Кіріспе
Тайвань тағамдары (Тайвань тағамдары, Bopomofo: ㄊㄞˊㄨㄢˉㄌㄧㄠˋㄌㄧˇ, немесе Тайвань тағамдары, Bopomofo: ㄊㄞˊㄨㄢˉㄘㄞˋ) – түрлі нұсқалары бар танымал тағам, оның ішінде қытай және Тайваньның жергілікті халықтарының тағамдары бар. Ең ерте белгілі тағамдар – жергілікті халықтарға тән. Жүз жылдан астам тарихи даму барысында Тайваньның басты тағамдарына хакка тағамдары, вайшенгрендердің (басқа провинциялардан келген адамдардың) тағамдары, жапон және американ тағамдары әсер еткен. Оның ішінде оңтүстік Фуцзянь тағамдары ең үлкен әсер еткен. Тайвань тағамдары отарлау тарихымен байланысты, ал қазіргі заманғы саясат Тайвань тағамдарын сипаттауды қиындатады. Тайвань экономикалық дамуымен бірге жоғары деңгейдегі ас мәдениеті де кеңінен таралды. Тайвань тағамдарында маңызды аймақтық айырмашылықтар бар. Тайваньдағы түнгі базарлар тағам мәдениетінің маңызды бөлігін құрайды. Вегетариандық және вегандық тағамдар өте көп кездеседі. Тайвань тағамдары әлем бойынша танымал, ал көпірлі шай және тайвандық қуырылған тауық сияқты тағамдар жаһандық құбылысқа айналды.
Taiwanese cuisine (, Bopomofo: ㄊㄞˊㄨㄢˉㄌㄧㄠˋㄌㄧˇ, or , Bopomofo: ㄊㄞˊㄨㄢˉㄘㄞˋ) is a popular style of food with several variations, including Chinese and that of Taiwanese indigenous peoples, with the earliest cuisines known of being the indigenous ones. With over a hundred years of historical development, mainstream Taiwanese cuisine has been influenced by Hakka cuisine, the cuisines of the waishengren (people of other provinces), Japanese cuisine, and American cuisine, with southern Fujian cuisine having had the most profound impact. Taiwan's cuisine is tied to its history of colonization and modern politics makes the description of Taiwanese cuisine difficult. As Taiwan developed economically fine dining became increasingly popular. Taiwanese cuisine has significant regional variations. Night markets in Taiwan form a significant part of the food culture. Vegetarian and vegan food are very common. Taiwanese cuisine is popular around the world with some items like bubble tea and Taiwanese fried chicken becoming global phenomena.
Тарих
Кейти Хуэй вэн Хунның айтуынша, "Тайвань тағамдарының тарихы Тайвань саясаты сияқты күңгірт". Бұл Тайвань асханасы көші-қон және отарлау үлгілерімен тығыз байланысты. Жергілікті және халықаралық Тайвань асханасы, оның ішінде тарихы да саяси тұрғыдан даулы тақырып. Тайваньның күрделі және әртүрлі болмысы Тайвань асханасын анықтауды қиындатады. Тайвань мен Қытай арасындағы шиеленісті саяси қарым-қатынас тарихты усложняет. Жапон үкімдігі кезінде Тайвань асханасына жапондық вашоку және йошоку күшті әсер еткен. Жапон үкімдігі тұсында бэнто сияқты жапон тағамдары кеңінен таралды. Тайваньдағы аймақтық қытай асханасының нағыздығы күмән тудырады. Кейбір дереккөздер жылдам кеспелердің шығу тегін Тайваньның джиси кеспелерімен байланыстырады, әсіресе 1951 жылы Цинцзи мұз десерт салоны ұсынған, шошқа майында қуырылып, кейін суға қайнатылатын түрімен. Жылдам кеспелердің коммерциялық өндірісінен кейін Тайвань компаниялары, соның ішінде Uni President, белсенділік танытты. 1973 жылы Wei Lih Food Industrial компаниясы "құрғақ" (шұбасыз немесе шұбамен бірге) жеуге арналған алғашқы қапталған жылдам кеспелерді ұсынды. Татунг электр булаушысы 1960 жылдары пайда болды және Тайвань үйлері мен мейрамханаларының маңызды бөлігіне айналды. 