Кіріспе

Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының солтүстік-батысындағы Кахуранги ұлттық паркі – Жаңа Зеландияның он үш ұлттық паркінің ішінде екінші үлкені. Ол 1996 жылы құрылып, оңтүстіктегі Мурчисон қаласының жанындағы Буллер өзенінен басталып, солтүстіктегі Голден Бэйдегі Farewell Spit-тің табанына дейін созылады. Паркте ерекше көзге түсетін бір ғана жер бедері жоқ, бірақ тау тізбектері, өзендер, шатқалдар, көтерілген жазықтар және үңгірлер мен аркалар сияқты карст құрылымдары бар, әртүрлі ландшафттарды қамтиды. Парктегі көптеген жер бедерлері ұлттық және халықаралық маңызы бар деп есептеледі. Паркке Жаңа Зеландияның танымал «Ұлы саяхат жолдарының» бірі саналатын Хипфи жолы кіреді, ол жаяу және тау велосипедімен жүруге арналған. Парктегі тағы бір көп күндік жаяу жолы – Вангапека жолы. Жаяу серуендеуден басқа, рафтинг және үңгірлерді зерттеу де танымал әрекеттер. Паркті Қорғау департаменті басқарады. Бұрынғы Солтүстік-Батыс Нельсон орман паркінің көп бөлігі осы жаңа парктің негізін құрады. Батыс жағалау мен Тасман аймақтары арасындағы шекара саналатын Кахуранги нүктесі және Оуэн тауы да осы паркте орналасқан.

Маоридің қолдануы

Археологиялық дәлелдер 1380 жыл шамасында маорилердің Кахуранги жағалауына қоныстанғанын көрсетеді, оның ішінде жағалаудағы биік тізбектердегі па орындары және аймақтағы бірнеше өзен сағалары мен құятын жерлер маңындағы тұрақты елді мекендердің іздері табылды. Парктің батыс шекарасынан табылған Анавека вака 1226 жылы салынған және 1400 жылға дейін теңізге шыққан. Бұл қазіргі заманға дейін жеткен екі ұзақ қашықтыққа саяхаттайтын каноэнің бірі және, мүмкін, Жаңа Зеландиядан Тынық мұхитына қайта оралу үшін қолданылған. Вака табылған Анавека өзенінің сағасы көптеген елді мекендерді қамтамасыз еткен. Аймақта мол азық-түлік ресурстары болды, ал Уакапоай (Хепи өзені) сағасының жанындағы қазбалар жергілікті маорилердің бұта моа, кекено және кури аулағанын көрсетеді. Сол жердегі қазба жұмыстары Жаңа Зеландия бойынша өтетін сауда жолдарымен байланысты екенін көрсетті. Бұл аймақта Арахура аймағынан алынған пунаму және Майор аралы / Тұхуа аралынан алынған обсидиан қолданылған. Маорилердің аймақтың ішкі бөліктерімен байланысы көбінесе сирек болды. Оңтүстік аралдың солтүстігін Батыс жағалауымен байланыстыратын жиі пайдаланылатын сауда жолдарынан басқа, бұл көбінесе жағалау бойындағы тұрақты қоныстардың орнына маусымдық аң ауру экспедицияларымен шектелген. Аймақтың үстемдігі шамамен 200 жылға созылды, 1800 жылдардың басында басқа iwi-лер аймаққа енуге тырысқанға дейін. Нгати Туматакокири соңында солтүстік-шығыстағы Капити жағалауынан келген Нгати Апа, шығыстан Нгати Куия және оңтүстіктен Нгати Тахудың шабуылына ұшырады, Вхангануи шығанағының жанында соңғысына шешуші шайқаста жеңіліп қалды. Бұл аймаққа алтын ағынының басталуына әкелді. Оның інісі Джон 1875 жылы осы жерде қой шаруашылығымен айналысты. 1920 жылға дейін аймақтағы флора мен фаунаның ерекше сипаты мойындалды. Мысалы, Гуланд Даунс, Пери тауының батысында орналасқан, ерекше геологиясы мен өсімдігі бар аймақ. Гуланд Даунс 1916 жылдың 31 наурызында аяқталған жылы Ішкі істер министрлігі тағайындаған он бір қасиетті орынның бірі болды. 1918 жылы Жер және суреттеу министрлігі Гуланд Даунсты қоса, Корольдік жерлердің 1903 жылғы Табиғатты сақтау туралы заңға сәйкес қорғаланын хабарлады. Қорғалатын аймақ сирек және құнды деп есептелді, оған какапо, киви, века және басқа да жергілікті құстардың мекені кірді. 1970 жылы шамамен жердің бір бөлігі Солтүстік-Батыс Нельсон орман паркі ретінде тіркелді, бұл аймақтағы сегіз орман паркін біріктірудің бөлігі болды және Жаңа Зеландия Орман қызметінің басқаруында болды. Сол кезде парктегі көптеген жолдар өсіп кеткен. Орман қызметі паркте демалысты ынталандыру үшін жұмыс бағдарламасын бастады, оның ішінде жаңа жолдар салу және үйлер салу.

