Кіріспе

Триглицеридтердің жоғары қан деңгейі

Гипертриглицеридемия – қанда триглицеридтердің жоғары мөлшерінің болуы. Триглицеридтер – көптеген организмдерде ең көп таралған май молекуласы. Гипертриглицеридемия әртүрлі физиологиялық жағдайларда және әртүрлі ауруларда кездеседі, ал триглицеридтердің жоғары деңгейі атеросклерозбен байланысты, тіпті гиперхолестеринемия (холестериннің жоғары деңгейі) болмаған жағдайда да жүрек-қан тамырлары ауруларына бейімдейді. Созылмалы түрде көтерілген сарысудағы триглицеридтер деңгейі метаболикалық синдром мен алкогольдік емес майлы бауыр ауруының (NAFLD) құрамдас бөлігі болып табылады, олардың екеуі де көбінесе семіздікпен байланысты және 2021 жылдан бастап индустрияланған елдерде жүрек-қан тамырлары ауруларынан өлім-жітімге елеулі үлес қосады. Триглицеридтердің өте жоғары деңгейі жедел панкреатит қаупін де арттырады. Гипертриглицеридемияның өзі көбінесе симптомсыз болады, бірақ жоғары деңгейі ксантома деп аталатын тері зақымдануларымен байланысты болуы мүмкін. Отбасылық дисбеталипопротеинемия ірі, түйіршікті ксантомаларды тудырады; олар қызыл немесе апельсин түсті және шынтақтар мен тізелерде пайда болады. Алақанның бүктемесіндегі ксантомалар да пайда болуы мүмкін. Гипертриглицеридемия панкреатиттің барлық жағдайларының 1–4% - ымен байланысты. Симптомдары басқа себептерге байланысты панкреатит симптомдарына ұқсас, бірақ ксантомалардың болуы немесе гипертриглицеридемияға қатысты қауіп факторлары ақпарат бере алады. Гликогенді сақтау ауруының 1-ші түрі. Пропофол. ЖИТС-ке қарсы препараттар.

Диагностика

Диагноз қан талдаулары арқылы қойылады, көбінесе бұл талдау скринингтің бір бөлігі ретінде жасалады. Триглицеридтердің қалыпты деңгейі 150 мг/дл-ден (1,7 ммоль/л) төмен. Диагноз қойылғаннан кейін, триглицерид деңгейінің жоғарылауына басқа жасырын аурулар себеп бола ма ("екіншілік гипертриглицеридемия") әлде мұндай жасырын себеп жоқ па ("біріншілік гипертриглицеридемия") екенін анықтау үшін әдетте қосымша қан талдаулары қажет болады. Біріншілік және екіншілік гипертриглицеридемияға генетикалық бейімділік бар.

Емдеу

Өмір салтын өзгерту, оның ішінде салмақ жоғалту, физикалық жаттығулар және диеталық түзетулер гипертриглицеридемияны жақсартуға көмектеседі. Бұл май және көмірсуларды (әсіресе фруктозаны) шектеу сияқты диеталық өзгерістерді қамтуы мүмкін.

Гипертриглицеридемияны дәрі-дәрмектермен емдеу туралы шешім деңгейге және жүрек-қан тамырлары ауруларының басқа да тәуекел факторларының болуына байланысты. Панкреатит қаупін арттыратын өте жоғары деңгейлер фибраттар класына жататын препараттармен емделеді. Ниацин және омега-3 май қышқылдары, сондай-ақ статин класына жататын препараттар бірге қолданылуы мүмкін, статин – жүрек-қан тамырлары қаупін азайту қажет болғандағы орташа гипертриглицеридемияны емдеудің негізгі дәрілік құралы. Epanova (омега-3 карбон қышқылдары) – қандағы триглицеридтердің өте жоғары деңгейін емдеу үшін қолданылатын тағы бір рецепт бойынша берілетін препарат.

Эпидемиология

2006 жылға қарай, АҚШ-тағы гипертриглицеридемияның кездесу жиілігі 30% болды.

Этимология

Гипертриглицеридемия сөзі "гипер" + "триглицерид" + "емия" түбірлерінің біріктірілуінен жасалған, демек, бұл "қандағы триглицеридтердің жоғары деңгейі" немесе "қандағы тым көп триглицеридтер" дегенді білдіреді.