Кіріспе
3 қыркүйек 1967 жылы Швецияда көлік қозғалысы сол жақтан оң жаққа ауысқан кезде, Dagen H (H күні) – бүгінде көбінесе "Högertrafikomläggningen" деп аталатын – 3 қыркүйек 1967 жылы Швецияда көлік жолдың сол жағынан оң жағына ауысқан күн болды. "H" әрпі "Högertrafik" сөзінің қысқартылған түрі, швед тілінде "оң жақтан қозғалыс" деген мағынаны білдіреді. Бұл Швеция тарихындағы ең ірі логистикалық шара болды.
Dagen H (H day), today usually called "Högertrafikomläggningen" , was on 3 September 1967, the day in which Sweden switched from driving on the left hand side of the road to the right. The "H" stands for "Högertrafik", the Swedish word for right hand traffic. It was by far the largest logistical event in Sweden's history.
Ауыстырғыш
1967 жылы 3 қыркүйекте, жексенбі күні, сағат 01:00-ден 06:00-ға дейін жолдардағы қажетсіз көлік қозғалысына тыйым салынды. Осы уақыт аралығында жолда жүрген көліктер сағат 04:50-де толығымен тоқтауы тиіс болды, содан кейін жолдың оң жағына абайсызда ауысып, қайтадан тоқтауы керек еді (басқаларына жолдың екі жағын ауыстыруға және қарсы бағыттағы соқтығыстарды болдырмауға уақыт беру үшін), ал сағат 05:00-де жолын жалғастыруға рұқсат етілді. Дегенмен, Стокгольм және Мальмё қалаларында жұмысшыларға жол қиылыстарын қайта жабдықтау үшін тыйым сенбі күні сағат 10:00-ден жексенбі күні сағат 15:00-ге дейін ұзартылды. Тағы да бірқатар қалаларда тыйым мерзімі сенбі күні сағат 15:00-ден жексенбі күні сағат 15:00-ге дейін созылды. Бір бағытты көшелер ерекше қиындықтар тудырды. Автобус аялдамаларын көшенің қарсы бетіне орнату қажет болды. Көлік ағынын біріктіруге мүмкіндік беру үшін жол қиылыстарын қайта жаңарту қажеттігі туды.
Нәтижелер
Салыстырмалы түрде тегіс ауысу жол-көлік оқиғаларының уақытша азаюына әкелді. Ауысу күні барлық дерлік 157 ұсақ жазатайым оқиға тіркелді, олардың 32-сі адам жарақаттануымен қатар келді, ал ауыр жарақат алғандардың саны аз болды. "Дәңгелек күнінен" кейінгі дүйсенбіде 125 жол-көлік оқиғасы тіркелді, бұл алдыңғы дүйсенбілердегі 130-дан 198-ге дейінгі көрсеткішпен салыстырғанда, ал олардың ешқайсысы өліммен аяқталған жоқ. Сарапшылардың пікірінше, оң жаққа көшу кезінде озу кезіндегі апаттардың азаюына себеп болды, себебі адамдар бұрыннан сол жақтан рульді басқаратын көліктерде отырғандықтан, жолды жақсырақ көретін. Сонымен қатар, бұл өзгеріс шын мәніндегі қауіп деңгейінен асып түсетін қауіптің сезіміне әкеп соқты, нәтижесінде жол апаттарынан зардап шеккендердің саны күрт азайды. Осының нәтижесінде, көліктердің соқтығысуынан және көлік-жаяу жүргінші апаттарынан болатын өлім-жертпелердің саны күрт төмендеді, ал автокөлік сақтандыру талаптарының саны 40%-ға азайды. Дегенмен, бұл бастапқы жақсарулар ұзаққа созылмады. Алты апта ішінде автокөлік сақтандыру талаптарының саны "қалыпты" деңгейге оралды, ал 1969 жылға қарай апаттардың көрсеткіші ауысудан бұрынғы деңгейге жетті. Стокгольмнің орталық бөлігіндегі, Хельсинборгтағы және Мальмёдегі көптеген трамвай желілері (соңғысы 1973 жылы трамвай жүйесін толығымен жойды) алынып тасталды және олардың орнына автобустар енгізілді, соның ішінде оң жақта есіктері бар мыңнан астам жаңа автобус сатып алынды. 8000-ге жуық ескі автобус екі жағынан да есіктермен жаңартылды, ал Гётеборг және Мальмё сол жақтан рульді басқаратын автобустарды Пәкістан мен Кенияға экспорттады. Швециядағы барлық жол қозғалысы оң жаққа ауысса да, теміржол және метро жүйелері жаңа ережеге көшпеді және трамвай жүйелерін қоспағанда, сол жақта қозғалысын жалғастырды. Сонымен қатар, олардың көпшілігі "Дәңгелек күнінің" салдарынан жойылды; тек Норрчепинг және Гётеборгтағы трамвайлар, сондай-ақ Стокгольм аймағындағы үш қала маңы желісі (Ноккебибанан және Лидингобанан) сақталды. Гётеборг трамвайларды қайта жабдықтауға көп шығын жұмсады, ал Стокгольмнің бюджеті тек жаңа автобустарды сатып алуға жеткілікті болды, себебі қалған желілерде екі бағытта қозғалатын және екі жағынан есіктері бар трамвайлар болды. Дегенмен, Стокгольмдегі трамвайлардың көп бөлігі метромен ауыстырылды, бұл шешім "Дәңгелек күнінен" бұрын қабылданған. Соңғы скандинавиялық ел Исландия 1968 жылдың мамыр айында H dagurinn деп аталатын күні оң жаққа көшуге өтті.