Паркті құру

Маруя қоғамы 1980 жылдан бері аймақта жаңа ұлттық парк құруды жақтады. 1987 жылы Солтүстік-Батыс Нельсон орман паркінің басқаруы жаңадан құрылған Табиғатты қорғау департаментіне берілді. Келесі жылы Орман паркінің ішіндегі бір аумақ 1980 жылғы Ұлттық парктер туралы заңның 14-тармағына сәйкес Тасманның жабайы аймағы деп белгіленді, бұл жаңа ұлттық паркті құруға маңызды қадам болды. Аймақта бұрын құрылған Жаңа Зеландия ұлттық парктеріне тән географиялық ерекшеліктері болмаса да, оның құрылу кезінде биологиялық және геоәртүрлілікті қорғауға қызығушылық күшейді. 1993 жылы Табиғатты қорғау басқармасы жаңа ұлттық парк құруды ұсынды, бірақ Кахуранги ұлттық паркі 1996 жылға дейін құрылмады. Жаңа парк негізінен бұрынғы Солтүстік-Батыс Нельсон орман паркінің аумағына және Тасманның жабайы аймағына негізделген. Ресми ашылу салтанатында премьер-министр Джим Болгер, Денис Маршалл және Ник Смит (Тасман сайлау округінің депутаты) басқаратын министрлер тобы тікұшақпен Кобб суқоймасының оңтүстігіндегі Баллон-Хатқа жеткізілді. Олар Флора хаты арқылы жаяу шықты. 2016 жылы саябаққа өзгертілмеген жағалау аймақтары мен жоғары қорғау құндылығына ие орманнан тұратын 5 шағын учаске қосылды.

Дүниежүзілік мұра деп танылған жер

2007 жылы Кахуранги ұлттық паркі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне үміткерлердің алдын ала тізіміне, Фэйруэлл Спит және Ханаан карст жүйесімен бірге енгізілді.

Мокихинуи өзенінің бассейнін қосу

Мокихинуи өзені – Батыс жағалаудағы, Вестпорт қаласынан шамамен 40 километр солтүстікке қарай орналасқан өзен. Өзеннің су жиналатын алабы негізінен өзгертілмеген ландшафт – ашық тусок, подкарп шаған ормандары және таза өзеннің өзінен тұрады. Бұл аймақ биологиялық әртүрлілік құндылықтары үшін жоғары бағаланды, бірақ 2019 жылға дейін ол басқаруға берілген жер ретінде жіктелді – мемлекеттік меншіктегі табиғатты қорғау жерлерінің ең төменгі деңгейі. 2007 жылы Meridian Energy компаниясы өзенде Мокихинуи су электр стансасын салуды ұсынды. Жоба көп дау тудырды және 2012 жылдың мамырында тоқтатылды. 2019 жылы Мокихинуи өзенінің бассейніндегі жерлер, оның ішінде өзен төсегінің бір бөлігі, Кахуранги ұлттық паркіне қосылды. Бұл қосым парк ауданын 14%-ға ұлғайтты. Паркке қосылған аумаққа Ескі Арба жолының бір бөлігі кіреді, ол тау велосипедімен жүруге және жаяу серуендеуге арналған, тарихи алтын кеншілерінің жолымен салынған жол.

