Кіріспе

1778–79 жылдардағы американдық төңкеріс соғысы кезіндегі шайқастар сериясы

Иллинойс науқаны, сондай-ақ Кларктың Солтүстік-Батыс науқаны деп белгілі, американдық төңкеріс соғысы кезіндегі бірнеше шайқастардың сериясы болды. Джордж Роджерс Кларк басқарған Вирджиния жасағының шағын күші қазіргі Иллинойс және Индиана штаттарында орналасқан Квебек провинциясының Иллинойс аймағындағы бірнеше британдық бекіністерін басып алды. Бұл науқан соғыстың батыс майданындағы ең танымал оқиға және Кларктың ертедегі американдық әскери батыр ретіндегі даңқының бастауы болды. 1778 жылдың шілдесінде Кларк пен оның әскері Кентуккиден Огайо өзенін кесіп өтіп, Каскаскиа, Винсенс және британдық территориядағы бірнеше ауылды бақылауға алды. Бұл аймақты басып алу кезінде ешқандай оқ атылмады, себебі аймақтағы көптеген канадалықтар мен үндістер патриоттарға қарсылық көрсетуге құштар емес еді. Кларктың ілгерілеуіне қарсы тұру үшін Форт-Детройттың британдық лейтенант-губернаторы Генри Гамильтон шағын күшпен Винсенсті қайта басып алды. 1779 жылдың ақпан айында Кларк күтпеген қысқы жорықпен Винсенске оралды және қаланы қайта басып алып, Гамильтонды тұтқынға алды. Вирджиния Кларктың жетістігін пайдаланып, аймақты Вирджиния штатының Иллинойс округі деп жариялады. Иллинойс науқанының маңыздылығы көптеген талқылаулардың нысаны болды. Британдықтар 1783 жылғы Париж шартында Солтүстік-Батыс территориясының барлығын АҚШ-қа өткізгендіктен, кейбір тарихшылар Кларкқа соғыс кезінде Иллинойс аймағын басып алып, бастапқы он үш колонияның аумағын шамамен екі есеге ұлғайтқандығын жатқызады. Осы себепті Кларк "Солтүстік-Батыстың жаулаушысы" атанды, ал оның Иллинойс науқаны – әсіресе Винсенске жасалған күтпеген шабуылы – зор құрметке ие болды және романтикаланды.

Өмірбаян

Иллинойс өлкесі – қазіргі АҚШ-тың Индиана және Иллинойс штаттарының көп бөлігін қамтитын, нақты шекарасы жоқ аймақ болды. Бұл аймақ Француз-үнді соғысы / Жеті жылдық соғыс аяқталғанға дейін Жаңа Францияның Луизиана округіне қарасты. 1763 жылғы Париж шартында Франция Миссисипи өзенінің шығысындағы аймақтың егемендігін британдықтарға өткізді. 1774 жылғы Квебек заңында британдықтар Иллинойс өлкесінің шығыс бөлігін жаңадан кеңейтілген Квебек провинциясының құрамына қосты. 1778 жылы Иллинойс өлкесінде шамамен 1000 еуропалық, олардың көпшілігі француз тілінде сөйлейтін және 600-ға жуық африкалық американдық құл тұрды. Мыңдаған американдық үндістер Миссисипи, Иллинойс және Уабаш өзендері бойындағы елді мекендерде өмір сүрді. Британ әскери күштері аз болды: 1776 жылы шығындарды азайту мақсатында көптеген әскерлер алынып кетті. Француз туған солдат және шенеунік Филипп Франсуа де Растель де Рошблаве британдықтар тарапынан Каскаскиядағы Форт Гейдждің жергілікті коменданты болып тағайындалды. Рошблаве Форт-Детройттағы Гамильтонға есеп берді және аймақтағы ішкі және сыртқы жаулардан француз елді мекендерін және бекіністерін басқаруға және қорғауға қажетті ақша, ресурстар мен әскерлердің жетіспеушілігіне жиі шағымданды. 1775 жылы Америка революциясы басталғанда Огайо өзені Иллинойс және Кентукки арасындағы шекараны белгіледі. Британдықтар бастапқыда американдық үндістерді соғысқа араластырмауға тырысты, бірақ 1777 жылы Гамильтон Кентукки шекарасындағы ақ қоныстарға шабуыл жасау үшін үнділік соғыс отрядарын жалдап, қаруландыру туралы нұсқау алды, бұл соғыста батыс майданды ашты. Тарихшы Бернард Шихан: «1777 жылдан бастап батыс қоныстар желісі Детройттан шыққан, ақтар басқаратын [үндістердің] шабуыл тобының үздіксіз шабуылдарына ұшырады» деп жазды. 1777 жылы Джордж Роджерс Кларк Вирджиния штатының Кентукки округіндегі 25 жастағы майор болды. Кларк Иллинойс өлкесіндегі британдық бекіністерін басып алып, содан кейін Детройтке қарсы жорық жасау арқылы Кентуккидегі шабуылдарды тоқтатуға болатынына сенді. 1777 жылдың сәуір айында Кларк Иллинойс өлкесіне екі тыңшы жіберді. Олар екі айдан кейін оралып, Каскаскиадағы бекініс күзетсіз қалғанын, француз тілді тұрғындар британдықтарға тығыз байланысты емес екенін және Кентуккиден шабуыл күтілмейтінін хабарлады. Кларк Вирджиния губернаторы Патрик Генриге хат жазып, Каскаскияны басып алу жоспарын баяндады.

