Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Біріккен Корольдікте, негізінен, екі бөлек магистральдық теміржол жүйесі бар – Ұлыбритания жүйесі және Солтүстік Ирландия жүйесі. Олар жеке-жеке реттеледі және басқарылады, сондай-ақ Біріккен Корольдік заңнамасының бөлек заңдарымен құрылған.
There are effectively two separate mainline railway systems in the United Kingdom – the Great Britain system and the Northern Ireland system, which are regulated and operated separately, and are constituted under separate pieces of United Kingdom legislation.
Ұлыбритания
Ұлыбританиядағы темір жолдар 1993 жылғы Темір жол туралы заңмен (өзгертілген) белгіленген құрылым бойынша жұмыс істейді, ол бұрынғы вертикальды интеграцияланған мемлекеттік темір жол – Британдық темір жол басқармасын таратуды және оның қызметін жеке секторға беруді көздеді. Ұлыбритания үкіметінде көлік министрі темір жол саласына жалпы жауапкершілікті жүзеге асырады. Темір жол желісі мен инфрақұрылымына Network Rail иелік етеді және оны басқарады, ал оны Office of Rail & Road (ORR) реттейді. Ұлыбританияда жолаушылар пойыздары Көлік департаментінің франшизасы негізінде немесе ашық қолжетімділік принципі бойынша жүзеге асырылады; яғни, олардың операторларының үкіметпен тікелей келісімшарты жоқ. Жүк пойыздарын тасымалдаушылар үкіметпен келісімшарт жасамайды және өздерінің өнімдері мен қызметтерінің бәсекеге қабілеттілігі мен тартымдылығына сүйене отырып, нарықтық үлестерін сақтау және арттыруға тырысады. Жылжымалы құрам негізінен жылжымалы құрамды лизингке беру компанияларына (ROSCO) тиесілі. 2006 жылы Темір жол туралы 2005 жылғы заңда берілген өкілеттіктерді пайдалана отырып, Көлік департаменті Стратегиялық темір жол органының көптеген функцияларын өз мойнына алды. DfT қазір жолаушылар темір жолы франшизаларын беру үшін конкурстар өткізеді және олар берілгеннен кейін жеке сектордың франшиза иелерімен жасалған келісімшарттарды бақылайды және орындауын қадағалайды. Франшизалар жолаушылар тасымалы көрсетілетін қызметтерді, сондай-ақ қызмет сапасын және басқа да талаптарды (мысалы, вагондардың тазалығы, вокзалдардың жабдықталуы мен жұмыс уақыты, пойыздардың уақтылылығы мен қауіпсіздігі) белгілейді, оларды операторлар орындауы тиіс. Кейбір франшизалар мұндай қызметтерді атқарғаны үшін DfT-ден субсидия алады, ал кейбіреулері қолма-қол ақшалай түсімге ие, яғни франшиза иесі келісімшарт үшін DfT-ге төлем жасайды. Кейбір франшизалар бастапқыда субсидияланған күйінде басталып, франшизалық кезең ішінде ақшалай түсімге көшеді. Жекешелендірілген темір жол саласын реттеуді қамтамасыз ететін тағы бір орган – ORR, ол 2005 жылғы Темір жол туралы заңға сәйкес экономикалық және қауіпсіздік саласындағы біріктірілген реттеуші орган болып табылады. Ол 2004 жылғы 5 шілдеде Темір жол реттеушісін алмастырды.