20 ғасырда тамақ алаңдарының кеңінен таралуы дәстүрлі саудагерлер мен сатушыларды ресмилендірді. Тамақ алаңдары Тайваньдағы сауда орталықтары мен сауда үйлерінің маңызды бөлігіне айналды. 21 ғасырдың басында Тайвань асханалық және ауыл шаруашылығы салаларында тұрақтылық және жергілікті тағамдар туралы идеялар маңызды рөл атқара бастады. Тамақ тарихын түсінуге және Тайвань асханасына жергілікті тағамдарды енгізуге көбірек мән берілді. Жапон отарлау кезеңінде Тайвань асханасы екіге бөлінді. Жоғары деңгейдегі мейрамханалар немесе шарапханалар колониялық элитаға қытай тағамдарын ұсынды, мысалы, Пекин қазды, құс ұясынан жасалған сорпамен акула қанатын және көбелекпен пісірілген тасбақаны. Ал байлығы мен танысы жоқтар күріш, қазық, қырыққабат және қызанақ жапырақтарын жеді. Тамақ майы сәндік саналды және тек ерекше жағдайларда ғана қолданылды. Тайвань асханасына географиялық орналасуы да әсер етті. Тығыз аралда өмір сүретін тайваньдықтар протеин көздерін іздеу үшін егістік жерлерден тысқары қарауға мәжбүр болды. Сондықтан теңіз өнімдері олардың тағамдарында маңызды орын алады. Бұл теңіз өнімдеріне түрлі балықтар кіреді, мысалы, тунец және групер, сардина және тіпті анчоустар сияқты кішкентай балықтар. Дәлірек айтқанда, қызыл теңіз жәнділері, кальмар және сепкілдер де желінеді. Тайвань асханасында ең танымал балық – сүт балығы, оның әмбебаптығы, нәзік еті және қолжетімді бағасы бағаланады. Бұл ауыл шаруашылығы үшін қажетті асыл малдарды союға қатысты дәстүрлі тартыншақтықтан және осы малдарға деген эмоционалдық байланыс пен алғыстан туындайды. Аралдың субтропикалық орналасуы Тайваньда папайя, жұлдызша, диірмен және цитрус сияқты түрлі жемістердің көптігін қамтамасыз етеді. Тайваньда импортталған және жергілікті тропикалық жемістердің әртүрлі түрлері де танымал. Басқа ауыл шаруашылығы өнімдеріне күріш, жүгері, шай, шошқа еті, құс еті, сиыр еті, балық және басқа жеміс-жидек пен көкөніс кіреді. Тайваньдағы базарлардан жаңа өнімдерді оңай алуға болады. Тайваньдықтар көптеген тағамдарында дәмдеуіштерді таңдауда шығармашылықтарын көрсетті. Тайвань асханасындағы әдеттегі дәмдеуіштердің қоспалары – бес дәмдеуіш ұнтағы және хуцзяоян (ақ бұрыш, тұз, MSG және қант қоспасы). Тайвань асханасы дәм үшін көптеген дәмдеуіштерге сүйенеді: соя тұздығы, күріш шарабы, кунжут майы, ашытылған қара бұршақ, маринадталған қырыққабат, маринадталған қыша жасыл жемістері, жержаңғақ, чили, кориандр (кейде қытайлық петрушка деп аталады) және базиликтің жергілікті түрі. Тайваньдық қара сірке суы басқа қара сірке суына қарағанда Вустершир соусына көбірек ұқсас және қара сірке суы арасында ерекше болып саналады. Оның негізі – жабысқақ күріш, содан кейін басқа ингредиенттермен бірге қыш құмыраларда тозтырылады. Ол дәмдеуіш ретінде қолданылады. Конг-Йен – Тайвань қара сірке суының ең ірі өндірушісі. Bon Appetit журналының айтуынша, қытайлық қара сірке суына қарағанда, бұл "жағымды, жемісті және таза". Тайваньдық соя пастасы – күріш ұны мен қантпен қалыңдатылған соя тұздығына негізделген паста. Тайваньдық майонез жұмыртқаның ақ және сарысынан жасалады және тәттіленеді. Тайвань асханасының маңызды бөлігі – сяочи (小吃), испан тапасы немесе Левант мезесі сияқты мол көлемдегі шағын тағамдар. Тайваньдық сяочи халықаралық деңгейде үлкен беделге ие. Көптеген саяхатшылар тек сяочи үшін Тайваньға барады. Сяочиді Тайваньда көбінесе түнгі базарда тамақтанады. Әр түнгі базардың өзіне тән сяочи бар. Қазіргі Тайвань асханасы