Жоспарлау

Кентукки отаршылары экспедицияны бастауға билік, адам күші және жабдық жеткізе алмағандықтан, 1777 жылғы қазан айында Кларк Вильдернесс жолы арқылы Вильямсбургке губернатор Генримен кездесу үшін аттанды. Жол бойы ол үнді шабуылдарынан қашып, Кентуккиді тастап келе жатқан шамамен 100 отаршылға қосылды. Кларк жоспарын 1777 жылғы 10 желтоқсанда губернатор Генриге ұсынды. Құпия сақтау үшін Кларк ұсынысын Томас Джефферсон, Джордж Мейсон және Джордж Уайт сияқты Вирджинияның ықпалды бірнеше өкілімен ғана бөлісті. Генри бастапқыда науқанның мүмкін болатынына күмәндағанмен, Кларк Генри мен басқаларының сенімін жеңуге қол жеткізді. Жоспар Вирджиния Бас Ассамблеясының мүшелерімен мақұлданды, оларға экспедиция туралы жалпы мәліметтер ғана берілді. Кларк Кентуккиді қорғау үшін адам жинауға уәкілеттік алды. Губернатор Генридің құпия тапсырмасы бойынша Кларк Каскаскияны басып алып, содан кейін өз қалауынша әрекет етуі керек еді. Губернатор Генри Кларкты Вирджиния ополчениесінің подполковнигі етіп тағайындады және әрқайсысында 50 адамнан тұратын жеті ополчение ротасын құруға рұқсат берді. Кейін Иллинойс полкі деп аталған бұл бөлім Вирджиния штатының қарулы күштерінің бір бөлігі болды, демек, АҚШ-тың Ұлттық армиясы – Континенттік армияның құрамына кірмеді. Олар Кентуккиге жеткеннен кейін үш ай қызмет етуге міндеттелді. Құпия сақтау үшін Кларк жаңадан қабылдаған сарбаздарына экспедицияның мақсаты – Иллинойс аймағын басып алу екенін айтпады. Кларкқа адамдарды жинау және жабдық сатып алу үшін 1200 фунт стерлинг континенттік валюта берілді, ол британдықтардың жалған ақша шығару әрекеттеріне байланысты қатты құнсызданып кеткен. Кларк капитан Уильям Бейли Смиттиді майор етіп тағайындады және оған Холстон өзені аңғарында төрт рота жинап, Кентуккиде Кларкпен кездесу үшін 150 фунт стерлинг берді. Әр түрлі себептерге байланысты Кларк Иллинойс полкі үшін бекітілген 350 адамды жинауға үлкермеді. Оның жұмыскерлері Континенттік армия мен басқа ополчение бөлімдерінің жұмыскерлерімен бәсекелесуге мәжбүр болды. Кейбіреулер Кентуккиде адам күшін жұмсаудың қажеті жоқ деп санайтын, оны қорғаудың орнына эвакуациялау керек деп кеңес берді. Холстон аңғарындағы қоныс аударушылар Огайоның солтүстігіндегі үндістерге қарағанда оңтүстіктегі чероки тайпаларына көбірек алаңдады және солтүстікке қарай операцияларға қатысуға құштар емес еді. Кейбір пенсильваниялықтар Иллинойс полкіне қосылса да, Пенсильвания мен Вирджиния арасындағы ұзақ жылдардан бері келе жатқан шекаралық дау Пенсильваниялықтардың көпшілігін Вирджиния аумағын қорғау мақсатындағы науқанға қатысуға ынталандырмады.

