Кіріспе

1997 жылғы әсерлі бейне ойын

The Last Express – Джордан Мехнер жасаған және 1997 жылы Broderbund компаниясы PC үшін жарыққа шығарған әсерлі бейне ойын. Ойыншы, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталуға санаулы күн қалғанда, досының шақыруын қабылдап, Ориент экспресіне бірге сапар шегетін американдықтың рөлін ойнайды. Алайда, ол пойызға отырғанда адалдықтан безгендік, жалғандық, саяси құлпынай, жеке мүдделер, махаббат және кісі өлтірудің құрсауына ілігеді. Ойынның жасалу жолы, сызықты емес сюжеті және ойын ішіндегі оқиғалардың нақты уақытта өрбуі ерекшеліктері болып табылады. Ойын шығарылғаннан кейін коммерциялық сәтсіздікке ұшырады, бірақ жоғары бағалы пікірлер мен шығарылымнан кейінгі жағымды жауаптар алды. Sony PlayStation нұсқасы жасалу үстінде болды, бірақ аяқталмай тоқтатылды. Кейін Мехнер ойынды қайта сатып алып, DotEmu компаниясымен бірлесіп iOS және Android үшін ойынның портативті нұсқаларын жасады, содан кейін Steam платформасында жаңартылған нұсқасын – The Last Express – Gold Edition деп атап шығарды.

Ойын процесі

Ойын негізінен оқиғаның басты кейіпкерінің көзімен, пойызды зерттеген кезде бірінші тұлғада өтеді, ал бейнероликтер үшінші тұлғада көрсетіледі. Ойын процесі толығымен нақты уақыт режимінде жүзеге асырылады, бірақ алты есе жылдамдытылған; ойын сюжетті сызықты емес тәсілмен жеткізеді, онда ойыншының іс-әрекеттері немесе әрекетсіздігі оқиғаның барысына әсер етеді. Ойынның көптеген оқиғалары сценарийдің көлемін шамамен 800 бетке жеткізді. Оқиғаның бірнеше әртүрлі аяқталулары бар, олар ойыншының таңдауларына байланысты. Олардың шамамен отызы – ойынның аяқталуы, онда басты кейіпкер өлтіріледі немесе тұтқындалады. Төрт аяқталу баламалы болып табылады, олардың тек біреуі ғана "шынайы" аяқталу болып саналады.

Орнату

Ойынның оқиғасы 1914 жылы, шілде айының 24-27 аралығында, Париж бен Константинополь (қазіргі Стамбул) қалалары арасындағы түпнұсқалық "Ориент экспресі" бағытында, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында өтеді. Ойынның көп бөлігі локомотивтен, екі жүк вагонынан, бір мейрамхана вагонынан, екі жолсерік вагонынан және жеке вагоннан тұратын пойыздың ішінде болады. Ойын үшін жазылған сюжет, 1914 жылғы "Ориент экспресінің" соңғы сапары туралы құрастырылған шамалы өзгертілген оқиға, құпия жоспарлар мен келісімдер, жалғандықтар мен жеке мүдделер сияқты әдеттегі детективтік элементтерді қамтиды, сонымен қатар Еуропадағы саяси ахуалға қатысты маңызды сілтемелер де бар.