География

Кахуранги – Жаңа Зеландияның екінші ірі ұлттық паркі. Ол Оңтүстік аралдың солтүстік-батыс бөлігінің көп бөлігін қамтиды, оңтүстікте Мурчисон қаласына жақын Буллер өзенінен басталып, солтүстікте Алтын шығанақтағы Farewell Spit түбіне дейін созылады. Паркте ерекше көзге түсетін бір ғана жер бедері жоқ, бірақ тау тізбектері, өзендер, шатқалдар, көтерілген жазықтар және үңгірлер мен аркалар сияқты карст құрылымдары бар, әртүрлі ландшафттарды қамтиды. Парктегі көптеген жер бедерлері ұлттық немесе халықаралық маңызы бар деп есептеледі. Хипи трекінің Кохаихай соңына жақын орналасқан бұл тоғай Оңтүстік аралдағы ең ірісі деп саналады. Кахуранги теңіз қорығы ұлттық парктің құрамына кірмейді, бірақ оның батыс жағалауына тікелей іргелес орналасқан. Ол Уэкакура нүктесі мен Крейфиш нүктесі аралығында және теңізге қарай созылады. Бұл Солтүстік және Оңтүстік аралдарындағы ең үлкен теңіз қорықтарының бірі. Жағалаудың солтүстік бөлігінде түкті түлендер (Кекено) және Гектор дельфиндері мекендейді, ал жағалау бойындағы құлаған ағаштар құлаққаптар, құмсекірлер және кенелер сияқты жануарларға пана болады. Тасты рифтер мен теңіз тіректері жабысатын жануарларға, омыртқасыздарға және тұзды, лайлы суларда өмір сүретін жағалау балықтарына қоректену ортасын ұсынады.

Гулланд таулары

Gouland Downs – орманмен қоршалған, биіктігі шамамен 5 метр болатын, тұяқ өсімдіктерімен қапталған алап. Оның ауданы шамамен алғанда [аудан мөлшері] құрайды. Бұл аймақ ерекше флора мен фаунаға ие және 1915 жылы алғаш рет қорық деп жарияланды. Бұл аймақ – ұзаққа созылған эрозия нәтижесінде пайда болған, төменгі рельефті жазық, яғни пенеплен. Gouland Downs-тың тұяқ өсімдіктерінің астында 400-500 миллион жыл бұрын төменгі палеозой дәуірінде қалыптасқан құмтас және сазды тау жыныстары жатыр. Бұл Жаңа Зеландиядағы ең көне тау жыныстарының бірі. Бұл тау жыныстары эрозияға ұшырап, шамамен 100 миллион жыл бұрын пенепленді құрады. Содан кейін олар көлденең теңіздің астына батып, ескі тау жыныстарының үстіне әктас шөгіндісі қалыптасты. Жер кейіннен көтеріліп, эрозия әктастың көп бөлігін жойды, нәтижесінде ағаштармен жабылған аралдар сияқты көрінетін оқшауланған шығыршықтар қалды. Gouland Downs-тың қалған бөліктеріндегі топырақ беткі және құнарсыз, онда тек тұяқ өсімдіктері мен қамыстар ғана өсе алады.

Кобб алқабы

Кобб аймағы - аргиллит, ежелгі жанартаулықтар және ультрамафиктердегі таулы су жиналатын алап. Онда емен және қылқан жапырақты ормандар, аңғар төңірегіндегі бұталар мен тусок шалғындары, сондай-ақ альпілік шалғындар өседі. Аймақта бірнеше альпілік көлдер мен Кобб суқоймасы орналасқан, ол ұлттық саябақпен толығымен қоршалған су электр станциясының су жинағыш көлі.

Опаара алабы

Опаара алабы – қалың орманмен жабылған және Опаара өзенімен кесілген алап, шамамен биіктікте орналасқан. Ол Каремеяның солтүстігінде жатыр. Алаптың ерекшелігі – қазбаларға толы үңгірлер желісі және ірі табиғи тас аркалары. Опаара аркасы – Жаңа Зеландиядағы ең үлкен табиғи арка, ұзындығы және биіктігі шамамен. Бұл аймақ Жаңа Зеландиядағы әктас карсты ландшафтының ең көрнекті мысалы болып саналады. Мұнда көптеген қысқа серуендеу жолдары бар, олар келушілерге өте ұнайды. Алап ішіндегі Honeycomb Hill үңгір аймағы 1976 жылы ашылды, ал 1982 жылы жойылған бірнеше түрдің сүйектері табылуына байланысты палеозоология саласындағы әлемдік маңызы бар орын деп танылды. 1984 жылы жүргізілген алғашқы жүйелі іздестіру нәтижесінде елу құстың сүйектері табылды, олардың көп бөлігі жойылған түрлер еді. 2008 жылы Хонникомб үңгірлерінің аумағы ерекше қорғалатын аймақ болып белгіленді. Бұл аймаққа кіру шектеулі және рұқсат алу арқылы ғана мүмкін.