Кларктың Огайо өзенінен төмен қарай сапары

Көптеген жауынгерлердің қосылуына уақыт беру үшін бірнеше рет кешіктірілгеннен кейін, Кларк 1778 жылдың 12 мамырында шамамен 150 жаңа сарбазбен, капитан Боуман, Хелм және Харрод басқаратын үш взводқа бөлініп, Редстоуннан қайықпен жолға шықты. Кларк Кентуккидегі Огайо шарлауында капитан Смит басқаратын 200 Голстондықпен кездесуді күткен. Кларкпен бірге Кентуккиге қоныстануға бара жатқан 20 отбасы да болды. Олар Форт-Рендольфқа (Пойнт-Плезант, Батыс Вирджиния) жеткен кезде, оған үндістердің шабуыл жасаған әскери тобы шабуыл жасады. Форт командирі Кларктен шабуылдаушыларды қууға көмектесуді сұрады, бірақ Кларк уақыт жоқ деп, бас тартты. Огайо шарлауына жақындағанда Кларк Кентукки өзенінің сағасында тоқтады және майор Смитқа өзен жоғары қарай хабар жіберіп, кездесу уақыты келгенін хабарлады. Бірақ Кларк Смит уәделеген төрт взводтың ішінде тек бір толық емес взвод, капитан Диллардтың жасағы ғана Кентуккиге келгенін білді. Сондықтан Кларк Кентуккидегі жоғары шенді әскери офицер, полковник Джон Боуманға хабар жіберіп, Диллардтың жасағын және таба алатын басқа да жаңа сарбаздарды шарлауға жіберуін сұрады. Кларктың шағын флотилиясы 27 мамырда Огайо шарлауына жетті. Ол ағыс күшті, тұйықтарға толы аралда базалық лагерь құрды, кейіннен бұл арал Дәнді арал деп аталды. Кентукки мен Голстоннан қосымша сарбаздар келген кезде, Кларк олардың 20-сын өз күштеріне қосты, ал қалғандарын Кентуккидегі елді мекендерді қорғауға жіберді. Жаңа сарбаздар капитан Джон Монтгомери басқаратын взводқа қосылды. Монтгомеридің взводында Саймон Кентон есімді барлаушы болды, ол Кентукки шекарасының белгілі адамына айналуға дайындалып жатқан. Аралда Кларк экспедицияның нағыз мақсаты – Иллинойс аймағына шабуыл жасау екенін ашты. Бұл жаңалықты көптеген адамдар қуанышпен қарсы алды, бірақ Голстондықтардың кейбіреуі сол түні қашып кетті; жеті-сегіз адам ұсталып қайтарылды, ал қалғандары тұтқындалудан қашып, үйлеріне оралды. Кларк және оның офицерлері Каскаския экспедициясына дайындалу үшін әскерлерді оқытуда болғанда, Огайо өзенімен полкпен бірге келген отбасылар аралда қоныс тепті және жүгері екті. Бұл қоныс аударушылар келесі жылы материкке көшіп, кейіннен Луисвилл қаласына айналған елді мекенді құрды. Аралда болғанда Кларк Питтсбургтен маңызды хабар алды: Франция АҚШ-пен одақтастық шартына қол қойды. Кларк бұл ақпараттың Иллинойс аймағының канадалық тұрғындарының адалдығын қамтамасыз етуге көмектеседі деп үміттенді.

