Кіріспе

Швед көпұлтты темекі компаниясы

2022 жылдың мамыр айында Филип Моррис Swedish Match компаниясын қабылдауға (сатып алуға) ұсыныс жасады. Акционерлердің кейбір қарсылығына қарамастан, 2022 жылдың қараша айының соңына қарай Philip Morris 90%-дан астам үлесін сатып алып, қалған акцияларды міндетті түрде сатып алуды және Swedish Match-тің акцияларын қор биржасынан шығаруға мүмкіндік алды.

Тарих

Swedish Match операциялары екі компанияның негізінде құрылған: 1915 жылы Швеция мемлекетіне тиесілі темекі монополиясы Svenska Tobaksmonopolet және 1917 жылы Ивар Крюгер ("Match King" деп те белгілі) Jönköpings Tändsticksfabrik-ті сатып алған кезде құрылған Svenska Tändsticks Aktiebolaget (STAB) от жағу компаниясы.

Svenska Tändsticks AB (STAB) (Қазақша: "Светская тендстикс")

1917 жылы Ивар Кройгер Йончепингте (сондай-ақ "Оттықтар қаласы" деп те аталады) Svenska Tändsticks Aktiebolaget (STAB) компаниясын құрды. Бір жылдан кейін STAB Стокгольм қор биржасына тіркелді. 1930 жылы компания әлемдік оттық өндірісінің 60 пайызын бақылады және 33 елдегі оттық компанияларының жалғыз иесі болды. 1932 жылы Ивар Кройгердің қайтысынан кейін STAB-тың меншік құрылымы өзгерді және бірқатар зауыттар таратылды. 1938 жылы STAB-тың әлемдік нарықтағы үлесі 20 пайызға дейін төмендеді. Екі жыл өткен соң Procordia шведтік Swedish Match компаниясын сатып алды. 1960 жылдары Швецияда темекі өндіру, импорттау және сату монополиясы жойылды. Svenska Tobaksmonopolet жаңа мемлекеттік компания Svenska Tobaks AB-ға айналдырылды. Монополия жойылғаннан кейін және нарықты кеңейту мақсатында 1968-1989 жылдар аралығында голландтық Elisabeth Bas/La Paz (EBAS) сигара компаниясы, американдық Pinkerton Tobacco Company (1904 жылы АҚШ-та таныстырылған Red Man тамекі таңбасының өндірушісі) және голландтық Willem II сигара өндірушісі сатып алынды. 1989 жылы Procordia Стокгольм қор биржасында тіркелді. Volvo 1990 жылы Procordia-ның бір бөлігін сатып алып, шведтік үкіметпен бірге негізгі иеленуші болды. Темекі бизнесін толықтыру үшін 1992 жылы Procordia Nederlight-тен Swedish Match оттық және жаққыш компаниясын сатып алды. 1999 жылы компания темекі өндірісін Austria Tabak компаниясына сатты, бірақ швед нарығында темекі дистрибьюторы ретінде әлі де жұмыс істеп тұр. Сол жылы Swedish Match PT Java Match Factory (Jamafac) компаниясымен ынтымақтастығын кеңейтті, Оңтүстік-Шығыс Азиядағы оттықтар мен жаққыштар саласындағы позициясын нығайту үшін бірлескен кәсіпорын туралы келісімге келді. Jamafac 2005 жылы сатылды және қазір Swedish Match-пен лицензиялық келісімге қол қойды. 2009 жылы Swedish Match Philip Morris International компаниясымен келісімге келіп, Скандинавия мен АҚШ-тан тыс жерлерде снус және басқа да темекісіз темекі өнімдерінің жаңа нарықтарын зерттеу және дамыту үшін SMPM International бірлескен кәсіпорнын құрды, оның үлесі екі серіктес арасында тең бөлінді. Бұл ынтымақтастық Тель-Авив (Израиль), Санкт-Петербург (Ресей), Тайвань және бүкіл Канадада сынақ нарықтарын құрды. Бірақ 2015 жылы бірлескен кәсіпорын таратылды. 2010 жылы Swedish Match және Scandinavian Tobacco Group (STG) сигараларға маманданған жаңа компания құрды. Swedish Match өзінің барлық сигара бизнесін (АҚШ-тың жаппай нарығындағы сигараларды қоспағанда) және құбыр темекісін жаңа компанияға берді, ал STG өзінің барлық темекі бизнесін өткізді. Жаңа компания Scandinavian Tobacco Group деген атқа ие болды. Swedish Match компаниясының 49 пайыз үлесі болды, ал қалған акциялар Skandinavisk Holding A/S иелігінде болды. 2017 жылы Swedish Match V2 Tobacco компаниясын сатып алды, ол жуғыш қаптар мен снустарды өндіреді, ал 2018 жылы Oliver Twist, темекі өнімдерін өндіруші компанияны сатып алды. Екі компания да Даниялық және қазір Swedish Match компаниясына толыққанды тиесілі. Сондай-ақ 2018 жылы Swedish Match шведтік Gotlandssnus компаниясының 95 пайызын сатып алды, ол снустарды өндіреді. 2022 жылы Swedish Match акциялары рекордтық деңгейге жетті, себебі Philip Morris International (PMI) компаниясымен 16 миллиард долларлық келісім жасалды. PMI сатып алуды аяқтады және Swedish Match-ты қордан шығарды.