Тасманның жабайы аймағы

Тасманның табиғи аймағы 1980 жылғы Ұлттық парктер туралы заңның 14-тармағы бойынша табиғи аймақ ретінде қорғалады. Тасман даласы Кахуранги ұлттық паркінің ішінде орналасқан. Ол парктің орталық және батыс аймақтарында, Опаара алқабының ішкі жағында және Хипфи жолының оңтүстігінде жатыр. Табиғи аймақтың орталығы – Домет тауының жанындағы Аорере көлі (биіктігі көрсетілген). Табиғи аймаққа Роаринг Лайон, Спей, Бургу, Гүлді және Жарас өзендерінің су жиналатын алаптары, сондай-ақ басқа да өзендер кіреді. Кез келген бағытта осы аймақты кесіп өтуге шамамен бір апта уақыт керек. Парктің батыс шекарасындағы Карамеадағы орташа жылдық жауын-шашын шамамен, бірақ батысқа қарай бұрылысқан және биік орналасқан жерлерде жылдық жауын-шашын шамамен жетеді. Дегенмен, парктің шығыс жағында климат көбінесе құрғақ. Батыс желдері басым болған кезде, Тасман теңізінен ылғалды ауа батыс тауларының биік жерлеріне көтерілуге мәжбүр болады. Ауа көтерілгенде салқындап, жиналған су буы конденсацияланып жаңбырға айналады. Бұл орографиялық жауын-шашын деп аталады. Ауа ағыны таулардың ар жағынан шығысқа қарай жалғасқанда, оның ылғалдылығы азаяды, нәтижесінде шығыстағы жылдық жауын-шашын мөлшері төмендейді. Бұл әсер парктің шекарасының солтүстігіндегі қалалардағы орташа жылдық жауын-шашынның батыстан шығысқа қарайғы өсуінен көрініс табады, мысалы, Коллингвудте, Такакада және Мотуэкада.

Өзендер

Парк жылына көп жауын-шашын алады, көптеген аймақтарда жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері жоғары болады. Жауын-шашын қарқындылығы 24 сағат ішінде парктің көп бөлігінде арта алады. Жылдық жауын-шашынның көп болуы және қарқындылығы күрделі жер бедері мен таулы аймақтармен бірігіп, көптеген тік өзендерді құрайды, олар паркті қоршаған су тасқыны алаптарындағы төмен жатқан жерлерді су басу қаупін тудырады. Карамеа өзені Карамеадағы Отумахана сағасы арқылы Тасман теңізіне құяды және парктегі ең ірі өзен болып табылады. Оның су жиналатын алабы, оның салаларымен бірге, Кахуранги ұлттық паркінің жалпы аумағының шамамен 23% құрайды. Парктің батыс аймақтарын сумен қамтамасыз ететін тағы бір ірі өзен – Мокихинуи, оның жалпы су жиналатын алаңы шамамен 700 км², оның ішінде Седдонвиллден жоғары орналасқан бөлігі бар. Аорере өзені мен оның салалары парктің солтүстігіндегі Хаупири және Вакамарама тауларынан су жинайды. Өзен солтүстікке қарай ағып, Коллингвуд қаласының жанындағы Алтын шығанаққа құяды. Вангапека өзені парктің шығыс аймақтарын сумен қамтамасыз етеді және оның су жиналатын алабы .

Қалдықтардың деректері

Жаңа Зеландияда табылған ең көне қазбалар 1948 жылы Кобб аңғарындағы экспедиция кезінде анықталды. Бұл қазбалар кембрий дәуіріне (542–490 млн жыл бұрын) жататын трилобиттер екені анықталды, ол палеозой дәуірінің бірінші кезеңі. Қазба табылған жерге жақын орналасқан саяхатшылар үйі Трилобит үйі деп аталады. Тахакелердің қазба қалдықтары Артур тауынан және Гарибальди үстіртінің Евфрат үңгірінен табылды. Евфрат үңгірінен табылған бас сүйегі, "тахакелердің Жаңа Зеландияға адамдар келген кезде Оңтүстік аралдың альпілік және жазық жерлерінде кеңінен таралғаны" гипотезасын қолдайды. Сондай-ақ, Жаңа Зеландияның ең ірі үш үңгір жүйесі осы аймақта орналасқан. Эллис бассейні үңгір жүйесі – Жаңа Зеландиядағы ең терең үңгір. Оның тереңдігі 1024 метрге дейін зерттелген, ал 33,4 километрлік үңгір жолдары оны Жаңа Зеландияның екінші ең ұзын үңгіріне айналдырады.