Тайваньның еркіндігі мен ашықтығына байланысты, бұл шеф-аспаздарға жаңашылықтар жасауға және тәжірибе жүргізуге мүмкіндік береді. Тайваньда жол бойындағы банкет шеф-аспаздары көптеп кездеседі, бұл кіші (көбінесе жеке) тамақ қызметі кәсіпорындары тойлар мен басқа да мерекелер үшін орын басында тамақ дайындайды, көбінесе жол бойында. COVID-19 пандемиясы кезінде бұл шеф-аспаздардың бизнесі үлкен төмендеуді бастан өткерді, себебі көптеген адамдар үлкен дәстүрлі шаралар өткізуден бас тартты, әсіресе Қысқы мереке қарсаңында. Пандемиядан кейін банкет индустриясы қайта жанданды, бірақ жаңашылдықтарының жетіспеуі және дәстүрлі тағамдардың қайталануына байланысты сынға ұшырады.
Вегетариандық және вегандық
Тайваньда вегетариандық мейрамханалар кеңінен таралған, олар әртүрлі тағамдар ұсынады, бұл негізінен буддизм мен I Куан Тао сияқты басқа да синкретистік діндердің ықпалынан туындаған. XXI ғасырда Тайваньда дінге қатысы жоқ вегетариандықтардың саны артты, әсіресе жастар арасында. Жануарлардың құқығы, жеке денсаулық, қоршаған ортаның тұрақтылығы және климаттың өзгеруіне байланысты алаңдаушылықтар вегандық пен вегетариандыққа деген қызығушылықты күшейтті. Тайваньның дәстүрлі вегетариандық өнімдерді өндіретін компаниялары да жалған ет нарығына белсенді түрде еніп кірісті. Тайваньда жалған етті тағамға пайдаланудың ұзақ тарихы бар, бұл тайваньдық компанияларға артықшылық берді және Тайвань қазір жалған ет саласындағы жетекші мемлекеттердің біріне айналды. Тайваньдық компаниялар экспорттық бизнестің үлкен бөлігін жүзеге асырады, әсіресе Еуропа, Солтүстік Америка және Оңтүстік-Шығыс Азия нарықтарында. Hung Yang Foods, жалған ет өнімдерін өндіруші ірі компаниялардың бірі, өнімдерінің 80% -ын шетелге экспорттайды және олардың өнімдері Австралияның 90% супермаркеттерінде сатылады. 2023 жылы Тайваньда шамамен 6000 вегетариандық мейрамхана болды.
Қазіргі аборигендер асханасы
Тайваньдық жергілікті халықтарды қорғау және тану үшін үкіметтік шаралардың күшеюімен қатар, Тайваньның жергілікті ас-суына қызығушылық 1990 жылдардың ортасында бұқаралық ақпарат құралдарында артып, кеңірек танылды. Тайбэй маңында жергілікті ас-судың дәстүрін сақтайтын мейрамханалар бар. Мұндай мейрамханалардың шеф-аспаздары дәстүрлі рецепттерді қазіргі заманғы талғамға бейімдесе де, табиғи өнімдерге басымдық әлі де сақталады. Жыл сайынғы Жергілікті халықтардың салауатты тағамдары мен жаңашыл сусындары байқауы, Жергілікті халықтар кеңесі мен Туризм бюросының қолдауымен, дәстүрлі жергілікті ингредиенттерді пайдаланып, денсаулыққа пайдалы тағамдар дайындаған қатысушыларға жүлде қаржысын ұсынады. Осындай байқауларды жергілікті әкімдіктер де ұйымдастырады (мысалы, Каосиун қаласы). Тайнан қаласында жергілікті тұрғындар өз тағамдарын Ча Ха Му аборигендер паркінде сата алады. Мұндай тенденциялар Тайвань аборигендерінің керемет тағамдарын насихаттауға бағытталған. Әскери диктатура кезінде жергілікті мәдениет үкімет тарапынан басып-жабылды, бірақ бұл жергілікті ас Тайваньның ұлттық ерекшелігінің бір бөлігіне айналды. Аборигендер асханасында жабайы шөптердің маңыздылығы күннен-күнге артып келеді. Жабайы шөптерге орманнан табылған және үй бақшаларында өсірілген өсімдіктердің екеуі де жатады. Пингтун округінің ауылдық аймағында орналасқан Ринари – ұлттық маңызы бар аборигендер мейрамханасы, ондағы жиырма орынды брондау өте қиын. Ринари негізінен рука тайпасының тағамдарын ұсынады.