Иллинойс өлкесін басып алу

Кларк пен оның әскері 1778 жылдың 24 маусымында жүгері аралынан аттанды, жеті сарбазды саяхатқа шыдамы жетпейтіндей деп таныды. Олар аралдағы отбасылармен бірге қалып, ондағы азық-түлікті сақтады. Кларк әскерінде шамамен 175 адам болды, олар төрт ротаға бөлініп, капитан Боуман, Хелм, Харрод және Монтгомери басшылығында болды. Олар сарқыраманың көпірген суынан күн тотылу кезінде өтті, кейбір әскерлер бұл жақсы белгі деп есептеді. 28 маусымда Иллинойс полкі Теннесси өзенінің сағасына жетті, онда олар аралға қонды және саяхаттың соңғы кезеңіне дайындалды. Әдетте Каскаскияға баратын саяхатшылар Миссисипи өзеніне дейін барады, содан кейін өзен ағысына қарсы жүзіп ауылға жетеді. Кларк Каскаскияны күтпеген жерден басып алуды жоспарлағандықтан, ол әскерін қазіргі Иллинойстың оңтүстік ұшынан жүріп өтуге және ауылға құрлықпен жақындауға шешім қабылдады, бұл сапар шамамен 120 миль (193 км) болатын. Кларк әскері жақында Каскаскияда болған Джон Дафф басқаратын американдық аңшылардың қайығын ұстады; олар Кларкқа ауыл туралы ақпарат берді және экспедицияға жетекші ретінде қосылуға келісті. Сол түні Кларк пен оның әскері кемелерін Огайо өзенінің солтүстік жағына, Француз және Үнді соғысынан кейін тасталған француз форты Форт Массак қираған жерлеріне жақын жерге қондырды (қазіргі Метрополис, Иллинойс). Олар 80 шақырымдай орманнан өтіп, далаға шықты. Бір жетекшінің жолын жоғалтқанын хабарлағанда, Кларк сатқындыққа күдіктеніп, жолын таппаса, оны өлтіремін деп қорқытты. Жетекші қайта бағытын тауып, сапар жалғасты. Олар 4 шілде күні түнде Каскаскияға жетті. Ертерек жетеді деп ойлағандықтан, әскерлер тек төрт күндік азықпен ғана келді; алты күндік сапардың соңғы екі күні азықсыз өтті. "Аштық жағдайымызда," - деп жазды Джозеф Боуман, "қаланы алуға немесе тырысып өлгенге дейін бірауыздан шешім қабылдадық." Олар түн ортасында Қаскаскиа өзенінен өтіп, бір оқ атпай-ақ қаланы басып алды. Форт-Гейджде вирджиниялықтар Рошблавты ұстады, ол американдықтар фортқа аз күзетпен шабуыл жасаған кезде төсегінде ұйықтаған еді. Келесі күні таңертең Кларк қала тұрғындарының адалдығын қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді, бұл жұмыс жеңілдеді, өйткені Кларк франко-американдық одақ туралы жаңалық әкелді. Тұрғындардан Вирджиния мен АҚШ-қа адалдық ант беру сұралды. Кларк католик шіркеуі Вирджиния заңдарымен қорғалатынына сендіргеннен кейін, ауылдың діни қызметкері әке Пьер Гибо ықыласына ие болды. Рошблаве және американдықтарға жау деп саналған бірнеше адам тұтқынға алынып, кейін Вирджинияға жіберілді. Кларк көп ұзамай өкіметін жақын маңдағы француз елді мекендеріне дейін кеңейтті. 5 шілде күні түстен кейін капитан Боуман 30 атты әскермен, сондай-ақ Каскаския азаматтарымен бірге Прайри-дю-Рошер, Сент-Филипп және Кахокияны қорғауға жіберілді. Қалалар қарсылық көрсетпеді, ал 10 күн ішінде 300-ден астам адам американдық адалдық антқа қол қойды. Кларк Винсенске назар аударғанда, әке Гибо көмек ұсынды. 14 шілдеде Гибо бірнеше серіктерімен бірге Винсенске атпен жолға шықты. Сол жерде тұрғындардың көпшілігі адалдық ант беруге келісті, ал жергілікті милиция Форт Саквилл гарнизонына орналасты. Гибо тамыздың басында Кларкқа Винсенстің басып алынғанын және американдық тудың қазір Форт Саквиллде желбіреп тұрғанын хабарлау үшін оралды. Кларк капитан Хелмді Винсенске канадалық милицияға басшылық ету үшін жіберді.