Ұйым

Ұйымдық құрылым корпоративтік функциялармен қатар үш бөлімнен тұрады. Төмендегі кесте Swedish Match операцияларының 2021 жылғы жағдайын көрсетеді: Швецияда шұғыналарды өндіретін Swedish Match Industries AB 2009 жылдан бері Forest Stewardship Council тізбесінің сақталу стандарты және бақыланатын ағаш стандартына сәйкес сертификатталған. Өндірістің 40 пайызы Еуропаға, ал 60 пайызы Африка, Орталық Америка, Кариб теңізі, Океания және Таяу Шығысқа сатылады. Швециядағы өндіріс орналасқан жерлер – Тидахолм және Ветланда. Бразилияда қауіпсіз шұғыналар мен шұғыналар қораптары үшін қажетті ағаштың 95%-ы Swedish Match-тің өз плантацияларынан алынады. Swedish Match Филиппин, Нидерланды және Бразилияда жаққыштарды (lighter) өндіреді. 2021 жылы бұл темекісіз өнімдер сатудың 67 пайызын және Swedish Match-тің операциялық табысының 74 пайызын құрады, ал шұғыналар мен жаққыштар сатудың 7 пайызын және операциялық табыстың 4 пайызын құрады. Swedish Match сигаралары сатудың 26 пайызын және операциялық табыстың 23 пайызын құрады. АҚШ-тағы снус нарығы шамамен 175 миллион долларға бағаланады, ал Swedish Match нарықтың шамамен 10 пайызын иеленеді.

Сигаралар

2014 жылы АҚШ сигара нарығы 5 миллиардтан астам сигарадан (кіші сигараларды есептемегенде) тұрады деп бағаланды, оның ішінде Swedish Match 1,1 миллиард сигара өндірді. Сигара нарығы 2013 жылмен салыстырғанда көлем бойынша 9 пайызға өсті. Swedish Match-тің үлесі одан да жоғары болған, себебі 1999-2010 жылдар аралығында General Cigar және Scandinavian Tobacco Group (STG) сияқты бірқатар компаниялар сатып алынды. STG әлемдегі ең ірі сигара өндірушісі болып табылады және әлемдік құбыр темекісінің 50 пайыздан астамын өндіреді. Маканудо, Пунч, Кохиба, CAO және Ла Глория Кубана сияқты маңызды брендтерге иелік ету Swedish Match-ке машинамен жасалған сигаралардағы мықты позициясымен қатар, АҚШ премиум сигара нарығының шамамен 1/3 бөлігін берді. Дегенмен, 2014 жылы Swedish Match премиум сигара бизнесін STG компаниясының құрамында қайта ұйымдастырып, STG-ні жеке компания ретінде бөліп шығарды. Қазір Swedish Match-тің сигара бизнесі White Owl және Garcia y Vega сияқты машинамен жасалған, жаппай өндіріс брендтерімен ғана шектеледі.

Меншік құрылымы

2021 жылы Swedish Match компаниясының 78,3 пайызы шетелдік инвесторларға тиесілі болды. Акционер Акциялар саны Пайыздық үлесі Дауыс берудегі пайыздық үлесі Капитал тобы104,722,2656.66.8Wellington Management80,199,2405.15.2BlackRock76,919,8014.95.0Vanguard46,770,5703.03.1Cedar Rock Capital46,710,7703.03.1Fidelity Investments (FMR)41,862,9052.62.7Fidelity International (FIL)40,281,7202.52.6GQG Partners35,699,6042.32.3Gabelli/GAMCO30,733,5001.92.0Сингапур үкіметі (GIC)27,406,2561.71.8Барлығы 10 иегер 531,306,63133.634.7