Кіріспе

Құс түрі – Гурни питтасы (Hydrornis gurneyi) (นกแต้วแร้วท้องดำ) – орташа мөлшерлі өтетін құс. Ол Малай түбегінде көбейеді, негізгі саны Мьянмада таралған. Атауы мен латынша есімдемесі британдық банкир және орнитолог-әуесқой Джон Генри Гурнидің (1819–1890) құрметіне берілген. Оның тағамы құрттар, жәндіктер және жер құрттарынан тұрады.

Таксономия

Гурни питтасы 1875 жылы әуесқой орнитолог Аллан Октавиан Хьюм сипаттап, оған Pitta gurneyi деген екі атау берді. 2006 жылы жарияланған молекулалық филогенетикалық зерттеу нәтижелеріне сүйене отырып, түр қайта жандандырылған Hydrornis туысына көшірілді. Hydrornis туысын 1843 жылы ағылшын зоологы Эдвард Блайт енгізген. Түрлік эпитет әуесқой орнитолог Джон Генри Гурнидің (1819-1890) құрметіне таңдалған.

Сипаттама

Еркек құстың көк бас бөлігі және қара-сары түсті төс бөлігі бар; басының қалған бөлігі қара, ал үстіңгі жағы жылы қоңыр түсті. Мекеңнің қоңыр бас бөлігі және сары ақшыл төс бөлігі бар.

Қалыптануы мен сақталуы

Гурнидің питтасы құрып кету қаупі төнген. 1952 жылдан кейін біраз уақыт бойы жойылып кеткен деп есептелді, бірақ 1986 жылы қайта табылды. Оның сирек кездесуіне Оңтүстік Бирма және Таиланд түбегіндегі табиғи орманның қырылуы себеп болды. 1997 жылы оның популяциясы бар болғаны 9 жұп екені бағаланды, сол кезде ол жер бетіндегі ең сирек құс түрлерінің бірі саналды. 2003 жылы Бирмада жүргізілген іздеу жұмысы сәтті аяқталды және түрдің төрт жерде сақталғаны анықталды, бір жерде ең көп дегенде 10-12 жұп кездесті. Бұл IUCN-ға түрді қайта бағалауға мүмкіндік берді, оның статусы өте қауіпті түрден құрып кету қаупі бар түрге өзгерді. Кейін, 2009 жылға дейін Бирмада жүргізілген қосымша зерттеулер оның жаһандық популяциясы бұрынғы есептерден әлдеқайда көп екенін көрсетті, себебі осы елде бірнеше жаңа ареалдар табылды.

Питта Таиландқа келген құс қадағалаушылар тарапынан «Таиландтағы ең ізделіс құс» деп танылды. 2016 жылы ғалым Най Мё Шве басқарған зерттеу Мьянмада питта бұрын байқалған 142 жерді аралады; құстың іздері тек 41 жерде ғана табылды. 1999-2017 жылдар аралығында құстың мекендеу ортасының 80%-дан астамы пальма майы плантацияларының салдарынан жойылды; содан кейін IUCN түрдің статусын өте қауіпті деп қайта бағалады.