Сюжет

Роберт Кэт, Ирландиядағы кісі өлтірумен байланысты полициядан қашып жүрген американдық дәрігер, өзінің досы Тайлер Уитни оны Ориент экспрессіне шақырады. Пойызға отырғанда, ол Париждің шетінде қозғалып бара жатқанда, Кэт Тайлердің ұйықтайтын бөлмесінде өлі екенін табады, көрінеу өлтірілген. Түнгі сапар барысында денені пойыздан тастап, Кэт досының жеке басын қабылдап, Экспресте саяхаттайтын басқа жолаушылармен қоштасуға барады. Жолаушылар арасында ол бірнеше қызықты адамдарды кездестіреді: Август Шмидт, неміс қару-жарақ сатушысы; Анна Вольф, австриялық скрипкашы; Василий Оболенский, немересі Татьяна Оболенскаямен бірге саяхаттайтын орыс графы; Алексей Дольников, орыс анархисі және Татьянаның балалық шағынан досы; Милош Йованович, серб, серіктестер тобымен саяхаттайды; және Кронос, африкалық қызметшісі Кахинамен жеке көлікте саяхаттайтын құпия өнер жинаушы. Сатсбургке сапар кезінде Тайлердің өлімін тергеу барысында Кэт оның досы Августтан қару сатып алуды және оларды Сербияның көтерілісші қозғалысы Қара қолға жеткізуді ұйымдастырғанын біледі. Сауда-саттыққа көмектесу үшін Тайлер Сербияның ұлттық қазынасы - "От құсы" атты механикалық музыка қорапшасын алды. Ол құсқа айналады. Кэт От құсы қазынасының жоғалғанын біледі және Тайлердің дайындықтарын аяқтау үшін оны табудың қиын жағдайында қалды. Түнде Кэт Аннаның ол Тайлер емес екенін білетінін біледі, бұл оны досының өлімі туралы көбірек білетінін күдіктендіреді. Алайда, Василий өзінің бөлмесінде психикалық күйзеліске ұшырайды, бұл олардың әңгімелерін үзіп, Кэтті оны емдеу үшін қолынан келгеннің бәрін жасауға мәжбүр етеді. Оқиғадан кейін Кэт Аннаның Татьянаға бір нәрсеге назар аударуын сұрайтынын естіп, бірақ оның не екенін анықтай алмайды. Келесі күні таңертең Мюнхенде Кэт Джордж Эббот есімді ағылшынның Экспресске отырғанын көреді, ал Август оның тауарларын тиеуді бақылайды және оны Кэттің Василийге қалай қарағаны туралы қызықтырады. Пойыз Венаға бара жатқанда, Кэт от құсының сыбызғысы бар француз баласын тауып алады және оны шағын саудамен қалпына келтіреді. Сондай-ақ, ол Тайлердің жеке басын пайдаланып жатқанын білетін Кроноспен кездесуге болады және оған баяу сенім артпайды, әсіресе Кахина ұйықтайтын вагондарда шымшылай бастағанда. Крон Аннаны басқа жолаушылар үшін концерт беруге шақырғанда, Кэт пойызды іздеу мүмкіндігін пайдаланады. Көп ұзамай ол Татьянаның кабинасында Өрлеу құсын табады, бірақ оны поезддегі жүк вагондарының бірінде Аннаның иті Макс үшін пенильге жасырады. Осыдан кейін ол Августтың қаруын Экспресте сақтап қалуын қамтамасыз ету үшін төлемін алу үшін Крононың бөлмесіне кіреді. Концерт аяқталғаннан кейін Кэт Аннаны багаж вагонында кездестіреді, ол Августтың қаруларын қарап жатыр, одан ол От құсын алып кеткенін, бірақ Тайлер оны жасаған кезде өліп қалғанын біледі. Ол сондай-ақ Австрия үкіметінің тыңшысы ретінде қызмет еткенін мойындайды, бірақ өзінің миссиясын нақтыламайды. Венада Кронос пен Хинана Экспресті От құсысыз қалдырады. Пойыз жолға шыққаннан кейін Татьяна Алексейге деген терең алаңдаушылығы туралы Кэтпен кеңес алады, ол әкесінің абыройын әділетсіздікке ұшыратқаны үшін оның бабасын өлтіруді жоспарлап отыр деп қорқады. Кешкі Будапештке бара жатқанда Алексей өз жоспарын жүзеге асырады, бірақ Василий оны өлтіреді, Татьянаны жарақаттады, ал Кэт Алексей пойызға орнатқан бомбаны сөндіруге мәжбүр болады. Ол Алексейге қатысты аңыздарды зерттегенін мойындап, сонымен қатар ол таныған Кэт Ирландиядағы кісі өлтіруден кінәсіз деп санайтынын айтады. Кати Аннаның кабинасына келіп, онымен романтикалық қарым-қатынас жасайды, бірақ пойыз Будапештте тоқтамағанда, екеуі шоққа қалады. Олар пойызды ұрлап алғаннан кейін Милош пен оның серіктестері тез арада ұстап алады. Қашықтан құтылу үшін Каф жолаушылар мен теміржолшылар құрамын азат ету үшін күреседі. Оларды қорғау үшін Кэт артқы вагондарды пойыздан бөліп алады; тек Анна мен оның иті, Василий, Татьяна және Аббат Экспрессте қалады. Каф локомотивтің бақылауын қайта алады, Анна Милошты оның инженерін құтқару үшін атып өлтіргеннен кейін, бірақ Экспрестің Австрияда тоқтауына рұқсат бермеді және оны Сербияға және Сербия арқылы жалғастыра береді. Поезд Түркияға қарай бет алған кезде Анна Кэттің жоспарларын тоқтата алмайтынын қарсылықпен қабылдайды, ал Кэт өзінің Тайлерді кім өлтіргенін табуға күшсіз екенін сезінгенін мойындайды, бұл Милошқа қатысты д�...