Гамильтон Винсенсті қайта алады

Детройтте Гамильтон 1778 жылдың тамызының басында Кларктың Иллинойс аймағын басып алғанын білді. Винсенсті қайта басып алуға бекінген Гамильтон, Одаваның ықпалды әскери жетекшісі Эгушаваның басшылығымен 30 британдық сарбаз, 145 канадалық милиция және 60 америкалық үндіні жинады. Милицияның алғы тобы Детройт ерікті милициясының капитаны Норман МакЛеод басқарып келді. 7 қазанда Гамильтонның негізгі күштері Винсенске дейін 483 км-ден астам сапарды бастады. Олар Уабаш өзенімен төмен қарай жүріп, Уиатанонға тоқтады және Кларк Иллинойс аймағын басып алғаннан кейін американдықтарға адалдықтарын білдірген үндістерді өздеріне қосты. 17 желтоқсанда Гамильтон Винсенске кірген кезде, экспедицияға соншама көп үндістер қосылды, оның күші 500 адамға жетті. Гамильтон Форт Саквиллге жақындағанда, капитан Хелм басқаратын канадалық милиция дезертирлік жасады, американдық командир мен бірнеше сарбазды қарсылық көрсетусіз беруге қалдырды. Қала тұрғындары дереу АҚШ-қа адалдықтарынан бас тартып, король Джорджқа қайтадан ант берді. Винсенсті қайта басып алғаннан кейін, көптеген үндістер мен Детройт милициясы үйлеріне қайтты. Гамильтон қысқа арналған 90 сарбаздан тұратын гарнизонмен Форт Саквиллде орналасты, көктемде Миссисипи өзені бойындағы қалған Иллинойс қалаларын қайтарып алуды жоспарлады.

Кларктың Винсенске саяхаттау

1779 жылдың 29 қаңтарында итальяндық тері саудагері Фрэнсис Виго Каскаскияға келіп, Кларкқа Гамильтонның Винсенсті қайта басып алуы туралы хабарлады. Кларк Гамильтонның көктемде Иллинойс өлкесін қайтадан басып алуына жол бермес бұрын Винсенске қарсы күтпеген қысқы шабуыл ұйымдастыру қажет деп шешті. Ол губернатор Генриге былай деп жазды:

