Самюэль де Сорбьер: Философ, аудармашы және ғылым мен дінге қатысты ойлар.
Samuel de Sorbiere
Самуэль де Сорбьер (1615-1670): француз философ, дәрігер, Гоббс пен Гассендидің туындыларын таратушы. Медицинадағы қателерді ашу туралы ой-пікірлері зерттелген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Самуэль (де) Сорбиер (sɔʁbjɛʁ; 1615–1670) – француз дәрігері және әдебиетші, философ және аудармашы. Ол Томас Гоббс пен Пьер Гассендидің еңбектерін насихаттауымен әйгілі. Физика саласындағы олардың көзқарастарын қолдағанмен, Рене Декартты жоққа шығара алмады. Бірақ, өзінің замандастары арасында қатыгез және дауласуға бейім мінезімен танылды. Сорбиер көбінесе этика және медициналық қателіктерді ашық мойдалаудағы ұстанымымен ерекшеленеді. 1672 жылы Сорбиер медицинада жасалған қателік туралы шыншыл және ашық айту идеясын қарастырды, бірақ мұның медициналық практикаға қауіп келтіруі мүмкін деп ойлады және бұл "қабылдамайды" деген қорытындыға келді.
Samuel (de) Sorbière (sɔʁbjɛʁ; 1615–1670) was a French physician and man of letters, a philosopher and translator, who is best known for his promotion of the works of Thomas Hobbes and Pierre Gassendi, in whose view of physics he placed his support, though unable to refute René Descartes, but who developed a reputation in his own day for a truculent and disputatious nature. Sorbière is regarded often by his position on ethics and disclosure about medical mistakes. In 1672 Sorbière considered the idea of being honest and upfront about a mistake having been made in medicine but thought that it might seriously jeopardise medical practice and concluded that it "would not catch on".
Өмір
Голландияға қоныс аударғаннан кейін, ол 1643 жылы Томас Мордың «Утопия» атты француз тіліне аудармасын жариялады. Ол 1647 жылы Амстердамда Гоббстың «De Cive» еңбегінің жариялануын ұйымдастырды, 1649 жылы француз тіліндегі аудармасын шығарды, 1652 жылы Гоббстың «De Corpore Politico», яки «Заң элементтері» атты француз тіліне аудармасын жариялады және 1668 жылы Гоббстың «Левиафан» атты латын тіліндегі аудармасына баспагер табуға көмектесті. Оның «Lettres et discours de M. de Sorbière, sur diverses matières curieuses» атты жинағы 1660 жылы Парижде жарық көрді, ол ғылым мен теологияны келісімге келтіріп, ғылымды метафизикадан ажыратып, келісім рухымен сіңген. Оның Гассенди өмірбаяны 1658 жылы Гассендидің жазбаларының жинақталған басылымына қосымша ретінде жарық көрді. Гассенди мен Гоббстан басқа, ол Марин Мерсенн, Франсуа де Ла Мот Ле Ваер және сол заманғы басқа да көрнекті ойшылдармен хат алмасты. 1663–1664 жылдары Сорбиер Англияға сапар шекті, онда 1663 жылы Корольдік қоғамға қабылданды. 1664 жылы ол өзінің сапары туралы есеп жариялады, «Англияға саяхат туралы хабарлама, онда ғылым мен діннің жағдайына қатысты бірнеше мәселелер қамтылған» (Л. Билейн, Париж), онда ол тамақтың нашарлығы, қонақүйлердің жағдайы туралы пікірлерін білдіріп, Корольдік қоғамның кітапхана құруға ниеттенгенін айтты. Бұл Томас Спратты (сол кездегі қоғамның өкілі және тарихшысы) «Англияға сапар шеккен Месье де Сорбиер туралы байқаулар» (Лондон, 1665) атты еңбегін жариялауға итермеледі, бұл Сорбиердің ағылшын мәдениетіне және әсіресе қоғамға талқандаған деп саналған әңгімесіне жауап болды. Халықаралық жанжалдарды болдырмау үшін Сорбиер Францияда төрт айға қамауға алынды, ал Англия королі II Карл бұдан әрі жауап беруге тыйым салды. Сорбиердің кальвинизмнен католицизмге өтуі, оның мансабына жол ашқан, саяси тұрғыда қарастырылды.
After relocating to the Netherlands, he published a French translation of Thomas More's Utopia in 1643. He arranged for the publication of Hobbes's De Cive in Amsterdam in 1647, published a French translation in 1649, published a French translation of Hobbes' De Corpore Politico, or the Elements of Law in 1652, and helped secure a publisher for Hobbes's own Latin translation of Leviathan in 1668. His collected Lettres et discours de M. de Sorbière, sur diverses matières curieuses, published in Paris, 1660, are imbued with the spirit of compromise, reconciling science and theology and separating science from metaphysics. His life of Gassendi was prefixed to the collected edition of Gassendi's writings, 1658. Besides Gassendi and Hobbes, he corresponded with Marin Mersenne, François de La Mothe Le Vayer and other prominent thinkers of the day. In 1663–1664, Sorbière visited England, where in 1663 he was inducted into the Royal Society. In 1664 he published an account of his stay, Relation d'un voyage en Angleterre, où sont touchées plusieurs choses, qui regardent l'estat des sciences, et de la religion (L. Billaine, Paris), in which he offered his comments on how bad the food was, how bad the inns were and imputed to the Royal Society the intention of developing a library. This provoked Thomas Sprat (then spokesman for and historian of the Society) to publish Observations upon Monsieur de Sorbier's Voyage into England (London, 1665) as a reply to Sorbière's perceived insults against both English culture and the Society in particular. In order to avoid further international controversy, Sorbière was held under arrest for four months in France, and Charles II of England prohibited any further responses. Sorbière's conversion from Calvinism to Catholicism, which opened a career to him, has been interpreted in a political light.