Кіріспе
Кларнетке арналған музыкалық шығарма – жеке кларнетке арналған музыкалық композиция. Кларнет концерттері – жалпы алғанда, кларнетке арналған концерттер, яғни жеке кларнет пен үлкен ансамбльдің (мысалы, оркестр немесе концерттік тобы) бірлескен музыкалық шығармасы. Альберт Райс Джузеппе Антонио Паганеллидің шығармасын жеке кларнетке арналған ең ерте белгілі концерт деп санайды; оның ноталары "Concerto per il Clareto" деп аталады және 1733 жылға қарай саналуы мүмкін. Дегенмен, ол сопрано шалумоға да арналған болуы мүмкін. Кларнеттік концерттино бөлігі бар ертерек концерт гроссо да бар, оның ішінде Иоганн Валентин Ратгебердің 1728 жылы жарық көрген екі шығармасы да кіреді. Белгілі баспа үйі Breitkopf & Härtel 1772 жылы алғашқы кларнет концертін жариялады. Аспаптың танымалдылығы артып, кларнетке арналған алғашқы концерттердің саны көбейді. Осы концерттердің көптегені ұмытылып кеткен, бірақ неміс кларнетшісі Дитер Клокер осы "жоғалған" шығармаларға маманданған. Классикалық және ерте романтикалық дәуірдегі танымал кларнет концерттерінің қатарында Вольфганг Амадей Моцарт, Карл Мария фон Вебер және Луи Спордың шығармалары бар. Романтикалық музыка дәуірінің орта және соңғы кезеңдерінде кларнет концерттері немесе жалпы үрмелі аспаптарға арналған концерттер салыстырмалы түрде аз болды, бірақ ХХ ғасырда бұл форма кеңінен танымал болды, Карл Нильсен мен Аарон Копландтың атақты кларнет концерттері, сондай-ақ Джон Адамс, Калеви Ахо, Эллиотт Картер, Джон Корильяно, Магнус Линдберг, Дональд Мартино, Кристофер Роуз және Джон Уильямс сияқты композиторлардың жаңа шығармалары пайда болды.
clarinet concertos in general
A clarinet concerto is a concerto for clarinet; that is, a musical composition for solo clarinet together with a large ensemble (such as an orchestra or concert band). Albert Rice has identified a work by Giuseppe Antonio Paganelli as possibly the earliest known concerto for solo clarinet; its score appears to be titled "Concerto per il Clareto" and may date from 1733. It may, however, be intended for soprano chalumeau. There are earlier concerti grossi with concertino clarinet parts including two by Johann Valentin Rathgeber, published in 1728. Famed publishing house Breitkopf & Härtel published the first clarinet concerto in 1772. The instrument's popularity soared and a flurry of early clarinet concertos ensued. Many of these early concertos have largely been forgotten, though German clarinettist Dieter Klocker specialized in these "lost" works. Famous clarinet concertos of the Classical and early Romantic era include those of Wolfgang Amadeus Mozart, Carl Maria von Weber and Louis Spohr. Relatively few clarinet concertos, or wind instrument concertos generally, were produced during the middle and late Romantic music era, but the form became more popular in the twentieth century, with famous clarinet concertos from Carl Nielsen and Aaron Copland, as well as more recent ones by composers such as John Adams, Kalevi Aho, Elliott Carter, John Corigliano, Magnus Lindberg, Donald Martino, Christopher Rouse, and John Williams.
Барокко дәуірі
Қазіргі заманғы кларнет шамамен 1700 жылға дейін болған емес. Дегенмен, оның алдында пайда болған шалумеу аспабына арналған бірнеше концерттер жазылған. Иоганн Мелхиор Молтердің (1696–1765) алты кларнет концертінің табылуы – олардың біріншісі 1743 жылға қарайтын болса – және Антонио Вивальдидің (1678–1741) 1711 жылға дейін жазған кларнет пен гобойге арналған үш концерто гроссосы музыка тарихшыларын 1755 жыл шамасында Иоганн Стамиц аспап үшін алғашқы концертті жазды деген кең таралған пікірді қайта қарауға итермеледі.