«Жағдайдың қиын екенін білемін, бірақ, мырза, біз елден кетуіміз керек пе, әлде мырза Гамильтонға шабуыл жасауымыз керек пе? Уақытты теңгедей қадірлеу керек. Егер күшейтуге сенімді болсам, мұны істемес едім. Тағдыр бізге не сыйлайтынын кім біледі? Жақсы басшылықпен бірнеше адам үлкен істерге қол жеткізді. Бәлкім, біз бақытты болармыз. Бізге бір жұбаныш бар: біздің ісіміз әділ, ал еліміз бізге алғыс айтар және егер сәтсіз болсақ та, біздің әрекеттерімізді айыптамайды. Егер біз жеңіліске ұшырасақ, Иллинойс та, Кентукки де, менің ойымша, құлайды». 1779 жылдың 6 ақпанында Кларк 170 еріктімен, олардың шамамен жартысы Каскаскиядан француз ополченниктерімен бірге Винсенс сапарына шықты. Капитан Боуман экспедициядағы екінші командир болды, Кларк оны «соңғы үміт» деп сипаттады. Кларк пен оның адамдары елді кесіп өтіп бара жатқанда, 40 адам қарулы галереяда қалды, олардың міндеті – британдықтардың су арқылы қашуына жол бермеу үшін Уабаш өзенінің төменгі ағысында орналасу еді. Кларк өзінің адамдарын қазіргі Иллинойс штаты арқылы шамамен 290 шақырымдық жолмен жүргізді. Бұл суық қыс болмады, бірақ жиі жаңбыр жауып, жазықтар көбінесе бірнеше сантиметр сумен жабылған еді. Азық-түлік жүк таситын аттармен тасымалданды, ал жол жүріп бара жатқанда аң аулап, қосымша тамақ қамдады. Олар 13 ақпанда Кіші Уабаш өзеніне жетіп, оның суға толып, ені 8 шақырымға жеткенін көрді. Адамдарды және керек-жарақты алып өту үшін олар үлкен каноэ жасады. Келесі бірнеше күн өте қиын болды: азық-түлік азайып, ер адамдар судан үнемі өтіп жүрді. Олар 17 ақпанда Эмбаррас өзеніне жетті. Олар қазір Форт Саквиллден 14 шақырым қашықтықта болды, бірақ өзеннің деңгейі тым жоғары болды. Олар оны Вабаш өзеніне дейін ұстанды, келесі күні қайықтарды құрастыруды бастады. Олар екі күн бойы тамақсыз болды, ал Кларк ер адамдарын қашып кетуден сақтап қалу үшін күресті. 20 ақпанда Винсеннен бес аңшы қайықпен саяхаттап бара жатқанда тұтқындалды. Олар Кларкқа оның кішкентай әскері әлі анықталмағандығын және Винсенс тұрғындары әлі де американдықтарға жаны ашып отырғанын айтты. Келесі күні Кларк пен оның адамдары каноэмен Уабаш өзенінен өтіп, жүк таситын аттарын қалдырды. Олар Винсенске қарай жүріп, кейде иығына дейін суға батып кетті. Соңғы бірнеше күн ең қиын болды: олар шамамен 6 шақырым ені бар су басқан жазықты кесіп өтіп, шаршағандарды биік нүктеден биік нүктеге дейін тасымалдау үшін қайықтарды пайдаланды. Винсенске жетуден аз уақыт бұрын олар ауыл тұрғынымен кездесті, ол дос екені белгілі болды, ол Кларкқа олардың әлі де күдікпен қарамайтынын хабарлады. Кларк сол кісіні Винсенс тұрғындарына хатпен жіберіп, ол әскерімен келіп түсетінін және егер олар жау деп саналмаса, әркім үйде тұруы керектігін ескертті. Хабар қоғамдық алаңда оқылды. Гамильтонды ескерту үшін ешкім де фортқа бармады.