Ішкіштер
Тайваньдықтар көршілес Оңтүстік Корея мен Жапониядан бір адамға шаққанда аз алкоголь ішеді. Бұл Тайвань халқының шамамен жартысы алкогольді тиімді метаболизмдеуге қажетті генге ие емес болғандықтан деп саналады. Жапон отаршылдық кезеңінде алкогольдік сусындар өндірісі индустрияландырылды және 1922 жылы алкоголь өндірісі отарлық билік тарапынан монополияланды. Қазіргі Тайваньның ішу мәдениеті мен сусын өндірісіне Жапон отаршылдық кезеңінің әсері әлі де зор.
Сүт
Тайваньда сыра – танымал сусын. Тайвань көптеген түрлі сыраларды, жаппай нарықтағы лагерлерден бастап, ерекше қолөнер пиволарына дейін импорттаумен және өндірумен айналысады. Жақсы дамыған брендтерге Long Chuan (龍泉), Le Blé d'Or (金色三麥), Jolly Brewery+Restaurant (卓莉手工醸啤酒泰食餐廳), Солтүстік Тайвань сыра зауыты (北台灣麥酒) және Taihu Brewing (臺虎精醸) жатады.
Қауіпсіздік
Тайваньдағы алғашқы кофе өсімдіктерін британдықтар 1884 жылы Тайнань қаласына әкелді, ал алғашқы маңызды шағын көлемдегі өсіру Жаңа Тайбэй қаласының Санся ауданында жүзеге асты. Тайнань тайваньдық кофе мәдениетінің ортасы болып табылады. 1941 жылы жапон отаршылдық билігі арабика кофе өсімдіктерін енгізгеннен кейін өндіріс ең жоғары деңгейге жетті. Ішкі өндіріс аз, бірақ сапасы жоғары, Тайваньда сатылатын кофедің көп бөлігі импортталған бұршақтардан тұрады. 2016 жылы ішкі өндіріс 900 тоннаны құрады, ал импорт 30 000 тоннаны құрады. 2020 жылға қарай Тайваньда 15 000-нан астам кофехана болды. 2020 жылы кофе тұтынудың орташа көрсеткіші алғаш рет шай тұтынудың орташа көрсеткішін басып өтті.
Каолианг арақ
Kinmen Kaoliang Liquor – Тайваньдағы ең танымал каолианг брендтерінің бірі. Аты айтқандай, ол Кинмен аралында өндіріледі. Ассортименттегі негізгі өнімдер – 58 және 38 проценттік спирт мөлшері бар стандартты бөтелкелер. Кинменнің каолианг өндірісінің тамыры Қытай азамат соғысына дейін жетеді, сол кезде қытай ұлтшыл генералы Ху Лиен Кинмендік шаруаларды қатты спирт жасау үшін сорго өсіруге ынталандырды, себебі Тайваньдан спирт импорттау қаржылық жағдайды қиындатты. Каолианг спирті Кинмен экономикасының маңызды бөлігіне айналды және Кинмен мәдениетінде елеулі рөл атқарады. Yusan Kaoliang Chiew – Тайвань темекі және спирт корпорациясының өнімі. Ол Тайваньдағы ең биік тау – Юшань тауының атымен аталады. Ассортименттегі ең танымал өнімдердің бірі – құю алдында бес жыл бойы резервуарларда сақталған "X. O." каолиан. Matsu Tunnel 88 Kaoliang Liquor – Лиенцзян округі, Нанган қалашығындағы Matsu Distillery зауытында өндіріледі. Атауы тасталған әскери туннельдің – 88-ші туннельдің атынан алынған, оны дистилляция зауыты каолианг пен ескі шараптарды сақтау үшін пайдаланған. Зауыттың барлық ескі каолиандары кем дегенде бес жыл бойы туннельде сақталады.
