Кіріспе
Моровис – Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет. Ол аралдың орталық аймағында, Ороковистен солтүстікке, Манатиден оңтүстікке, Вега Баха, Вега Альтадан шығысқа, Сиалестен батысқа және Корозалдан шығысқа орналасқан. Моровис 13 барио және Моровис Пуэблодан (қаланың орталық бөлігі және әкімшілік орталығы) тұрады. Бұл Сан-Хуан-Кагуас-Гуанайбо қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі.
Morovis (moˈɾoβis, moˈɾoβiʔ) is a town and municipality of Puerto Rico located in the central region of the island, north of Orocovis, south of Manatí, Vega Baja and Vega Alta; east of Ciales, and west of Corozal. Morovis is spread over 13 barrios and Morovis Pueblo (the downtown area and the administrative center of the city). It is part of the San Juan Caguas Guaynabo Metropolitan Statistical Area.
Тарих
1815 жылы Дон Хуан Хосе де ла Торре бастаған тұрғындар тобы Моровисті Манатиден бөлу процесін бастады. 1817 жылы Пуэрто-Рико үкіметі бөлінуді мақұлдады, бірақ 1818 жылы мың тұрғынның болуы және шіркеу мен бірнеше басқа да қоғамдық ғимараттардың салынуы талаптары орындалған соң, Моровис муниципалитеті ресми түрде құрылды. 1822 жылы қала әкімдігі салынды, ал 1823 жылы Дон Хуан Евангелиста Ривераның сыйлаған жеріне Нюэстра-Сеньора-дель-Карменге арналған жаңа шіркеу салынды. Оның бірінші мэрі Дон Хуан Хосе де ла Торре, ал екінші мэрі Дон Хуан Евангелиста Ривера болды. Моровистің ерекше лақап аты бар. 1853 жылы Пуэрто-Рикода холера эпидемиясы болмаған жалғыз муниципалитет осы Моровис болды; нәтижесінде "la isla menos Morovis" ("(барлық арал, бірақ Моровис") деген сөз тіркесі пайда болды. Пуэрто-Риконың басқа аймақтарындағы адамдар бұл сөз тіркесінің моровенос тұрғындарына қарсы жағымсыз мағынасы бар деп санайды, бірақ шындығында бұл оңды ұран болып есептеледі. 1875 жылы Абино Каселлас Моровистің мэрі болды, ал 1879 жылы Круз Мария Кастро мэрлік қызметін атқарды. 1898 жылғы Париж шарты бойынша Испания-Америка соғысынан кейін Пуэрто-Рико Испаниядан АҚШ-қа берілді және АҚШ территориясы болды. 1899 жылы АҚШ Соғыс департаменті Пуэрто-Рикода халық санағын жүргізіп, Моровистің халқы 11 309 адамды құрады. Моровис – аралдың ортасынан сәл солтүстікке қарай орналасқан, 20 қыркүйек 2017 жылы «Мария» дауылынан қатты зардап шеккен, шамамен 2 шаршы километр аумақты таулы муниципалитет. 2016 жылғы мәлімет бойынша 31 603 тұрғыны бар еді, олардың 1500-2000 үйінің шатыры бұзылып, 500 ағаш үй толығымен қирады. Жолдар мен көпірлерге тасқын мен су астында қалғандықтан зиян келді, ал тұрғындар көптеген айлар бойы электр қуатысыз, телекоммуникациялық байланыссыз және негізгі қажеттіліктерсіз қалды. Моровистің Сан-Лоренцо бариосындағы, шамамен 1000 адам тұратын қауым, Моровис өзені бариоға баратын көпірді жойып жібергеннен кейін оқшауланды. Моровистің сол кездегі мэрі Кармен Малдонадо тұрғындарға азық-түлік жеткізді, муниципалдық әкімдік азық-түлік тарату орталығы болды және таза суға қол жеткізе алмайтын тұрғындарға таза суды күнделікті жеткізу үшін су тасымалдаушы көлікті сатып алуды ұйымдастырды. Малдонадо Нью-Йорк штатының губернаторы Эндрю Куомомен сөйлесіп, оның көмегін сұрады, ал Куомо 9/11-ге байланысты коммерциялық емес ұйыммен байланыс жасады. 2019 жылдың басында Малдонадо 9/11-ге байланысты ұйымнан келген, көбінесе ағаш шеберлерінен құралған еріктілерді қабылдады және оларға алғыс айтты, олар дауылдан зардап шеккен үйлерді жөндеуге және қайта құруға келді. 2019 жылдың соңында 9/11-ге байланысты ұйым Моровисте шатырларды қайта құру жұмыстарын жалғастырып жатты.
Салалар
Барриолар (кішігірім әкімшілік бөлімдер) секторлар деп аталатын одан да кіші аудандарға бөлінеді. Секторлардың түрлері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, қалыпты сектор, урбанизация, репарто, барриада, резиденциал және тағы да басқалар.
Арнайы қауымдастықтар
Пуэрто-Риконың арнайы қауымдастықтары – әлеуметтік мүшекестенуді бастан өткізіп жатқан маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Моровистегі келесі барриолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Вага барриосы, Санто-Доминго Пелехас, Энсанче, Парселас Кучильяс, Хосе Отеро Клаверол қауымдастығы, Парселас Сан-Лоренцо, Парселас Торресильяс, Патрон, Торресильяс шабуылдары секторы, Джобс секторы, Риачуэло секторы, Росадо секторы, Унибон барриосы, Вьетнам секторы және Вилла Рока.