Жәндіктерді жою

Табиғатты қорғау департаментінің жалпыұлттық зиянды жәндіктерді жою бағдарламасы аясында, парктегі егеуқырларды бақылау үшін, осы арқылы жергілікті түрлерді қорғау мақсатында 1080 улы затты әуеден шашу қолданылады. 1080-нің қолданылуына қатысты пікірлер қарама-қайшы.

Флора ағындары бассейнін қалпына келтіру

Флора достары – 2001 жылы құрылған, "Флора ағындарының су жиналатын аймағына жойылып бара жатқан және қауіп төндіретін флора мен фаунаны қорғау және/немесе қайта оралтуға" көмектесетін еріктілер тобы. 2024 жылға қарай, қоғам мысықтарды бақылау үшін шамамен тұзақ желілеріне ие, бұл шамамен бейіш ағашы мен тусокленд жайлауын қорғайды. Қоғам Флора ағындары бассейніндегі вио (көк қаздың) қалпына келтіруіне және үлкен дақ кивиді қайта енгізуге бағытталған. Күшті жәндіктерді жою бағдарламасы қолданылып жатыр, және құстарды бақылау да қоғамның бағдарламасының бір бөлігі болып табылады.

Ōpārara су жинағыш алабын қалпына келтіру

"Опаараның теңізге шығу көзі" жобасы 2014 жылы Каремея жергілікті тұрғындарының тобымен құрылған. 2023 жылы жоба Лотереялық қоршаған орта және мұра қорынан, сондай-ақ Табиғатты қорғау департаментінің Қоғамдық табиғатты қорғау қорынан қаржыландырылды. Бұл қаржы келесі үш жылда Опаара сағасы мен су жинағыш алабындағы арамшөптермен күресу, жыртқыштарды бақылау және ағаштар отырғызу жұмыстарын қолдауға бағытталған.

Такахе қалпына келтіру

Қауіп төмендеген тахакелер 2018 жылы паркке қайта оралды, 18 құс Гуланд Даунс аймағына босатылды. Бұл тахакелердің сол жерде жойылып кетуіне 100 жыл өткен соң болды. Келесі жылы олардың саны 31-ге жетті және одан әрі босату жоспарланды. 2020 жылы 11 құс өлді, бұл үлкен қайғы болды. Олардың кейбіреулері жыртқыштарды бақылау мақсатындағы 1080 улы затты әуеден себу кезінде уланған болуы мүмкін. 2021 жылы тағы 15 жас тахаке Гуланд Даунс аймағына көшірілді.

Whio (көк қаз) қалпына келтіру

Паркте вио (көк қаз) популяциясын сақтауға бағытталған шаралар 1998–2000 жылдары тұңғыш рет халық санағы жүргізілгеннен бері олардың санының күрт өсуіне әкелді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, 846 ересек құс, оның ішінде 335 жұптасқан жұп бар. Бұл көрсеткіш 2000 жылғы санынан 340%-ға артық. Парк ішінде вио сақтауға баса назар аударатын аймақтар: Гуланд Даунс, Пирс өзені және Флора ағысының "қалпына келтіру орталықтары", сондай-ақ Опаара өзені мен Вангапека және Файф өзендеріндегі жоғары дәрежелі "қорғау" орталықтары.

Қол жеткізу

Кахуранги ұлттық паркіне кірудің негізгі қалалары – Такака, Мотуэка, Карамэа, Тапавера және Мурчисон. Аймақтың Қорғау департаментінің негізгі келушілер орталығы Нельсон қаласында орналасқан, бірақ Кахуранги ұлттық паркіне жақын қалаларда да жергілікті ақпараттық орталықтар бар. Кобб су қоймасына апаратын жол – ұлттық паркінің ішкі аймағына кіретін жалғыз жол.

