Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сулецин (Жилиенциг) – Польшаның батысындағы 10 117 тұрғыны бар қала (2019), Сулецин ауданының орталығы, 1999 жылдан бері Любуш воеводалығында орналасқан.
Sulęcin (; Zielenzig) is a town in western Poland with 10,117 inhabitants (2019), the capital of Sulecin County, since 1999 in Lubusz Voivodeship.
География
Сулецин Любуш воеводиясының (Любуш облысы) орталығында, Варта өзенінің саласы – Постомия өзенінің жағасында, тарихи Любуш аймағында орналасқан. Айналасындағы ландшафт Любуш үстіртіндегі көптеген төбелерден құралған. Олардың ең биігі Буковиц (227 м). Ең жақын ірі қала – Горзов-Велькопольский (45 км). Сулецин муниципалитетінің аумағының 50%-дан астамын орман құрайды.
Sulęcin is located in the center of Lubusz Voivodeship (Lubuskie province), by the river Postomia, tributary of the Warta River, in the historical Lubusz Land. The surrounding landscape is formed by many hillocks on the plateau of Lubusz. The highest of them is the Bukowiec (227 m). The closest big city is Gorzów Wielkopolski (45 km). Over 50% of the area of the Sulecin Commune is occupied by forests.
Орта ғасырлар
Қазба жұмыстары көрсеткендей, Сулецин ауданында б.з.б. 2-ші ғасырда адамдар қоныстанған. Аймақ 10-шы ғасырда мемлекет құрылғаннан кейін Польшаның құрамына кірді. Қала славян қонысынан дамыған. Қала туралы алғашқы жазба 1241 жылы Епископ Генрихтың дворян Мроцкеге немістер үшін жаңа елді мекен салу құқығын бергенде айтылған. 12-шы ғасырға дейін Пьяст әулетінің Силезия тармағының билігінде болған қала, 10 айналасындағы ауылдармен бірге поляк герцогы Генрих I Сақалды Погорзеладан Мрочкоға берді, ол 1244 жылы оны Темплиерлер орденіне тапсырды. 1249 жылы Зиленциг Бранденбург маркграфтығының құрамына енді. 1269 жылы Бранденбург маркграфы Отто қалада қамал салуға бұйрық берді. Ол герцог Болеслав Инабатты поляк әскерімен Бранденбургтің шапқыншылығына жауап ретінде қиратылды. 1326 жылға қарай қала қайтадан Бранденбургтің бақылауына өтті. Ол 1810 жылға дейін Госпитальдік орденнің үстемдігінде болды. 1373 және 1415 жылдар аралығында ол Богемия (Чехия) жерлерінің бір бөлігі болды. 1419 жылы Сулецин ауыр зардап шекті, өйткені Гусит соғысы қалаға жетті.
Excavations have shown that the area around Sulęcin was inhabited already in the 2nd century BC. The area formed part of Poland after the establishment of the state in the 10th century. The town developed from a Slavic settlement. The town was mentioned for the first time in documents in 1241 when bishop Henry granted nobleman Mrotsek the right to build a new settlement for Germans. Until the 12th century under dominion of the Silesian line of the Piast dynasty, the town with 10 surrounding villages was handed over by Polish Duke Henry I the Bearded to Mroczko from Pogorzela, who in 1244 gave it to the Knights Templar. In 1249 Zielenzig became a part of the Margraviate of Brandenburg. In 1269 Otto, the Margrave of Brandenburg ordered to build a castle in the town. It was destroyed by the Polish army of Duke Bolesław the Pious in retaliation for a Brandenburg invasion. By 1326 the town fell to Brandenburg again. It stayed under the supremacy of the Knights Hospitaller until 1810. Between 1373 and 1415 it was part of the Lands of the Bohemian (Czech) Crown. In 1419 Sulęcin suffered a severe damage, as the Hussite Wars reached the city.