Ром
Жапон отарлау кезеңінде Тайваньға коммерциялық қант өндірісімен бірге коммерциялық ром өндірісі де енгізілді. Ром өндірісі Қытай Республикасы тұсында да жалғасты, алайда ұлттық спирттік монополияны ұстаған Тайвань темекі және спирттік сусындар корпорациясы оған көңіл бөлмеді. Тайвань спирттік сусындар өнеркәсібі демократиялану мен монополиядан босатылғаннан кейін әртараптанды.
Сәй
Тайвань шайы әлемдегі ең жақсы шайлардың бірі саналады және елде бірегей шай мәдениеті қалыптасқан.
Виски
Тайваньда виски өндірісінің жас, бірақ қарқынды дамып келе жатқан саласы бар, оған вискиге, әсіресе бір түрлі вискиге деген үлкен ішкі сұраныс көмектесуде. Тайвань – бір түрлі вискині аралас вискиден гөрі көп ішетін жалғыз нарық.
Шарап
Тайваньда тәуелсіз шарап жасау Тайвань темекі және спирттік сусындар корпорациясына берілген монополияға байланысты ұзақ жылдар бойы заңсыз болды. Тәуелсіз шарап өндірушілер 2002 жылы заңды мәртебе алды, ал 2014 жылы тайваньдық шарап халықаралық жарыста алғашқы алтын медальді жеңіп алды. 2019 жылы Тайчуңнан шыққан қызыл шарап Францияда өткен 25-ші Vinalies Internationales байқауында алтын медальмен марапатталды. Ең танымал шарапханалардың екеуі – Domaine Shu Sheng және Weightstone Vineyard Estate & Winery. Бұрын жоғалып кеткен Тайваньның ежелгі шарап жасау мәдениеті қайта жандануда.
Саке
Саке ішу жапон отаршылдық кезеңінде басталды. Тайваньда алғашқы саке 1914 жылы жасалды, ал қазіргі кездегі ең ірі жергілікті бренд – Тайвань темекі және спирттік сусындар корпорациясының «Ючунь» өнімі. Жергілікті күріштен жасалған ерекше өнімдерге баса назар аударатын көптеген шағын өндірушілер де бар. Тайвань Жапониядан көп мөлшерде саке импорттайды. Географиялық жақындығы мен сауда көлемі Тайвань саудагерлеріне Жапониядан тыс жерлерде кеңінен таралмаған, жаңа және лимитті саке түрлерін сақтауға мүмкіндік береді.