Форт Сэквилл қоршауы

Кларк пен оның әскері 23 ақпанда күн батқанда Винсенс қаласына кірді, қалаға екі топта бөлініп келді, бірін Кларк, екіншісі Боуман басқарды. Кларк өзінің әскерін жасырып, бірақ олардың туларын көруге мүмкіндік беретін биік жерді пайдаланып, 1000 адам жақындап келе жатқандай сезім тудыру үшін маневр жасады. Кларк пен Боуман қаланы бақылауға алғанда, бір отряд Форт Саквильге оқ атуды бастау үшін жіберілді, алдында жергілікті тұрғын Франсуа Буссерон олардың ылғалды қара ұнтағын құрғақ ұнтаққа ауыстырғаннан кейін. Гамильтон қырқысынан кейін ғана, өзінің әскерінің біреуі терезе арқылы келген оқтан жараланғанда, фортқа шабуыл жасалып жатыр екенін түсінді. Кларк өзінің әскеріне форт қақпасының алдында бекініс салуды бұйырды. Әскерлер түн бойы фортқа оқ атып, шағын топтар қабырғаға жақынға иықтап, жақыннан оқ атуға тырысты. Британдықтар қаладағы бірнеше үйді қиратты, бірақ қоршауға алынғандарға көп зиян келтірмеді. Кларктың әскері форттың бойынан оқ атып, бірнеше оқшыларды өлтіріп, жаралап, зеңбіректерді үнсіз қалдырды. Осы уақытта Кларк жергілікті халықтан көмек алды: ауыл тұрғындары оған британдықтардан жасырған оқ-дәрі мен қару берді, ал Пианкешоу басшысы Янг Тобако өзінің 100 әскерін шабуылға көмектесуге ұсынды. Кларк басшының ұсынысын қабылдамады, өйткені қараңғыда оның әскері достық Пианкешоулар мен Кикапуларды аймақтағы жау тайпаларының бірі деп жаңылысуы мүмкін деп қорқыды. 24 ақпанда сағат 9-да Кларк фортқа Гамильтонның капитуляциясын талап ететін хабарлама жіберді. Гамильтон бас тартты, және атыс тағы екі сағатқа созылды, содан кейін Гамильтон өзінің тұтқыны, капитан Хелмді, шарттарды ұсынуға жіберді. Кларк Хелмді 30 минут ішінде толық капитуляцияны талап ететін жауап хатпен қайтарды, әйтпесе ол фортқа шабуыл жасайды. Хелм мерзім біткенше қайтып келіп, Гамильтонның үш күндік бейбітшілік туралы ұсынысын жеткізді. Бұл ұсыныс та қабылданбады, бірақ Кларк Гамильтонмен ауыл шіркеуінде кездесуге келісті. Шіркеудегі кездесуден бұрын Кларктың мансабындағы ең даулы оқиға болды. Келіссөздер кезінде екі канадалықтың басшылығымен 15-20 аралығындағы британдық одақтас жауынгерлер Винсенс жолынан шығып, Кларктың лагеріне жақындады. Бұл топ екі тұтқынға алынған канадалық дезертирді алып келді, және Гамильтон оларға жақын маңдағы аумақты күзетуді бұйырған еді. Кикапу одақтастарынан топтың қозғалысы туралы хабар алған Кларк капитан Джон Уильямсқа оларды тұтқындауға бұйрық берді. Жауынгерлер Уильямс пен оның әскері оларды Форт Саквиллге сүйеп апара жатыр деп ойлады және оларды оқ атып қарсы алды. Уильямс бір канадалық басшыны ұстап алмас бұрын қаруын қолданды, бұл топтың қалған бөлігін үрейге түсіріп, қашуға мәжбүр етті; Уильямстың әскері оқ атып, екеуін өлтірді, үшеуін жаралады және сегізін тұтқынға алды. Екі дезертир тұтқындалғаннан кейін босатылды, ал қалған алты тұтқынның ішінде бір канадалық пен бес үнділік болды. Кларк британдықтарды қорқыту және олардың үндістандық одақтастары арасында дау тудыру үшін бес үндіні форттың алдында өлтіруге бұйырды. Шіркеуде Кларк пен Боуман Гамильтонмен кездесіп, капитуляция шарттарына қол қойды. 25 ақпанда сағат 10-да Гамильтонның 79 әскерінен тұратын гарнизоны форттан шықты. Кларктың әскері форттың үстіне американдық туды көтеріп, оны Форт Патрик Генри деп атады. Кларктың әскері мен жергілікті милиция тобы Уабаш өзенімен жоғары қарай жіберілді, онда олар британдық күшейтулерді және Гамильтонның Детройттегі судьясы Филипп ДеЖанды алып жүрген жабдықтау конвойын тұтқынға алды. Кларк Гамильтонды, оның жеті офицерін және тағы 18 тұтқынды Уильямсбургке жіберді. Гамильтонға еріп келген канадалықтар бейтараптыққа ант бергеннен кейін босатылды.