Қазіргі заман
1574 жылы Ұлы Польшаның поляк ақсүйектері мен дін қызметкерлері Зеленцигте Польшаның алғашқы сайланған королі Генрих Валуады қарсы алды. 1591 жылы қалада алғашқы мектеп ашылды. 1689 жылы Сулецинде поляк принцессасы Тереза Кунегунда Собиска қонақ етті. 18 ғасырдан бастап қала Пруссия Корольдігінің құрамына кірді, неміс тіліндегі атауы Зеленциг деп сақталды. 1733 жылы Пруссия королі Фридрих Вильгельм I қалаға сапар жасады. Наполеон соғыстары кезінде, 1806 жылдан 1812 жылға дейін қала француз билігінде болды. 1818 жылы Пруссияның жаңа округтік бөлінісі нәтижесінде жаңа округ – Штернберг (Landkreis Sternberg) құрылды. Зеленциг 1852 жылға дейін оның орталығы болды. 1873 жылы Штернберг округі Шығыс Штернберг округіне (Зеленциг орталық болған) және Батыс Штернберг округіне бөлінді. Сол кезде қаланың өнеркәсібі тоқыма өндірісі мен диірмендерге негізделген еді. 19 ғасырдың ортасында халық саны 4500-ге жетті. Қала маңынан лигнит кені табылгасын, Зеленцигте брикет фабрикасы салынды. Бұл инфрақұрылымның дамуына ықпал етті және 1885 жылы халық саны 5769 адамға өсті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалада ағаш өңдеумен айналысатын бірнеше компания ашылды. 1939 жылғы соңғы неміс санағы бойынша тұрғындар саны 5867 адамды құрады. 1945 жылдың 2 мамырында Сулецин қаласын Кеңес Армиясы басып алды. Қарсылық көрсетілмегенімен, әскерлер қала орталығындағы үйлерді тонап, өртеп жіберді. Нәтижесінде Сулециннің шамамен 50 пайызы қирады. Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германия жеңілгеннен кейін қала қайтадан Польшаның құрамына кірді, ал неміс халқы Потсдам келісіміне сәйкес қуылды. 1945 жылы бастапқыда "Челэнчин" деп аталды, ал 1946 жылы Сулецин болып қайта аталды. Қала негізінен Кеңес Одағына қосылған бұрынғы Шығыс Польшадан қуылған поляктармен және жақын маңдағы Ұлы Польшадан келген қоныс аударушылармен қайта қоныстандырылды. 1945 жылдан 1975 жылға дейін қала өз округінің орталығы болды, алдымен Познань воеводиясында (1946–1950), кейін Зелена Гура воеводиясында (1950–1975). 1975–1999 жылдары қала Горжув-Велькопольское воеводиясының Мидзиржеч округінің гмина орталығы болды. 1999 жылдан бері Любуш воеводиясының округ орталығы болып табылады.
In 1574 the Polish nobility and clergy of Greater Poland welcomed in Zielenzig the first elected King of Poland, Henry of Valois. In 1591, the first school was established in the town. In 1689, Polish princess Theresa Kunegunda Sobieska stayed in Sulęcin. From the 18th century the town was part of the Kingdom of Prussia, under the Germanized name Zielenzig. In 1733 Frederick William I, King of Prussia visited the town. During the Napoleonic Wars, from 1806 to 1812 the town remained under French control. As a result of the new Prussian district division of 1818 a new district Landkreis Sternberg was established. Zielenzig was its capital of until 1852. In 1873 Sternberg was divided into Oststernberg district with Zielenzig as a capital and Weststernberg district. At that time the city's industry was based on textile production and mills. In the middle of the 19th century the number of inhabitants reached 4500. After the discovery of lignite in the vicinity of the city a briquette factory was set up in Zielenzig. This led to the development of infrastructure and resulted in an increase of the population to 5769 inhabitants in 1885. After World War I a number of companies involved in timber processing set up in the town. The number of residents in 1939 according to the last German census was 5867. On 2 May 1945 Sulęcin was taken by the Red Army. Although there was no resistance, the houses in the city center were plundered by the soldiers and set on fire. As a result, around 50% of Sulęcin was completely destroyed. After Nazi Germany's defeat in World War II, the town once again became part of Poland, and its German population was expelled in accordance to the Potsdam Agreement. It was initially renamed as "Cielęcin" in 1945 and finally Sulęcin in 1946, it was repopulated mostly by Poles expelled from former eastern Poland annexed by the Soviet Union and settlers from nearby Greater Poland. From 1945 to 1975 it was the capital of its county, at first in Poznan Voivodeship (1946–1950), later Zielona Gora Voivodeship (1950–1975). It was demoted as a borough (gmina) centre in Międzyrzecz county of Gorzow Wielkopolski Voivodeship between 1975 and 1999. It has been a county center in Lubusz Voivodeship since 1999.