Моровис ұлттық (ардагерлер) зираты
Моровис ұлттық зираты, АҚШ ветерандарының зираты, Моровис қаласында 247,5 акр жерге салынған. Оған 137 тас жолының 11,2 шақырымынан кіруге болады. Бұл зират, сыйымдылығы толып кеткен Баямон қаласындағы Пуэрто-Рико ұлттық зиратын алмастыру мақсатында салынды. Құрылысы 2019 жылы басталды және 2021 жылы жерлеу рәсімдері күтілуде.
Экономика
2019 жылдың ақпан айының соңында Виллальба, Ороковис, Моровис, Сиалес және Барранкитас муниципалитеттерінің әкімдері Энергия консорциумына қол қойды. Бұл консорциум Пуэрто-Рико үшін алғашқысы болып табылады. Оның мақсаты – аталған муниципалитеттердің бірлесіп, өздерінің қауымдастықтары үшін резервтік қуат көздерін қамтамасыз ете отырып, берік және тиімді энергия желілерін құру және сақтау үшін жұмыс істеуіне көмектесу. Бұл, 2017 жылдың 20 қыркүйегінде «Мария» дауылынан ерекше зардап шеккен осы муниципалитеттердің дауылға дайындық жоспарының бір бөлігі.
Көрнекі және қызықты жерлер
Моровистің танымал жері - Қызыл көпір (Puente Colorao). Бұл 1912 жылы салынған темір көпір және Моровис Норте бариосындағы PR 155 тас жолында орналасқан. Cuevas Las Cabachuelas (Cabachuelas Caves) – Пуэрто-Рикодағы үңгірлер жүйесі, ол 2019 жылы туристерге ашылды. Ол Моровис және Сиалес муниципалитеттерінің арасында, Пуэрто-Рикодағы Кабачуэлас табиғи қорығында орналасқан, ол 2012 жылы құрылған және Пуэрто-Рико үшін мәдени, археологиялық, гидрологиялық және геоморфологиялық маңызы бар. Моровистегі Диоген Колон Гомес мәдени орталығы тек алдын ала жазылу арқылы экскурсиялар ұсынады. La Patria Bakery, Pan de La Patita Echa' нанының туған үйі – 1862 жылы Моровисте ашылған нан пісірушілік, нан пісіру үшін кірпіштен жасалған пешті пайдаланады. Нанның есімдік атауы және сыртқы түрі ерекше, ол қиылысқан аяқтарға ұқсайды. Джулия М. Шеверез электрондық кітапханасы Моровис барио пуэблоның орталық алаңында орналасқан, сонымен қатар пуэбло деп те аталады. Әр бариода жергілікті суретшілер тобы мен ValorArte ұйымы салған қабырға суреттері бар, бұл суреттер құрмет, бейбітшілік, жауапкершілік, көшбасшылық және мәдениет сияқты құндылықтарды бейнелейді.
Бавариялық тағамдар
Моровистегі Орталық тау жотасында (Кордильера Централь) орналасқан Casa Bavaria мейрамханасы Пуэрто-Риконың неміс қауымының бас қосып әңгімелесетін орнына айналды және 2009 жылы президент Билл Клинтон осы мейрамхананы барып көрді.
Үкімет
Кармен Малдонадо Гонсалес 2017 жылдан бері Моровис қаласының сайланған мэрі болып табылады және 2017 жылдың 20 қыркүйегінде Мария дауылынан Моровисте келген қиратушылықты басқарды. Моровистің Сан-Лоренцо ауданындағы көпірдің күлдіреуі Малдонадоның алдында тұрған қиындықтардың бірі болды. Малдонадо 2020 жылы қайта сайланды.
Көлік
Моровисте 15 көпір бар. Моровис қаласынан өтетін маңызды бағыттар PR 137, PR 145, PR 155, PR 159 және PR 160.
Таңбалар
Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.
Ту
Моровис туы тік бойымен екі тең бөлікке бөлінген. Мачтаға жақын бөлігі сары түсті және қала гербының бүркіті бейнеленген, бұл жағдайда басы солға қарай, тудың тірегіне қарай бұрылған. Екінші жартысы бірдей ендегі жеті тік жолақтан тұрады, олардың төртеуі қызыл, ал үшеуі сары түсті.
Елтаңба
Моровис муниципалитетінің гербінің сол бөлігінде әуежай бейнеленген, ол Жанындағы Иоаннды символдайды және қаланың негізін қалаушы Дон Хуан Евангелиста Ривераның құрметіне арналған. Оң бөліктегі бес кватро Моровис қаласының осындай ерекше пуэрторикалық музыкалық аспаптарды өндірудегі басты орталық екенін көрсетеді. Ортадағы қалқан Кармелиттік қарындастар орденін көрсетеді, сонымен қатар қаланың қамқоршысы Кармен Анамыздың символы болып табылады. Сол жағы сары түсті (алтынды білдіретін сары) фон, онда қара түсті қылыш тәрізді әуежай, қызыл түсті мұражайы мен тырнақтары, ал басы нұрмен оралып тұр.