Тамақ ішу
Тайваньдағы жоғары деңгейдегі тамақтану көбінесе ерекше айрықшалыққа ие. Мысалы, Тайваньдағы тойларда әдетте бірінші тағам ретінде жапондық сашими беріледі, одан кейін дәстүрлі тайваньдық және қытай тағамдары ұсынылады. XXI ғасырда жергілікті ингредиенттер, тағамдар және дайындау әдістері элиталық мейрамханаларға енді. 2018 жылы La Liste Тайваньдағы 10 мейрамхананы әлемдегі 1000 ең жақсы мейрамхананың тізіміне қосты. Мишлен гиді 2018 жылы Тайбэйдегі, ал 2020 жылы Тайчуңдағы мейрамханаларды бағалауды бастады. 2020 жылы Мишлен гиді Тайваньдағы 30 мейрамхананы марапаттады, оның ішінде Тайчуңдағы 4 және Тайбэйдегі 26 мейрамхана жұлдыз алды. Үш жұлдызды кантондық "Ле Палас" мейрамханасы елдегі ең жоғары бағаланған мекеме болып табылады. 2020 жылғы тізімде Тайбэйдегі 54 және Тайчуңдағы 21 мейрамхана Bib Gourmand белгісімен наградталды. Мишлен гидінің Тайваньға кеңейтілуі тайваньдық мейрамханалардың халықаралық деңгейде танылуын арттырды. 2023 жылы Мишлен гиді Тайнань және Каосиун қалаларын қамтыды. Тайбэй мен Тайчуңдағы жоғары деңгейдегі тамақтану атмосферасының арасында елеулі айырмашылықтар бар. Тайчуңда кең үстелдер мен жеке бөлмелерде әдет-ғұрыптарға басымдық беріледі, сонымен қатар 100-ден астам тұрақ орыны бар мейрамханаларға да мән беріледі. Бұл Тайчуңның шағын және орта бизнесінің, сондай-ақ көптеген бейресми демалыс және достастық ұйымдарының әсерінен туындайды. Тайбэйде жоғары деңгейдегі мейрамханалар мен үстелдер көбінесе кішкентай, көптеген клиенттер жұптар немесе шағын топтардан тұрады, жалпы алғанда, қызмет Тайчуңға қарағанда азырақ формалды. Тайбэйде жоғары деңгейдегі тамақтануға халықаралық әсер күштірек, ал Тайчуң дәстүрлі тағамдарға деген құрметін сақтайды. 2010 жылдары Тайчуңда халықаралық трендтерді ұстанатын жоғары деңгейдегі мейрамханалар көбейді. Ланшу Чен Тайчуңның халықаралық аренада танылуына үлкен үлес қосты.
Құрылыс
Тайваньда фьюжн асханасы өте танымал. Көптеген тайвандық тағамдар мәдени бірігудің нәтижесі болып табылады, мысалы, португалдық Макаоның ықпалымен пайда болған тайвандық пастель де ната нұсқасы.
Италиялық
Италиялық тағамдар Тайваньда ұзақ жылдар бойы танымал, бірақ 1990-жылдардың соңы мен 2000-жылдардың басына дейін елде нағыз итальяндық мейрамханалар мен итальяндық аспазшылардың саны аз болды. 2007-2008 жылдардағы қаржылық дағдарысқа байланысты көптеген итальяндықтар Италиядан жағдайы жақсы елдерге көшті. Бұл Тайваньда итальяндық мейрамханалар мен итальяндық эмигранттардың санының күрт өсуіне алып келді. Көптеген мейрамханалар дәстүрлі итальяндық тағам беру стилін сақтайды, бірақ порция мөлшері итальян-американдық тағамның ықпалында. Тайваньдық тұтынушылар итальян тағамдарына қызығушылық танытып, оларды жақсы біле бастады. Майкл де Пренда Тайваньда итальян тағамдарын дамытудың алғашқыларының бірі болды, ол бірнеше мейрамхана, базар және шаруашылық ферма ашты.
Пицца
Пицца Тайваньда ең көп танымал тағамдардың бірі. Алғашқы пицца рестораны 1970-ші жылдары ашылды, ал индустрия 2000-ші жылдары қарқынды дамыды, себебі шетелде білім алған және осы тағамның дәмін үйлеріне әкелген жас және әулетті буынның сапалы итальян және американ стиліндегі пиццаға деген сұранысы артты.
Үндістандық
Тарихи тұрғыдан алғанда, Үндістаннан келген қытайлар Тайваньға ас жасауды үйренуге барып тұратын. Тайваньда үнді мейрамханалары болған, бірақ жалпы алғанда, бұл тағамдар кеңінен таралмады. Үнді тағамы Тайваньда 2000 жылдары танымал бола бастады. Тайваньдағы үнді және Оңтүстік Азиялық қауымдастықтың өсуімен бірге үнді мейрамханаларының саны да артты, алайда үнді мейрамханаларының көп бөлігін жергілікті тұрғындар құрайды, сондай-ақ үнді тағамын университеттердің асханаларында және басқа да мемлекеттік мекемелерде табуға болады.
