Кіріспе

Скандық лазерлік офтальмоскопия (СЛО) – көзді тексеру әдісі. Ол адам көзінің торшасын немесе мүйіз қабығын диагностикалық бейнелеу үшін конфокалды лазерлік сканерлік микроскопия техникасын пайдаланады. Торшаны жоғары дәлдікпен кеңістіктік сезімталдықпен бейнелеу әдісі ретінде, ол глаукома, макулярлық дегенерация және басқа да торша ауруларын анықтауға көмектеседі. Сонымен қатар, ретинаның ашық суреттерін алу үшін адаптивті оптика технологиясымен үйлестірілген.

Скандық лазерлік офтальмоскопия

SLO көлденең және тік сканилеу айналарын пайдаланып, торлы қабықтың белгілі бір аймағын сканилеуге және теледидар экранында көрінетін растрлік суреттер жасауға мүмкіндік береді. Нақты уақытында торлы қабықты бейнелей алуға қабілетті болғанымен, көздің астигматизмі мен мүйіз қабығынан туындайтын шағылысулармен мәселелер туындайды. Көздің қозғалысы SLO деректерін шатастыруы мүмкін.

Адаптациялық оптикалық сканерлеу лазерлік офтальмоскопия

Адаптациялық оптикалық сканерлеу лазерлік офтальмоскопиясы (AOSLO) – тірі торлы қабықша жасушаларын өлшеуге қолданылатын техника. Ол торлы қабықшаның сканерленген лазерлік офтальмоскопиясынан алынған кескіндердегі оптикалық аберрацияларды жою үшін адаптивтік оптиканы пайдаланады.

Тарих

Скандық лазерлік офтальмоскопия көздің нақты бір қабатын микроскоптық деңгейде көру әдісі ретінде дамыды. Конфокалды әдістерді қолдану арқылы артық жарықты азайту, анықталған жарықты кішкентай тесік арқылы шоғырландыру торшаның жеке қабаттарын бұрынғыдан да айқын бейнелеуге мүмкіндік берді. Дегенмен, жеке ретина жасушаларын бақылау үшін SLO қолдану алдыңғы көз тіндерінен (әсіресе, мүйіз қабығы мен линзадан) туындаған оптикалық аберрацияларға байланысты қиындықтар тудырды. Бұл аберрациялар (астигматизм және көздің орналасуына әсер ететін басқа факторлар) көлденең ажыратымдылықты төмендетіп, оларды жою қиынға соқты. Адаптивтік оптика алғаш рет 1980 жылдары SLO үшін қолданылды. Бұл алғашқы әрекет толқын фронтын анықтау технологиясын және деформацияланатын айнаны пайдаланбады, аберрацияларды астигматизм сияқты алдын ала өлшенген факторлар арқылы бағалады. Алайда, бұл сканерлеу кезінде алдыңғы көзден көзқарауыққа және одан сыртқа қарай жарық өтуінен туындаған шағын монохроматикалық аберрацияларды сейілтуге жеткіліксіз болды. Шак-Хартманн толқын фронты сенсорының ойлап табуы және құрылғыға бейімделуі торшаның кескіндерін әлдеқайда жоғары көлденең ажыратымдылықпен жасады. Құрылғыға үлкен, қымбат айналы деформацияланатын айналардың орнына микроэлектромеханикалық (МЭМ) айналарды қосу AOSLO-ны зерттеулердің кең ауқымында және пациенттерде қолдануға ыңғайлырақ етті.