Іс-шаралар

Кахуранги ұлттық паркінде тау жаяу серуендері, тау велосипедімен жүру, рафтинг және үңгірлерді зерттеу танымал әрекеттер болып табылады.

Қатты жол

Хипфи жолы – Кахуранги ұлттық паркіндегі танымал жаяу және тау велосипедімен жүруге арналған жол. Жаңа Зеландияның он ең танымал жаяу жолының бірі саналады. Чарльз Хипфидің құрметіне аталған бұл жолдың ұзындығы шамалы және оны әдетте төрт немесе бес күнде толықтап өтуге болады. Жыл сайынғы 1 мамырдан 30 қыркүйекке дейінгі қысқы маусымда бұл жолды тау велосипедшілерімен бірлесіп пайдалануға рұқсат етіледі. Жолдың оңтүстік ұшы Солтүстік Батыс жағалаудағы Карамиадан солтүстікке қарай орналасқан Кохайхай, ал солтүстік ұшы Коллингвудтан оңтүстік-батысқа қарай Аорере өзенінің жоғарғы аңғарында жатыр.

Вангапека жолы

Вангапека жолы – Кахуранги ұлттық паркіндегі тағы бір маңызды саяхат жолы. Бұл маршрут парктің оңтүстік бөлігімен өтеді, Тапаверадан батысқа қарай орналасқан тарихи Вангапека алтын кендері ауданынан басталып, Батыс жағалауындағы Little Wanganui жағалау жазықтарына дейін созылады. Маршруттың ұзындығы шамалы, және Вангапека және Кіші Вангануи жоталарын кесіп өтеді, олардың биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Жол Вангапека, Карамэа, Тайпо және Кіші Вангануи өзендерінің аңғарларынан өтеді. Жолдың көп бөлігі өзен аңғарларында және орманды жерлерде жатыр, ал Стэг Флат және Кіші Вангануи жотасындағы шағын бөліктері туздық далаларда орналасқан. Әдетте, саяхатшыларға маршрутты аяқтауға 4–6 күн уақыт керек болады.

Ескі арба жолы

Old Ghost Road - бұл ұзақ тау велосипедімен жүруге және жаяу серуендеуге арналған жол, ол Жаңа Зеландия Велосипед жолы бастамасының жобаларының бірі ретінде бөлігімен қаржыландырылды. Жолдың бастапқы нүктелері – Үстіңгі Буллер шатқалындағы 6-шы мемлекеттік тас жолындағы Лайелл тарихи қорығы және Батыс жағалауындағы Вестпорттан солтүстік-батысқа қарай Седдонвиллден орналасқан Rough and Tumble Bush Lodge. 2019 жылы Мокихинуи өзенінің суайдынындағы табиғатты қорғауға бағытталған жерлер Кахуранги ұлттық паркіне қосылды, оның ішінде Old Ghost Road жолының көп бөлігі де бар.

Үңгіршілік

Кахуранги ұлттық паркі Жаңа Зеландиядағы үңгірлерді зерттеу үшін ең үздік үш орынның бірі болып табылады және 2024 жылға дейін елдегі ең ұзын және ең терең үңгір жүйелері осы паркте орналасқан. Балмер үңгірі – Жаңа Зеландияның ең ұзын үңгір жүйесі, Оуэн тауы аймағында созылып жатыр. Оны жаңадан ашқанда Оңтүстік жарты шардағы ең терең үңгір деп мәлімдеген.

Өзенде сүзгілеу

Карамья өзені – рафтинг экспедициялары үшін өте жоғары бағаланған жабайы өзен. Үш күндік рафтинг саяхаты мүмкін, жоғарғы ағысында 3-ші санаттағы кедергілерден бастап Карамья шатқалында 5-ші санаттағы кедергілерге дейін өтіледі.

Танымал мәдениетте

Қауранги ұлттық паркінде "Сақиналардың иесі" фильмдер сериясын түсіру кезінде бірнеше мақсатты жерлер пайдаланылды, оның ішінде Оуэн тауы мен Олимп тауы. Толкин туризмінің өркендеуі осы орындарға бару үшін тікұшаққа деген сұранысты арттырды. Табиғатты және демалыс мүмкіндіктерін сақтау мақсатында тікұшақпен кіруге шектеулер енгізілді.