Ресей
ҚХД-мен бірге Қытайдан Ресей революциясынан паналаған ақ рустық босқындар да келді. Джордж Элснер 1949 жылы Тайваньда алғашқы орыс рестораны – "Кафе Асторияны" ашты. "Кафе Астория" Тайваньдағы орыс эмигранттарының өмірінің орталығы болды. Чжан Чжэнкуо және оның орыс әйелі Фаина Вахрева балаларын жиі сол жерге тамақтануға әкеп отыратын. Элснер Тайваньда азаматтығы болмай қайтыс болды.
Солтүстік
Тайваньның ірі қалаларында скандинавиялық жоғары тағамы танымал, мейрамханалар нағыз скандинавиялық тағамдарды, сондай-ақ жергілікті ингредиенттерге және дәм талғамына бейімделген скандинавиялық тағамдарды ұсынады.
Гонконг
Демократиялық наразылықтардан кейін Гонконгтан көші-қонның ұлғаюы Гонконг асүйіне қызығушылықты арттырып, Гонконг және Тайвань асүйлерінің араласуына әкелді. Тайвань гонконгтықтар үшін қауіпті баспана саналады, көптегендер Тайванда таба алмаған немесе Гонконг сапасымен тең емес деп ойлаған тағамдарды дайындау үшін дүкендер мен мейрамханалар ашты.
Жапон тілі
Тайвань, әсіресе Тайбэй, Жапониядан тыс жердегі ең жақсы жапон тағамдарының бірі деп есептеледі. Бұл жапон отаршылдығының қалдырған мұрасымен қатар, мәдени және коммерциялық байланыстардың үздіксіз жалғасуының нәтижесі.
Қалқа
Тайваньдағы рамен мейрамханалары көбінесе дуриан, толық алып изопод, крокодил аяғы және толық бақа сияқты ерекше және эксцентрикті рамен тағамдарын дайындайды.
Бірман тілінде
Бірма және қытай бірма мейрамханалары көбінесе Тайбэйдің Кіші Бірма ауданында орналасқан. Қытайлық бірмалықтардың Тайваньға қоныс аударуы 1950 жылдары басталды.
Қытай
ҚХД-ның шегінуінен бергі ондаған жылдар ішінде бұл аймақтық тағамдар өркендеп, тайвандық асхананың бір бөлігіне айналды. Тайвандық шеф Фу Пэй Мейдің сөзіне қарағанда, нағыз қытайлық аспаздық дәстүрлер Тайваньда тиянақты сақталған. Футің ұрпағының арасында жиі кездесетін осы шынайылыққа қатысты мәлімдеме, көбінесе Гоминьданның қытай ұлттық саяси идеологиясының нәтижесі болды, ол тамақтан әлдеқайда асып түсті.
Шетелде тайваньдық тағамдар
Тайвань асханасы бүкіл әлемде кең таралған. Тайваньдық аспазшылар шетелде тайваньдық және халықаралық тағамдарды дайындауда үлкен жетістіктерге жетті. Белгілі аспазшылардың бірі – Андре Чианг.
Асханалық дипломатия
Жарымөткізгіш өнеркәсібімен қатар Тайвань асханасы халықаралық аренада ең танымал ерекшеліктерінің бірі болып табылады. 2010 жылы Тайваньның Экономикалық істер министрлігі «Барлығының дәмі жақсы: Тайваньтың дәмдерін сезініңіз» атты 20 миллион фунт стерлингтік аспаздық дипломатия науқанын бастады. Бұл науқан Тайваньдық мекемелерді халықаралық деңгейде ілгерілетті, аспазшыларға қолдау көрсетті, тамақ фестивальдері мен конкурстар ұйымдастырылды, сондай-ақ көпіршікті шай, устрица омлеті және Тайваньның түнгі базарлары сияқты элементтерге ерекше назар аударылды. 2010 жылдан бері министрлік Тайвань асханасын насияттау үшін шеф-аспаздарды шетелге жіберіп келеді.
