Кіріспе
Cut Spelling – ағылшын тілінің орфографиялық реформасы жүйесі, ол артық әріптерді қысқартып, сөйлеу тілімен сәйкестігін жақсарту үшін алмастырулар жасайды. Оны Кристофер Апвард жасаған, ал бір кезде Жеңілдетілген Орфографиялық Қоғам тарапынан танымал болды. Соның нәтижесінде алынған сөздер стандартты орфографиядан 8–15% қысқа. Cut Spelling деген атауды психолог Валерия Юль ойлап тапқан. Басқа ұсынылған реформалардан ерекшелігі, Cut Spelling ағылшын орфографиясын фонемалық етуге тырыспайды, тек қазіргі орфографияның қажетсіз қиындықтарын жоюға бағытталған. Cut Spelling «дәстүрлі орфографиядан» негізінен сөздерден әріптерді алып тастау арқылы ерекшеленеді және басқа ұсынылған реформалармен салыстырғанда әріптерді салыстырмалы түрде аз ауыстырады. Оның авторларының сөзінше, бұл дәстүрлі орфографияға үйренген оқырмандарға Cut Spelling-ке оңай және жылдам бейімделуге мүмкіндік береді, сонымен қатар тілді үйренушілерге әлдеқайда жеңіл және жүйелі орфографиялық жүйені ұсынады.
Cut Spelling is a system of English language spelling reform which reduces redundant letters and makes substitutions to improve correspondence with the spoken word. It was designed by Christopher Upward and was for a time being popularized by the Simplified Spelling Society. The resulting words are 8–15% shorter than standard spellings. The name Cut Spelling was coined by psychologist Valerie Yule. Unlike some other proposed reforms, Cut Spelling does not attempt to make English spelling phonemic, but merely attempts to remove many of the unneeded difficulties of the current spelling. Cut Spelling differs from "traditional orthography" mainly in removing letters from words and makes relatively few substitutions of letters compared with other proposed reforms. According to its designers, this allows readers accustomed to traditional orthography to get used to Cut Spelling fairly quickly and easily, while still giving learners of the language a much simplified and more systematic spelling system.
Мысалдар
Оқырман алғаш рет Cut Spelng-ті көргенде, мысалы, осы сөйлемдегідей, сәл тоқтап, ойланады, бірақ содан кейін қысқартылған сөздерге тез үйреніп, Cut Spelng-тегі мәтінді дәстүрлі орфография сияқты оңай оқитынын байқайды. Бірақ Cut Spelng-тің артықшылықтарын шынайы бағалайтыны – жазушының өзі, себебі көптеген күмәнді жағдайлар мен қиындықтар жойылған. Ғарыш жарысы – 1957 жылдан 1975 жылға дейінгі кезеңде АҚШ пен КСРО арасындағы бәсеке. Бұл екі елдің де спутниктер арқылы ғарыш кеңістігін зерттеуге, алғашқы адамды ғарышқа жіберуге, сондай-ақ адамдармен және адамсыз миссияларды Айға жіберіп, оларды Жерге қауіпсіз қайтаруға жасаған күш-жігерін білдіреді. Оның тамыры ертедегі зымыран технологияларында және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық шиеленістерде жатыр. Бірақ Ғарыш жарысы шын мәнінде 1957 жылдың 4 қазанында КСРО-ның «Спутник-1» зымыранын ұшыруымен басталды. Бұл термин қарулану жарысына аналогия ретінде пайда болды. Ғарыш жарысы – Суық соғыс кезеңінде КСРО мен АҚШ арасындағы мәдени және технологиялық бәсекелестіктің маңызды бөлігі болды. Ғарыш технологиясы осы қақтығыстағы маңызды аренаға айналды, себебі оның әскери қолданысы бар және моральдық көтеріңкілікке психологиялық әсері зор болды. Зымырандар ғалымдар мен әуесқойларды кемінде 2100 жылдан бері қызықтырып келеді, ал қытай әскерлері оларды 11 ғасырдан бастап қару ретінде пайдаланған. Ресей ғалымы Константин Циолковский 1880 жылдары көп сатылы, сұйық отынмен жұмыс істейтін зымырандар туралы теория жасады, олар ғарышқа жете алатын еді. Бірақ тек 1926 жылы американдық Роберт Годдард сұйық отынмен жұмыс істейтін практикалық зымыранды жасады. Ескерту: Жоғарыдағы мысалда «military» сөзі британдық айтылуына сәйкес «militry» деп қысқартылған.