Кіріспе

Оңтүстік Англияда кездесетін құмтас блогының түрі.

Сарсен тастары – Оңтүстік Англияның, әсіресе Уилтширдегі Солсбери жазығы мен Марлбороу Даунстарында, Кентте, сондай-ақ Беркшир, Эссекс, Оксфордшир, Дорсет және Гэмпширде шамалы көлемде кездесетін кремнийленген құмтас блоктары.

Геология

Сарсен тастары – мұз дәуірінен кейін қалған, бір кезде Оңтүстік Англияның көп бөлігін жапқан кенозойлық кремнийлі тастың қалдықтары. Бұл неоген және кватернал кезеңдердегі ауа райының әсерінен жоғарғы палеоцендік Ламбет тобының шөгінділерінің қышқыл сулармен сіңірілуі нәтижесінде пайда болған деп саналады.

Этимология

"Сарсен" сөзі Уилтшир диалектісінде пайда болған "Сарасен тасы" сөзінің қысқартылған түрі. Орта ғасырларда "сарацен" атауы мұсылмандарды белгілеу үшін жиі қолданылған, содан кейін христиандық емес деп есептелген кез келген нәрсеге – мұсылмандық немесе басқа діндерге қатысты қолданылатын болды.

Адамға қолдану

Стоунхенджді салғандар осы тастарды тұяқ тасы мен сарсен шеңберінің тіректері үшін пайдаланған. Авебери және Оңтүстік Англиядағы көптеген мегалиттік ескерткіштер де сарсен тастарынан тұрғызылған. Сарсен тастары құрылыс үшін өте қолайлы материал болмаса да, оларды қолдануға ыңғайлы өлшемге бөлу үшін отты, ал кейінірек жарылғыш заттарды қолданған. Уильям Стукли сарсеннің "қыста әрдайым ылғалды және шаңбас болатынын, бұл денсаулыққа зиян екенін және жиһазды шірітетінін" жазған. Авебериде тасты қайта өңдеу жобасына қаржы салған инвесторлар, салған үйлерін сата алмай, тіпті өртке де қауіпті екенін білген соң банкротқа ұшырады. Дегенмен, осы қиындықтарға қарамастан, сарсен беріктігі үшін бағалы саналды және баспалдақтар мен жиек тастар үшін жиі қолданылды.