдер мен технология арасындағы қарым-қатынастар
Холлинджер «Қосылған қызды» гендерлік идеологиялық тұрғысынан спектакль ретінде қарастырса, Хикс Типтри әйелдердің денесіздігі мен технологияға қатынастарын байланыстырады деп санайды. Жарнама үшін ғана жасалған Дельфи – кемел әйелдің көрінетін мысалы, ол GTX үшін жұмыс істеу арқылы өзі қалыптастырған әйелдіктің мәдени идеалын нығайтуға қатысады. Хикстің пікірінше, «Дельфидің денесі жарнамалық мақсатта капиталистік мүдделер үшін соншалықты қолданылады, тіпті ол жарнамалайтын өнімдермен синонимге айналады». Алайда, Стивенсон Дельфи әдемі болғанымен, П. Беркпен байланыссыз жеке ешқандай сәйкестігі жоқ екенін, яғни олардың екеуі де қоғамда өмір сүру үшін бір-біріне тәуелді екенін атап көрсетеді. Букатман да П. Берктің Дельфимен бірігуі сияқты машинамен бірігу әрекеті феминистік ғылыми фантастикада жеңіліс символы екенін, ал киберпанк жанрында бұл қажеттілік және күш көзі ретінде романтизацияланатынын айтады. Букатман ғылыми фантастикадағы технологиялық прогресс патриархалды билік құрылымын күшейтумен байланысты екенін, бұл «Қосылған қыз» романындағы әйел денесіне жасалған бақылау арқылы көрінеді деп санайды. Букатман былай дейді: «Осы тұрғыдан алғанда, Типтридің тақырыбы әйел бейнесі мен болмысының еркектер анықтаған өлшемдерімен байланысуды, еркек технологиясының билік құрылымымен байланысуды білдіреді». Ол сондай-ақ Типтридің әңгімесінде жеке сәйкестікті өзгертудің теріс әсерлерін атап көрсетеді және бұл қоғамдық нормалардан азаттық емес, қанаудың символы болып табылады деп мәлімдейді.
While Hollinger reads "The Girl Who Was Plugged In" through the ideological lens of gender as a performance, Hicks believes Tiptree connects female disembodiment with women's relationship to technology. Delphi, who was made for the sole purpose of advertising, is the living example of the perfect woman, and through her work for GTX she participates in reinforcing the cultural ideal of the femininity she's created after. In Hicks opinion, "Delphi's body is used in a capitalistic aim for the purpose of advertising to such an extent that her body becomes synonym with the products she advertises". However, Stevenson points out that, while Delphi is beautiful, she does not have an identity without the connection to P. Burke, which means they are both dependent on each other in order to function in society. Bukatman also argues that the act of merging with a machine, like P. Burke merges with Delphi, is, in feminist science fiction, an act of defeat, as opposed to the romanticized approach of cyberpunk where it is seen as necessary and a source of power. Bukatman points out that technological advances in science fiction are synonym with the furthering of a patriarchal power structure, as seen in the control of the female body in "The Girl Who Was Plugged In". Bukatman states; "In this sense, Tiptree's title refers to the state of being plugged in to male definitions of the feminine image and being; plugged in to the power structures of male technology.". He also points out the negative impact of altering your identity in Tiptree's story, and states that it serves as a symbol of oppression rather than liberation from society's conventions.
П. Бёрк және Дельфи Шелдон мен Типтриге қарсы
Стивенсон мен Хикс екеуі де П. Берк пен Дельфи және Элис Шелдон мен оның псевдонимі – Джеймс Типтри-младший арасындағы қызықты және маңызды параллельді талқылайды. Стивенсон Шелдонның еркек псевдонимімен жазу арқылы, еркектер басым ғылыми фантастика жазу қауымдастығымен байланысуға мүмкіндік беретін, көбірек "тартымды" бейнеге ие болғанын айтады. Хикс Шелдонның өзі ғылыми фантастика қауымдастығының идеалдарын орындау үшін тек еркек кейпін қабылдау арқылы ғана мүмкін болған бір түрлі денесіздік немесе өзгеше сезімді бастан өткерген болуы мүмкін деп санайды. Типтридің бір ғана әңгімесінде феминистік тақырыптарды қамтыған көптеген тәсілдері, оның сол заманғы ең белгілі феминистік ғылыми-фантастика жазушыларының бірі болғанын көрсетеді.
Stevenson and Hicks both discuss the interesting and noteworthy parallel between P. Burke and Delphi and Alice Sheldon and her pseudonym, James Tiptree Jr. Stevenson points out that by writing under a male pseudonym, Sheldon was able to obtain a more "attractive" exterior with which she could connect to the male dominant science fiction writing community. Hicks believes that Sheldon herself may have experienced a form or disembodiment where she could only fulfill the ideals of the science fiction community by assuming a male persona. By the numerous ways Tiptree has touched on essential feminist topics in a single short story, it becomes clear why she was one of the most prominent feminist science fiction writers of her time.
Жарияланымдар
Ең үздік киберпанк. Пэт Кадиган. iBooks, 2002 жыл. Жаңа өлшемдер 3. Роберт Сильверберг. Doubleday, 1974 жыл. Жылы әлемдер және басқалары. Джеймс Типтри, кішінің әңгімелер жинағы. Ballantine, 1975 жыл. Оның түтіні мәңгі көтерілді. Джеймс Типтри, кішінің әңгімелер антологиясы. Tachyon, 2004 жыл. Джеймс Типтри сыйлығының 3-ші антологиясы, Карен Джой Фаулер, Пэт Мерфи, Дебби Ноткин және Джеффри Д. Смит редакциясымен. Tachyon, 2007 жыл. Tor Double #7: "Қоқыр-қоқыс". Вонда Н. Макинтайр. "Қосылған қыз". Джеймс Типтри, кіші. Tor, 1989 жыл.
The Ultimate Cyberpunk. Pat Cadigan. iBooks, 2002. New Dimensions 3. ed. Robert Silverberg. Doubleday, 1974. Warm Worlds and Otherwise. Collection of stories by James Tiptree, Jr. Ballantine, 1975. Her Smoke Rose Up Forever. Anthology of stories by James Tiptree, Jr. Tachyon, 2004. The James Tiptree Award Anthology 3, edited by Karen Joy Fowler, Pat Murphy, Debbie Notkin, and Jeffrey D. Smith. Tachyon, 2007. Tor Double #7: "Screwtop". Vonda N. McIntyre. "The Girl Who Was Plugged In". James Tiptree, Jr Tor, 1989. .
Басқа медиа
Бұл оқиға 1998 жылы Sci Fi Channel арнасының "Парадокске қош келдіңіз" (5-бөлім) телефильмі ретінде бейімделді. 1992 жылы оқиға "Weird Romance: Two One Act Musicals of Speculative Fiction" атты қойылымның бірінші бөлімі ретінде сахналық мюзиклге айналдырылды. Музыкасын Алан Менкен, ән сөздерін Дэвид Спенсер, либреттосын Алан Бреннерт пен Дэвид Спенсер жазды. Элен Грин Бродвейден тыс премьерада және актерлік құрамның жазбасында басты рөлді ойнады.
The story was adapted as a television film in 1998, for the Sci Fi Channel series Welcome to Paradox (episode 5). The story was adapted as a stage musical in 1992, as the first act of "Weird Romance: Two One Act Musicals of Speculative Fiction". Music was by Alan Menken, Lyrics by David Spencer, Book by Alan Brennert and David Spencer. It starred Ellen Greene in its Off Broadway premiere and the cast recording.