Railways in Great Britain are run under a structure established by the Railways Act 1993 (as amended), which provided for the break up of the former vertically integrated state railway, the British Railways Board, and the transfer of its operations into the private sector. The Secretary of State for Transport has overall responsibility for the railways within the UK Government. The railway track and infrastructure is owned and operated by Network Rail, which is regulated by the Office of Rail & Road (ORR). In Great Britain, passenger trains are run under either franchises from the Department for Transport, or on an open access basis; which means their operators have no contract with government. Freight train operators have no contracts with government, and rely on the competitiveness and attractiveness of their product and services to maintain and increase their market shares. Rolling stock is primarily owned by rolling stock leasing companies (ROSCOs). In 2006, using powers in the Railways Act 2005, the Department for Transport took over most of the functions of the Strategic Rail Authority. The DfT now itself runs competitions for the award of passenger rail franchises, and, once awarded, monitors and enforces the contracts with the private sector franchisees. Franchises specify the passenger rail services which are to be run, and the quality and other conditions (for example, the cleanliness of trains, station facilities and opening hours, the punctuality and reliability of trains) which the operators have to meet. Some franchises receive subsidy from the DfT for doing so, and some are cash positive, which means that the franchisee pays the DfT for the contract. Some franchises start life as subsidised and, over the tenure of their franchise period, move to being cash positive. The other regulatory authority for the privatised railway is the ORR, which, following the Railways Act 2005, is the combined economic and safety regulator. It replaced the Rail Regulator on 5 July 2004.
Солтүстік Ирландия
Ұлыбританияның басқа құраушы елдерінен өзгеше, Солтүстік Ирландиядағы темір жолдар облыстық басқару құзыретіне жатады. Солтүстік Ирландияның аймақтық даму министрі Солтүстік Ирландиядағы темір жолдарға жауапты. Тікелей басқару кезінде де Солтүстік Ирландия кеңсесінің мемлекеттік министрі әрдайым Солтүстік Ирландиядағы темір жолдар үшін жауапты болды, ал Көлік министрі емес. Солтүстік Ирландиядағы темір жол жүйесінің құрылымы 1967 жылғы Көлік туралы заңмен (Солтүстік Ирландия) реттеледі, бұл бұрынғы Солтүстік Ирландия Парламентінің әлі де қолданыстағы заңы. Осы заңмен Солтүстік Ирландия көлік холдинг компаниясы құрылды, ол Translink тауарлық белгісімен жұмыс істейді және оның мүшелерін аймақтық даму министрі тағайындайды. Компания темір жол саласындағы функцияларын орындау үшін Northern Ireland Railways Company Limited еншілес компаниясын құрды, ол NI Railways тауарлық белгісімен қызмет көрсетеді. Ұлыбританиядан айырмашылығы, онда әртүрлі компаниялар желіні басқарады, жылжымалы құрамды ұсынады және пойыздарды іске қосады, NI Railways Солтүстік Ирландияда барлық осы қызметтерді өзі атқарады, сондықтан ол пойыздарды іске қосушы компания емес, вертикалды интеграцияланған темір жол болып табылады. Бір ғана ерекшелік – Дублин мен Белфаст арасындағы темір жол желісі, онда қызметтер Ирландия Республикасының ұлттық темір жол компаниясы Iarnród Éireann-мен бірлесіп Enterprise тауарлық белгісімен жүзеге асырылады.
Unlike the other constituent countries of the United Kingdom, railways in Northern Ireland are a devolved matter. The Northern Ireland Minister for Regional Development has responsibility for railways in Northern Ireland. Even during direct rule, a Minister of State at the Northern Ireland Office has always had responsibility for railways in Northern Ireland, and not the Secretary of State for Transport. The structure of the railway industry in Northern Ireland is governed by the Transport Act 1967 (Northern Ireland), an Act of the former Parliament of Northern Ireland that still applies. This established a statutory corporation, the Northern Ireland Transport Holding Company which trades under the brand name Translink whose members are appointed by the Minister for Regional Development. The corporation has established a wholly owned subsidiary, Northern Ireland Railways Company Limited which trades as NI Railways to carry out its functions relating to railways. Unlike in Great Britain, where different companies run the network, provide rolling stock, and operate trains, NI Railways carries out all these activities itself in Northern Ireland, and is thus a vertically integrated railway, rather than merely a train operating company. The only exception is the Dublin to Belfast railway line, where services are operated jointly with Iarnród Éireann, the nationalised railway company in the Republic of Ireland, under the brand name Enterprise.