Кіріспе

Цзямуси (маньчжур тілінде: ᡤᡳᠶᠠᠮᡠᠰᡳ; бұрынғы атауы – Кьямусзе) – Қытай Халық Республикасының Хэйлунцзян провинциясының шығысындағы префектуралық деңгейдегі қала. Ол Сонгхуа өзенінің орта және төменгі ағысында орналасқан және Уссури және Хэйлунцзян өзендері арқылы Ресейдің Хабаровск өлкесіне қарайды. 2018 жылы Цзямусидің ЖІӨ-сі 101,2 миллиард юаньды құрады, өсім 4,3% болды. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 2 156 505 адамды құрады, олардың 862 555-і 4 қалалық ауданды қамтитын дамыған аумақта тұрады.

Ерте тарих

1720 жылы Канси дәуірінде Нанай халқы алғаш рет Цзямусиді (ᡤᡳᠶᠠᠮᡠᠰᡳ, 甲母克寺噶珊,嘉木寺) деп атады. «Гиямуси» сөзі маньчжур тілінде бастапқыда «қанағаттану орны» немесе «қонақжай» деген мағынаны білдіреді. Аймақтың қатал климаты мен өсімдіктердің өсу маусымының қысқа болуына байланысты, қазіргі Цзямуси аймағы көбінесе өңделмеген. Цин үкіметі Ресейдің Маньчжурияны жаулап алуына жол бермеу үшін осы аймақты шаруашылыққа ашты, соның нәтижесінде Цзямуси 1888 жылдан бастап «Донгсинг» (東興鎮) деген атпен шағын сауда орталығы ретінде дами бастады. 1937 және 1940 жылдары Түмэн-Цзямуси және Суйхуа-Цзямуси темір жолдарының құрылысы аяқталғаннан кейін, Цзямуси Хэйлунцзян провинциясының ауыл шаруашылығы өнімдерін тарату орталығына айналды.

Халық Республикасы

1949 жылдан кейін, Цзямуси осы аймақтың көлік және байланыс орталығы болып қала бергендіктен, қаланың қарқынды дамуы жалғасты. Ауыл шаруашылығы техникасын, кен машиналарын, тыңайтқыштарды, пластик және химиялық өнімдерді өндіретін салалар дамыды. 1957 жылы Қытайдағы ең ірі қағаз фабрикасының бірі салынғаннан бастап, Цзямуси ағаш массасы мен газет қағазының ірі өндірушісіне айналды. Ресейдің Қиыр Шығысындағы Хабаровск қаласына әуе және су жолдары арқылы қолайлы байланысы болғандықтан, Цзямуси Солтүстік-Шығыс Қытайдағы халықаралық сауда үшін маңызды порты болып табылады.

Климат

Цзямусиде муссондық әсерге ие ылғалды континенттік климат (Көппен: Dwa) басылады, ұзақ, суық, бірақ құрғақ қыстар мен ылғалды және өте жылы жаздармен сипатталады. Айлық 24 сағаттық орташа температура қаңтар айында басталып, шілде айында дейін өзгереді, ал жылдық орташа температура , және жылдық жауын-шашынның 60%-дан астамы маусымнан тамызға дейін жауады. Мұзсыз кезең жылына шамамен 130 күн, ал орташа жылдық жауын-шашын шамамен . Жер қабаты қараша айының соңында қатып бастап, наурыз айының соңында еріп бастайды, қату тереңдігі шамамен . Ең жоғары және ең төмен температуралар тиісінше −41,1 °C және 38,1 °C құрайды.

Бөлімшелер

2006 жылдың 26 шілдесінде Йонхон ауданы (永红区) Цзяо ауданына (郊区) біріктірілді. Карта # Атауы Ханзи Ханю Пиньин халқы (2010 жылғы бағанама) Ауданы (км2) Тығыздығы (/км2) 1Qianjin ауданы前进区Qiánjìn Qū171,5301412,2522Xiangyang ауданы向阳区Xiàngyáng Qū233,855249,7443Dongfeng ауданы东风区Dōngfēng Qū161,740533,0524Jiao ауданы郊区Jiāoqū314,5867923975Tongjiang қаласы同江市Tóngjiāng Shì179,7916,252296Fujin қаласы富锦市Fùjǐn Shì437,1658,2275310Fuyuan қаласы抚远市Fǔyuǎn Shì126,6946,260207Huanan ауданы桦南县Huànán Xiàn468,6984,4161068Huachuan ауданы桦川县Huàchuān Xiàn202,8272,260909Tangyuan ауданы汤原县Tāngyuán Xiàn255,2113,23079