Тарих

Мехнер «Соңғы экспресс» ойынын жасау үшін «Тынбайтын көлік» атты өндіріс компаниясын құрды. Компания 1993 жылдан 1997 жылға дейін Сан-Францискода орналасқан болатын және өркендеген кезеңінде алпысқа жуық толық уақытты қызметкері болды. Мехнер «Соңғы экспресс» ойынына Myst және Infocom компаниясының Deadline ойынынан шабыттанды. Ол «Соңғы экспрессті» фильмдегідей күрделі сюжеті мен терең кейіпкерлері бар ойын жасау мүмкіндігі ретінде қарастырды, мұндай мүмкіндікті Apple II үшін жасаған ойындарының аппараттық шектеулеріне байланысты іске асыра алмады деп ойлады. Ол ойынның оқиға беру әдісі туралы былай деді: «Интерактивті және оқиғасы бар ойын жасау арасында белгілі бір кернеу болады. Осындай ойынның мақсаты – белгілі бір деңгейде интерактивтілік иллюзиясын жасау. Ойыншының әрекеттерінің салдары бар екенін сезінуі керек. Көптеген тармақтардан таңдау көңілді емес. Өзіңді тармақталған ағашқа ұқсатып, әртүрлі бағыттарды таңдағандай боласың, бұл ойын емес. Ойыншыларға өздерін бір жерде, мысалы, пойыз ішінде жүргендей сезіндіру керек, дәлізбен жүріп, кез келген есікті ашып, біреудің келе жатқанын көріп, оның соңынан еріп бара жатқандай болу керек. Бірақ, сонымен қатар, ойыншылар әрқашан бір оқиғаның ішінде болуы керек, ал соңына жеткенде, оқиға осылай аяқталуы тиіс деп ойлауы керек. Аяқталған өнімде 40 000 кадр бар.»

Баспа ісі

Бірнеше ірі ойын баспалары арасындағы бәсекелі тендерден кейін Brøderbund, SoftBank және GameBank әлемдік тарату құқықтарын бөлісті. Ойынның дубляждалған нұсқалары француз, неміс, испан, итальян, орыс (ресми емес, пираттық локализация) және жапон тілдерінде жарық көрді.

Шығару

Ойын 1997 жылы, бес жылдық дамудан кейін, соңғы құны 5-6 миллион АҚШ доллары шамасында, Windows, Mac OS және MS DOS жүйелеріне арналған 3 CD жиынтығы түрінде жарық көрді. The Last Express ойыны басылым беттерінде де, онлайн режимінде де жоғары бағаланды, бірақ дүкендерде небәрі бірнеше ай сатылды. Broderbund ойынды жарнамалауға көбінесе тырыспады, тек баспасөз хабарламасында қысқаша айтылып, Broderbund басшыларының құлшыныспен сөйлеген сөздері ғана болды. Бұған себеп, ойын шығар алдында бірнеше аптаға дейін Broderbund маркетингтік тобының барлық қызметкерлері жұмыстан кеткені еді. Осының салдарынан Мехнердің "Smoking Car Productions" компаниясы да тыныш түрде жабылды.