Салдары

Кларк Винсенсті қайта басып алғаннан кейін зор үміттерге толы болды. "Бұл қимыл Үнді соғысына жақында нүкте қояр еді" деді ол. Соғыстың келесі жылдарында Кларк Детройтке қарсы жорық ұйымдастыруға тырысты, бірақ әр жолы жеткіліксіз адам мен жабдық болғандықтан жорық тоқтатылды. Осы арада Кларктың жеңісі туралы хабар естіген қоныс аударушылар Кентуккиге ағыла бастады. 1779 жылы Вирджиния Кентуккидегі жерді тіркеу үшін жер кеңсесін ашты, соның ішінде Луисвилл сияқты елді мекендер құрылды. Кларктың Иллинойс аймағын алғаш басып алғанын білген Вирджиния 1778 жылдың желтоқсанында Вирджиния штатының Иллинойс округін құрып, осы аймаққа иелік етті. 1781 жылдың басында Вирджиния аймақты орталық үкіметке беруге шешім қабылдады, бұл Конфедерация мақалаларын бекітуге жол ашты. Осы жерлер АҚШ-тың Солтүстік-Батыс аймағына айналды. Иллинойс жорығын көбінесе жергілікті тұрғындар мен Иллинойс аймағының саудагерлері қаржыландырды. Кларк түсімдерін Вирджинияға жібергенімен, олардың көпшілігі өтелмеді. Әйгілі үлес қосушылардың ішінде Әке Гибо, Франсуа Ридай Буссерон, Чарльз Грацио және Франсис Виго сияқты адамдар өмір бойы ақша алмады және кедейлікке ұшырады. Алайда Кларк пен оның әскерлеріне Луисвилльдің қарсы бетінде жер берілді. Бұл Кларк Гранты қазіргі Кларксвилл, Индианадан басталып, Кларк және Шығыс Флойд округі, Индиананың көп бөлігін құрады. 1789 жылы Кларк Джон Браун мен Солтүстік-Батыс аймағын басқару жолын талқылап отырған АҚШ Конгресінің басқа мүшелерінің өтініші бойынша Иллинойс жорығы туралы естелік жазуға кірісті. "Естелік", әдетте осылай аталады, Кларк тірі кезінде жарияланбады; XIX ғасырда тарихшылар қолданғанмен, 1896 жылға дейін Уильям Хейден Инглиштің "Солтүстік-Батысты жаулап алу" кітабында толық жарияланбады. "Естелік" Морис Томпсонның "Ескі Винсеннің Алисасы" (1900) және американдық жазушы Уинстон Черчилльдің "Кешіп өту" (1904) атты екі танымал романның негізі болды. Иллинойс жорығы Джеймс Александр Томның 1979 жылғы тарихи романы "Ұзын пышақ" деп те бейнеленді. АҚШ Әскери-теңіз күштері осы шайқастың құрметіне төрт кемеге USS Vincennes деп ат қойды. Джордж Роджерс Кларк Солтүстік-Батыс аймағын АҚШ үшін "жаулап алды" деген пікірталас Революциялық соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай басталды, осы кезде үкімет жер талаптары мен соғыс қарыздарын реттеуге тырысты. 1783 жылдың шілдесінде губернатор Бенджамин Харрисон Кларкқа "Британ жауынан осындай үлкен және құнды аймақты тартып алғаны үшін" алғыс айтты. Кларк өзі мұндай талап қоймады, өйткені Детройтты ешқашан басып алмағанын айтты. "Мен мақсатымды жоғалттым" деді ол. XIX ғасырда және XX ғасырдың ортасына дейін Кларк тарих кітаптарында "Солтүстік-Батысты жаулап алған" деп жиі еске алынды. Алайда, XX ғасырда кейбір тарихшылар бұл түсіндірмеге күмәндана бастады, себебі ресурстардың жетіспеуі Кларкты соғыс аяқталғанға дейін Иллинойс аймағынан әскерін қайтаруға мәжбүр етті және көптеген американдық үндістер жеңілмегендіктен, Солтүстік-Батысты "жаулап алу" болған жоқ. Сондай-ақ, Кларктың іс-әрекеті Еуропадағы шекара келіссөздеріне әсер етпеді деп мәлімдеді. 1940 жылы тарихшы Рэндольф Даунз былай деп жазды: "Кларк Ескі Солтүстік-Батысты "жаулап алды" немесе Каскаскиа, Кахокия және Винсенсті "басып алды" деу қате. Ол осы аймақтың француз және үнді тұрғындарына британдықтардың көлеңкелі саяси билігінен шығуға көмектесті деуіміз дұрыс болар еді".