Спорт

Ұлттық банди командасының алғашқы әлем чемпионатына қатысқан 5 ойыншысы Цзямуси қаласынан келді. Бұл қала Қытай банди федерациясының одан әрі даму мүмкіндіктерін зерттейтін қалаларының бірі. 13 000 орындық "Цзямуси" стадионы осы қалада орналасқан. Ол 2012 жылы ашылды және көбінесе футболға пайдаланылады.

Экономика

Цзямуси ұзақ уақыттан бері тауарлардың ірі транзиттік порты және тарату орталығы болып келді, сонымен қатар Шығыс Хэйлунцзян провинциясының экономикалық орталығы қызметін атқарады. 2011 жылы Цзямусидің ЖІӨ-сі 62,53 миллиард юаньға жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда тұрақты өсімді 14,2% көрсетті. 2015 жылы Цзямусидің ЖІӨ-сі 81,01 миллиард юаньды құрады. Цзямуси – Хэйлунцзян провинциясындағы ауыл шаруашылығы өндірісінің маңызды орталығы. 2011 жылы ауыл шаруашылығы секторының қосылған құны 14,2% өсіп, 18,92 миллиард юаньға жетті. Қаладағы егін өндірісі 26,8% өсіп, 7,3 миллион тоннаны құрады. 2011 жылы қаланың белгіленген мөлшердегі және одан жоғары кәсіпорындарының жалпы өндірістік өнімі 39,34 миллиард юаньдан асып, жылдық өсім 35,5% болды. Ауыр өнеркәсіптің жалпы өнімі 22,77 миллиард юаньды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 38,7% жоғары, ал жеңіл өнеркәсіптің жалпы өнімі 16,57 миллиард юаньға жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 31,4% өсімді көрсетті. Қаланың жалпы өндірістік өнімінің 64% ауыр өнеркәсіпке, ал 36% жеңіл өнеркәсіпке тиесілі. Электр энергиясын өндіру және жеткізу, құрылыс материалдары, химия және ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу қаладағы басты салалар болып табылады. Қаладағы маңызды өнеркәсіптік өнімдерге цемент, тамақ майлары, тыңайтқыштар және мал азырақтары жатады. Цзямусидің өнеркәсіптік секторы Харбин және Дацин сияқты Хэйлунцзян провинциясының басқа қалаларымен салыстырғанда салыстырмалы түрде әлсіз. 2011 жылы қызмет көрсету секторы қаланың ең ірі үлесшісіне айналды, ол 26,99 миллиард юаньдық қосылған құн өнімін өндірді. Бұл Цзямуси экономикасының 43,2% құрайды. Тұтыну нарығының өте сергек болуына байланысты, 2011 жылы Цзямусидегі тұтыну тауарларының сатылымы 24,55 миллиард юаньды құрады, бұл жылдық өсімді 18,2% көрсетті. Сыртқы сауданың құны 2011 жылы 19,6% өсіп, 3,65 миллиард юаньға жетті. Экспорттың құны 3,01 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 6,1% жоғары, ал импорттың құны 640 миллион АҚШ долларын құрады, бұл жылдық өсімді 197,5% көрсетті. Ресей – Цзямусидің ең ірі сыртқы сауда серіктесі. 2011 жылы Ресеймен сыртқы сауда 900 миллион АҚШ долларын құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 24,5% өсімді көрсетті және қаланың сыртқы саудасының 24,66% құрады. 2011 жылы Цзямусиде тартылған ТШИ 150 миллион АҚШ долларын құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 33,5% өсімді көрсетті.

Автомобиль жолдары

Жамуси қаласын G1011 Харбин-Тонгцзян тас жолы, G11 Хеган-Далянь тас жолы және тағы алты басқа да тас жолдар қамтиды, осылардың барлығы біртұтас тас жол желісін құрайды.

Ауа

Цзямуси Донгцзяо әуежайы қала орталығының шығысында орналасқан. Одан бірнеше ішкі және халықаралық бағыттарға, мысалы Хабаровск пен Сеул қалаларына рейстер бар.