Кіріспе
Моцарттың концертант шығармасы – Пианино концерті №20 ре минор, К. 466, Вольфганг Амадей Моцарт 1785 жылы жазған. Алғашқы орындалысы 1785 жылдың 11 ақпанында Венадағы Мехлгрубе казиносында композитордың өзі жеке орындаушы ретінде қатысты.
The Piano Concerto No. 20 in D minor, K. 466, was composed by Wolfgang Amadeus Mozart in 1785. The first performance took place at the Mehlgrube Casino in Vienna on 11 February 1785, with the composer as the soloist.
I. Аллегро
Бірінші бөлім концертті қара тоникалық ре минор тонында бастайды, скрипкалар алаңдағанмен тыныш күйде күшейіп, толық фортеге жетеді. Тақырыпты фортепиано солисі тез қабылдап, ұзақ бөлім бойында дамытады. F мажордың екінші тақырыбында (туыс мажор) сәл жарық көңіл-күй сезіледі, бірақ ол қуанышқа айналмайды. Тімпани кодадағы кернеуді одан әрі күшейтеді, содан кейін каденция басталады. Бөлім тыныш нотамен аяқталады.
II. Романтикалық
Романцтың екінші бөлімі B мажорда, бес бөлімді рондо (АБАКА) формасында, кодасы бар. Бұл бөлімде трубалар мен литавралар қолданылмайды. Бастапқыда, соло пианино әсем әрі тартымды B мажорлық басты әуенді, сүйемелдеусіз орындайды. Бұл лирикалық, құштарлық, нәзік және романтикалық әуен фортепиано мен оркестр арасындағы тыныштық пен үйлесімді бейнелейді және осының арқасында "Романц" деп аталды. Бөлімнің ортасында екінші эпизодқа (C бөліміне) көшеді, онда әдемі әуеннің орнына дауыл басталады. Жаңа дауылды материал – G минор тональдылығындағы, бастапқыдағы тыныш көңіл-күйге қатысты зор қайшылық тудыратын, алабақанды, толқыған және қауіпті сезім беретін тақырып. Дауыл бөлімі кенеттен, алдын ала дайындықсыз басталса да, B мажор тональдылығына қайта оралғаннан кейін, бұрын естілген әуен қайтадан естіледі, ол бөлімнің соңына жақындағанда оралып келеді. Бөлім жеңіл және нәзік, бірте-бірте әлсіз үнге айналатын, жоғары қарай өрлейтін арпеджиомен аяқталады.
III. Рондо, Аллегро-асси
Соңғы бөлім, рондо, соло пианиноның үй кілтінде жоғары қарай жылдам өрбуімен басталады, содан кейін толық оркестр құйыртпақ бөліммен жауап береді. (Бұл пианиноның «толқынды» ойнауы Мангейм зымыраны деп аталады, ол сегізінші ноталар тізбегінен (D–F–A–D–F) және одан кейінгі төрттік нотадан (A) тұрады. Екінші мелодия пианиномен ишаратталады, көңіл-күй әлі де қараңғы болғанымен, ерекше түрде мазасыз. Ұзақ өтпей, оркестр F мажордағы керемет әуенді ұсынады, алдымен оны оркестр орындайды, содан кейін соло пианино осы көтеріңкі тақырыпты аяқтайды. Бірқатар өткір пианино аккордтары жарқын мелодияны үзеді, содан кейін соло пианино үшін D минорындағы бөлімдер басталады, одан кейін оны толық оркестр жалғастырады. Екінші тақырыптың бірнеше модуляциясы (A минорында және G минорында) жүреді. Одан кейін жоғарыда сипатталған формат қайталанады, бірақ әдеттегі каденцияны ұсыну үшін қысқа үзіліс жасалады. Каденциядан кейін көңіл-күй едәуір ашық болады және шығарма толыққанды күннәрлі мінезге ие болады, себебі енді біз D мажордың параллельді кілтіндеміз, ал жарқын, қуанышты әуенді гобойлар, содан кейін үрмелі аспаптар орындайды. Соло пианино тақырыпты толық оркестрлік бөлімге дейін қайталайды, осылайша концертті мерекелік аяқтаумен аяқтайды.
Басқа медиада
Бірінші бөлім "Мистер Робот" телесериалының 1-ші маусымның 8-ші эпизодындағы балет сахнасында орындалды. Бұл американдық композитор Джеймс Хьюитттің ре минорлық медли овертурасындағы тақырып. 1984 жылғы "Амадей" көркем фильмінде Моцарт Эмануэль Шиканедермен бірге өткізген кештен кейін, "Сыйлы флейта" операсының музыкасын жазып жатқан түні үйіне шаршаңқы күйде қайтып келе жатқанда осы бөлім қолданылады. Екінші бөлім (ронданың қозғалысты С бөлігінен басқа) соңғы сахнада және титрлерде ойнатылады.