Кіріспе

Гавайи помидоры мен лосось салаты

Ломи ломи лосось (немесе ломи лосось) – Гавайи асханасындағы тұздалған лосось, пияз және помидордан тұратын қосымша тағам. Оның шығу тегі poisson cru-ға ұқсас. Ол сондай-ақ піко де галлоға сыртқы түрімен және көбінесе басқа тағамдармен (немесе дәмдеуіш ретінде) бірге желу тәсілімен ұқсайды, мысалы, пои немесе калуа шошқасы. Ескі замандағы гавайиліктер бұл тағамның бүгінгі күнгі нұсқасын танымауы мүмкін. Дегенмен, қазіргі кезде ол дәстүрлі гавайи тағамдарына немесе дәстүрлі lū‘au мерекелеріне берілетін маңызды қосымша тағам ретінде қарастырылады. Лосось Гавайи суларында кездеспесе де, пияз бен помидор да "байланысқа дейінгі" тағамдар емес, бірақ ломи ломи лосось әлі де этникалық гавайи тағамы ретінде қабылданады. Бұл тағамды "ломи камано" емес, "ломи лосось" деп атау дұрыс. Ломи опае деп аталатын ұқсас тағам (аудармасы "шаян"), тұздалған лосось орнына кептірілген шаянды пайдаланады және әнші Генри Капоно оны танымал етті.

Дайындық

Гавайлықтар алғаш рет 1800 жылдардың басында Тынық мұхитының солтүстік-батысына шартты жұмысшылар ретінде жіберілген кезде лососьпен танысты. Дәстүр бойынша, лосось поке ретінде дайындалған болар. Оның құрамында инамона, құрғатылған алаала (сиыр бауыры) және ʻалаэа тұзы болған. Поке бірнеше түрлі акакай (пияз), лиму коху және үлкен табақ поимен бірге берілген. Ломиломи атауы – бұл поке түрі, ол дәстүрлі дайындау әдісінен алынған (гавай тілінде "массаж жасау"), онда жаңа балықты әртүрлі мөлшерде тұзбен ысқап, дәмдеу үшін немесе сақтау үшін маринадтайды. Бұл тағамның эволюциясында тұзды лосось шамамен 1 см-лік кішкентай кубиктерге кесіліп, содан кейін бірдей өлшемдегі кескен қызанақ пен пиязға қайтадан массаж жасалады. Кейбір қазіргі рецепттерде көк пияз, қияр, чили, қосымша тұз немесе лайм қолданылады, тіпті лосось орнына басқа балық та қолданылуы мүмкін және әдетте суытылған күйінде немесе мұзбен бірге беріледі.

Өмірбаян

1778 жылы капитан Джеймс Кук келген кезде ол өзімен бірге консервіленген балық пен ет – мысалы, тұздалған треска мен жұмбақ еті сияқты – шетелдік флоттардың, кит аулаушылардың және саудагерлердің әдеттегі рационын әкелді. 1790 жылдары испан бағбаны Франсиско де Паула Марин томаттарды Гавайи аралдарына әкелді. Ол томатты сәтті өсіріп, көбейтуге алғашқы болып қол жеткізді. Де Паула Марин пияз егуді де танымал етуге үлкен үлес қосты. 1829 жылы, Солтүстік-Батыс өткелінің экспедициялары кезінде жаңа ресурстарды іздеген тері саудасымен айналысатын Гудзон шығанағы компаниясы, Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы мол ағаштарды өсіп келе жатқан жергілікті емес қоныстарға сату үшін Гонолулуда кеңсе ашты. Компания көптеген гавайиліктерді теңізшілер мен тері және ағаш саудасында жұмысшылар ретінде жұмысқа алды. Гавайиліктердің дене күші британдықтарға үлкен әсер етті. Алғашқыда ондаған адамдар Британдық Колумбиясына жіберілді, онда олар Форт Лэнгли сауда бекетінде коммерциялық балық аулаумен де айналысты. Олардың көптегені жаңа піскен және тұздалған лосось жеген болуы мүмкін, ол да маңызды тауарға айналды. 1840 жылға қарай шамамен 300-400 гавайилік жұмысшы Солтүстік-Батысқа кемелермен және порттар арқылы жіберілді. Олардың көптегені келісімшарттары бітіскен соң Солтүстік-Батыста тұрақты қоныстануды жөн көрді. Гавайиге қайтып келе жатқандардың сапары шамамен үш аптаға созылды. Жаңа лосось сапарға шыдамайтындықтан, олар тұздалған лососьті таратты, ол бірден танымал болды. Балықты тұздау әдісі ежелгі гавайиліктерге белгілі болған, және балық аулаудың тұрақты қоры жетіспегенде немесе ауа райы нашар болғанда, мысалы, дауыл кезінде, оны жиі тұтынып отырды. Балықты әдетте шикі, алаея тұзымен немесе кейде желбезектерден алынған қанмен дәмдеп жеуге ұсынылатын. Миссионерлердің отбасылары тұздалған лососьті Жаңа Англиядағы тұздалған тресканың орнына пайдаланды. Сол сияқты, 1800 жылдардың соңында португалдықтар бакалхау, португалдық тұздалған трескасын әкелді. 1835 жылға қарай Солтүстік-Батыс Гавайи мен Азияға негізінен 3000-4000 баррель тұздалған лосось экспорттады.