Банкет
Мемлекеттік банкеттер Тайвань дипломатиясының маңызды бөлігін КМТ-ның бір партиялық билік кезінен бері құрап келеді. Генерал Цоның тауығы 1950 жылдары КМТ-ның бас аспазы Пэн Чан Куэй тарапынан АҚШ-тың әскери шенеуніктерін тойындыру мақсатымен ойлап табылды. Банкеттер қонақтарға белгілі бір хабарлама жеткізу үшін ұйымдастырылады, сондықтан әр түрлі үкіметтер кезінде тағамдар мен дайындалу стилі өзгеріп отырады. Соңғы жылдары Тайвань өнімдерін ерекше тайваньдық стильде дайындауға көбірек мән берілуде.
Америка Құрама Штаттары
Тайваньдық иммигранттар-мейрамхана иелері американдық қытай тағамдарының кантондық бағыттан Қытайдың көптеген аймақтарының тағамдарын ұсынатын әртүрлі ас мәдениетіне өтуіне басты жауапкершілік тартты. Тайваньдық шеф-аспазшылардың АҚШ-қа көшіп келуі 1950 жылдары басталды. Сол кезде Тайваньдағы аспазшылар дәстүрлі қытай аймақтық тағамдарын дайындауға оқытылды, себебі бұл Гоминьданның (ҚХДП) таңдаған имиджіне сәйкес келді. Тайваньдық мейрамханалар Нью-Йорк сияқты көптеген американдық қалалардың тағамдық ландшафтын өзгертті және суреттермен безендірілген мәзірлер мен тағамды үйге жеткізу сияқты жаңалықтарды енгізді. Осы кезеңде АҚШ-қа көшіп келгендердің көпшілігі Қытайдың материгінде дүниеге келген және Гоминьданның шегінуімен Тайваньға қашқан, әсіресе 1955 жылы эвакуацияланған Дачен аралдарының бұрынғы тұрғындары еді. Тайвань тағамдарын шетелде қытай және жапон тағамдарынан ажырату қиын, себебі көптеген тайваньдық шеф-аспазшылар дәстүрлі тайваньдық, жапондық немесе қытай тағамдарының жеңілдетілген немесе батыстық нұсқаларын дайындайтын. 2018 жылы Нью-Йорк және бүкіл ел бойынша нағыз тайваньдық мейрамханалардың саны күрт өсті, бұл аймақтық қытай тағамдарына және Тайваньның өзіне қызығушылықтың артуымен бірге болды. Кейбір адамдар тайваньдық ас мәдениетін аймақтық қытай тағамдарының бір бөлігі ретінде қарастыруға қарсылық білдіріп, бұл дұрыс емес екенін айтады. Тайваньдық-американдық ас мәдениеті жеке, толыққанды ас мәдениеті ретінде қалыптасуда. Бостон қаласындағы Myers + Chang мейрамханасы өзінің тағамдарын осылай сипаттаған алғашқы мейрамханалардың бірі болды. 2018 жылы Джеймс Бирд сыйлығының иегері Стефани Изард Чикаго қаласында тайваньдық жеңіл тағамдар мен десерттер дүкенін ашты. Тайвань ас мәдениеті Сан-Франциско шығанағы аймағында кең таралған. Нағыз тайваньдық тағамдарға қызығушылық экспаттар мен тайваньдық-американдықтардың екінші буынынан туындауда. 2022 жылы Фрэнки Гау «Бірінші буын» (First Generation) атты тайваньдық-американдық ас кітабын жариялады. 2023 жылы Кэти Эрвей «Win Son Presents: A Taiwanese American Cookbook» кітабын шығарды. Шеф Джон Яо басқаратын Kato мейрамханасы Лос-Анджелесте тайваньдық тағамдарды ұсынады және Мишлен жұлдызына ие.
Ас үйде ішуге арналған білім беру
Тарихи тұрғыдан алғанда, аспаздық білім беру бейресми болды, оқушылар көп жылдар бойы шеберден тәлім алып, өздері қолөнерге кіріспей тұрып білім алды. Ас дайындау бойынша алғашқы жоғары оқу орнының курсы 1986 жылы Danshui техникалық колледжінде ашылды. 2023 жылы TCE Тайбэй Дүниежүзілік сауда орталығында өтті және "Гурмандық дәмдер, Кулинарияны зерттеу, Үкіметтік павильон және Экзотикалық тағамдар" деген төрт аймақты қамтыды.