Кіріспе
Грек мифологиясындағы орын. Грек мифологиясында екі қасиетті тау Ида тауы деп аталады, "Құдайшаның тауы": Криттегі Ида тауы және Анаталияның батыс аймағындағы ежелгі Троададағы (қазіргі Түркия) Ида тауы. Бұл тау классикалық дәуірде Фригия Идасы деп те белгілі болған және Гомердің "Илиадасында" мен Вергилийдің "Энеидасында" еске алынған. Екеуі де грек мифологиясының алғашқы қабаттарындағы ана құдаймен байланысты: Анаталиядағы Ида тауы кейде "Ида анасы" деп аталатын Кибеле құдайына қасиетті болған, ал Рия, көбінесе Кибелемен теңестіріліп, Криттегі Ида тауында нәресте Зевсті Амальтеяға бағыштаған. Одан кейін оның туған жері грек құдайлары мен құдайшаларының әкесі әрі патшасы Зевске қасиетті саналды.
In Greek mythology, two sacred mountains are called Mount Ida, the "Mountain of the Goddess": Mount Ida in Crete, and Mount Ida in the ancient Troad region of western Anatolia (in modern day Turkey), which was also known as the Phrygian Ida in classical antiquity and is mentioned in the Iliad of Homer and the Aeneid of Virgil. Both are associated with the mother goddess in the deepest layers of pre Greek myth, in that Mount Ida in Anatolia was sacred to Cybele, who is sometimes called Mater Idaea ("Idaean Mother"), while Rhea, often identified with Cybele, put the infant Zeus to nurse with Amaltheia at Mount Ida in Crete. Thereafter, his birthplace was sacred to Zeus, the king and father of Greek gods and goddesses.
Этимология
Ида (Ἴδη) терминінің шығу тегі белгісіз. Сызықты А жазуындағы i da мысалдары Криттегі тауға сілтеме жасауы мүмкін. Үш жазуда тек i da ma te (AR Zf 1 және 2, және KY Za 2) деген атау келтірілген, бұл Ида тауына немесе Иданың ана қасиетіне (Ἰδαία μάτηρ) қатысты болуы мүмкін. Илиадада (Илиада, 2.821) Ἵδη (Ида) «орманды төбе» дегенді білдіреді, бұл атау минойлық ана қасиеттері дінінің ерекшелігі болған тауға табынуды еске түсіреді. Бұл есім Диодор Сицилийдің айтуынша, он Куреттердің анасы болған Идея нимфасымен байланысты. Идея Кибеланың да эпитеті болды. Римдіктер Кибеланы Магна Матер («Ұлы Ана») немесе Магна Матер деорум Идея («құдайлардың Ида анасы») деп білген, бұл грек тіліндегі Метер Теон Идея («Ида тауынан келген құдайлар анасы») аталымымен тең. Прокл оны «Идеялар тауы» деп қарастырды, содан оның этимологиясы шыққан.
Ида тауы, Крит
Криттегі Ида тауы – аралдың ең биік шыңы, ол Рея құдайына қасиетті саналған және онда легендарлық Ида үңгірі (Ἰδαίον ἅντρον) орналасқан, онда нәресте Зевс әкесі Кроностан жасырылған. Бұл Зевстің туған жері немесе тығылған жері деп есептелетін көптеген үңгірлердің бірі. Мифтік жауынгерлер тобы – Куреттер, үңгірдің алдында дауыстап, шулап соғыс билерін билеуге міндеттенді, осылайша Крон баланың жылауын естімейтін еді. Бұл таудың беткейінде ежелгі Фаист қаласының кеңейген аймағы – Амари аңғары жатыр. Оның қазіргі атауы – Псилоритит. Бұл жер мен таудың төңірегі бұрын тығыз орманды болған.
Ида тауы, Анатолия
Анадолияның Ида тауынан Зевс Ганимедті Олимпқа алып кеткені айтылады. Ең биік шыңы – "Илиада" да еске алынған Гаргар тауы. Троя соғысы кезінде Зевс Зевс құрбандық алатын жерде (Адатепе, Айвачик маңында) болды. Қазіргі түрік тілінде Ида тауы Kaz Dağı деп аталады. "Энеида" да Анхиздің Юпитерге (Римдік Зевске балама) дұғасына жауап ретінде тауға бір жарқын жұлдыз құлайды.