Саундтрек

Отыз тоғыз минутқа созылған "Соңғы экспресс" саундтрегі 2000 жылы Intrada Records баспасында жарық көрді, бірақ қазір қайта басылмайды. Ол Чехословакияда туған американдық композитор Элия Цмиралдың шығармасы, оркестрлеуі және дирижерлігімен жасалды. Саундтрек басым синтезаторлық аспаптар мен кейде жеке скрипканың үйлесімінен тұрады және Лос-Анджелестегі Forte Muzika Studios студиясында жазылған. Ойынның концерттік көрінісінде Сезар Франктің скрипка мен фортепианоға арналған Ля мажорлы сонатасы қолданылған. 2011 жылдың мамыр айынан бастап саундтрек DotEmu және GOG.com нұсқаларымен бірге тегін берілетін цифрлық шығарылым ретінде қосылды.

Қабылдау

2008 жылы продюсер Марк Неттер «Соңғы экспресс» ойыны «толық коммерциялық сәтсіздікке» ұшырады деп мәлімдеді. Ойын шығарылар алдында Broderbund баспасының сату және маркетинг бөлімі компанияны тастап кетті. Осының салдарынан, ойынның жарық көруіне қолдау көрсету үшін маркетингке көңіл аз болды және ол өзін-өзі ақтауға жетпеді. Broderbund компаниясын The Learning Company сатып алғаннан кейін, баспа бизнесі тек білім беру бағдарламалық қамтамасымен айналысу үшін қайта құрылды.

Қайта босату

2000 жылы Fallout видео ойындарының авторы және ойынды жариялаушы Interplay компаниясы қолданыстан шыққан құқықтарды сатып алып, ойынды арзан бағалы ойын ретінде жайлы сата бастады. Біраз уақыттан кейін Interplay банкротқа ұшырады; ойын тағы да қолжетімсіз болды. 2006 жылы американдық жазылым негізіндегі ойын қызметі GameTap ойынды өз желісінде ұсына бастады. 2011 жылдың 14 қаңтарында DotEmu ойынның коллекционерлік нұсқасын шығарды, оған саундтрек, ойынның жасалуы туралы бейне және кеңейтілген нұсқаулық кірді. 2011 жылдың 26 қаңтарында Phoenix Licensing (ойынның қазіргі авторлық құқығының иесі) ойынды GOG.com платформасында қайта жариялады, коллекционерлік нұсқаның барлық қосымшаларымен бірге – кеңейтілген нұсқаулықты қоспағанда – және тек ағылшын тілінде.

Мобильді порттар

Кейіннен Мехнер ойынның құқықтарын қайта сатып алып, 2012 жылы DotEmu-мен iOS және Android нұсқаларын шығару үшін жұмыс істеді. 2012 жылдың 16 наурызында Мехнер iOS құрылғылары үшін ойынның жақын арада шығарылатынын хабарлады, оған "iOS-қа бейімделу үшін қосымша жақсартулар" енгізілген. Ойынның iOS нұсқасы (iPad, iPhone және iPod Touch) DotEmu компаниясы 27 қыркүйекте шығарды және App Store-да қолжетімді. Android нұсқасы 2013 жылдың 28 тамызында Google Play дүкені арқылы жарияланды. 2013 жылдың 21 қарашасында DotEmu Steam платформасында Windows үшін «Алтын нұсқаны» шығарды. Ол жақсартылған пайдаланушы интерфейсі мен инвентаризациясын, кеңейтілген көмек жүйесін, жетістіктерді және бұлтты сақтау мүмкіндігін ұсынады. Кейіннен бірнеше веб-сайттар бұл видео ойынның 1914 жылы өтетін ойындардың сирек болуы және Джордан Мехнердің «Prince of Persia: The Sands of Time» фильмінің нұсқасымен жұмыс істегеніне байланысты «Соңғы экспресс» болуы мүмкін деген болжам жасады. 2011 жылдың қазанында Верховен ойынды киноға бейімдеу үшін Мехнермен бірлесіп жұмыс істеп жатқанын растады. Фильм, мүмкін, 3D форматында түсірілген болар еді, бірақ бұл Верховеннің келесі жобасы болмауы да мүмкін. Фильм әлі де аяқталған жоқ.