Процедура

Субъект тіс іздерін түсіретін бекіткішке орналастырылады, ол үш өлшемді кеңістікте бас манипуляциясына мүмкіндік береді. Субъектің көзі дилатациялық агентті қолдану арқылы кеңейтіледі, бұл аккомодациядан туындаған ауытқуларды азайтуға бағытталған. Көздері жеткілікті түрде кеңейгеннен кейін, субъектті бекіткіштегі нысанаға назар аударуға шақырады. Субъект дұрыс орналасқаннан кейін толқындық түзету және бейнелеу жүзеге асырылады. Лазерлік сәуле коллимдеуден өтеді, содан кейін сәуле бөлуші айнадан шағылысады. Конфокалды SLO сияқты, көзді сканерлеу алдында және кейін жарық көлденең және тік сканерлеу айналарынан өтуі керек, бұл жылдам торлы қабат суреттерін алу үшін сәулені дұрыс бағыттауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жарық көзге түскенге дейін және кейін деформацияланатын айнадан шағылысады, бұл оптикалық аберрацияларды таратуға көмектеседі. Лазерлік сәуле көздің қарындасы арқылы кіріп, оған бағытталған аймақты жарықтандырады, ал кері шағылысқан жарық сол жолмен шығады. Айналардан қайтып келген жарық бірінші сәуле бөлуші арқылы екінші сәуле бөлушіге өтеді, онда ол бір мезгілде фотокөбейтуші түтікке (PMT) және Shack–Hartmann толқындық сенсор массивіне бағытталады. Фотокөбейтушіге бағытталған жарық конфокалды микроскопиялық тесік арқылы шоғырландырылады, бұл қызығушылық жазықтығынан шағылыспаған жарықты жоюға және одан кейін PMT-де жазылуға мүмкіндік береді. Толқындық сенсор массивіне бағытталған жарық массивтегі линзалар арқылы бөлінеді, содан кейін оптикалық аберрацияларды анықтау үшін зарядталған құрылғы (CCD) камерасына жазылады. Бұл аберрациялар PMT-де жазылған суреттерден алынып тасталады, бұл жақтық ажыратымдылықты едәуір арттырады. AOSLO сонымен қатар миопиялық көздердегі фовеальді конустардың тығыздығының эметропиялық көздермен салыстырғанда айтарлықтай төмендеуін анықтады. Бұл айырмашылық миопиямен байланысты көздің осьтік ұзындығының ұлғаюымен конус тығыздығының табиғи төмендеуінен туындайды деп болжанады. AOSLO макулярлық дистрофиядан зақымдалған аймақтардағы фоторецепторлардың құрылымдық аномалияларын да бейнеледі. Бұл субъектілерде макулярлы зақымданудың ішінде қараңғы аймақ көрінді, ал зақымдану периметрінде морфологиялық аномалиялы фоторецепторлар байқалды. Сонымен қатар, конус дистрофиясы және пигменттік ретинит (RP) бар субъектілерді сканерлеу нормальды ретинасы бар субъектілерге қарағанда конус тығыздығының айтарлықтай өзгеруін көрсетті. Бұл AOSLO-ны ауру генотипі бар субъектілерде фенотипті бақылау және растау үшін болашақта қолдануға мүмкіндік береді. AOSLO-ны қолдану арқылы ретиналық пигменттік эпителий (RPE) жасушаларын ретиналық ауруы бар және жоқ пациенттерде бейнелеу мүмкін болды. Фоторецептор жасушаларының жоғалуымен бірге фондық шашыраған жарық азаяды және RPE-ге бағытталған жарықты айқын талдауға болады. RPE жасушаларының жоғалуы макулярлық дегенерацияның негізгі патологиясын құрайтындықтан, бұл RPE деградациясын in vivo бақылаудың болашақ мүмкіндігін ұсынады. Бұл AOSLO арқылы нормальды адам және резус макакаларының ретинасындағы липофусцин гранулаларының автофлуоресценциясын талдау арқылы расталды. Бұл флуоресценцияны қалыпты және аурулы ретиналарда конус құрылымын бір мезгілде бейнелеумен және конус/ретиналық пигменттік жасушалар арақатынасын талдаумен салыстыру мүмкін екені көрсетілді, ал болашақта ретиналық дистрофиядан туындаған ретиналық зақымдануды қадағалауға мүмкіндік беруі мүмкін. AOSLO резус макакаларында белгілі бір толқын ұзындығындағы макуланың жарықтан зақымдануын қадағалау үшін қолданылды. Сонымен қатар, AOSLO басқа техникаларға қарағанда көзді бақылаудың жоғары дәлдігін қамтамасыз етеді. AOSLO-дағы қысқа сканерлеу уақыты көздің қозғалысын ретина суретін алуға кедергі келтіретін факторға айналдырады. Есептеулік түзетулер мен модельдеу кадрлар арасындағы көздің қозғалысынан туындаған аберрацияларды түзетуге мүмкіндік берді. Алайда, суреттер арасындағы торлы қабаттағы өзгерістерге негізделген осы аберрацияларды бақылау арқылы жарықтың конустың жеке бағдарына тигізетін әсерін қадағалауға болады. Көзбен шолу және AOSLO көзді бақылау әдістерін қолдана отырып жүргізілген зерттеулер торлы қабаттың микроскоптық деңгейдегі қозғалысты қалай қадағалайтыны туралы мәліметтер берді.

Ретинаны дисекциялау және басқа да бейнелеу әдістерімен салыстыру

AOSLO түрлі себептерге байланысты тоқпандық диссекцияға тиімді балама болып табылады. AOSLO-дан бұрын конус тығыздығын тек көз донорлары банктерінен алынған көздерде ғана талдау мүмкін болды. Бұл әдіс тірі көздердегі конустардың өзгеруін өлшемегендіктен, уақыт өте келе ретинаның өзгеруін немесе көздің қозғалысын қадағалау үшін қолдануға болмайды. Тірі субъектілерді пайдалану арқылы AOSLO осы өлшемдерді, сондай-ақ жас және басқа да бөгеттеуші факторларды оңай бақылауға мүмкіндік береді, сонымен бірге конус тығыздығының анатомиялық нәтижелерін сақтайды. Оптикалық когерентті томография (ОКТ) пациенттерде торлы қабықтың физиологиясын бақылау үшін қуатты клиникалық құрал болып табылады. ОКТ көз ішіндегі тіндерді ажырату үшін және тірі пациенттің торлы қабығының кесінді суретін инвазивті емес түрде жасау үшін төмен когерентті интерферометрияны қолданады. Ол AOSLO-дан да жоғары осьтік ажыратымдылыққа ие. Дегенмен, AOSLO ОКТ-ге қарағанда әлдеқайда жоғары трансляциялық ажыратымдылықты ұсынады және осылайша көздің қозғалысының торлы қабыққа тигізетін әсері сияқты ұсақ бүйірлік физикалық өзгерістерді қадағалау үшін қолданылуы мүмкін. Жақында AOSLO және ОКТ комбинациясы бір құралда жеке конус жасушаларының алғашқы үш өлшемді суреттерін жасауға және фовеяға жақын жалпы конус мозаикасын жоғары жылдамдықпен көрсетуге талпыныс жасалды.