Кіріспе
Қытайдың Гуандун провинциясынан шыққан аймақтық асхана, сондай-ақ Юэ асханасы (немесе) деп те аталады, ол Қытайдың Гуандун провинциясының, әсіресе провинциялық астанасы Гуанчжоу және Жемшін өзенінің дельтасындағы Гонконг пен Макаоны қоса алғандағы айналасындағы аймақтардың асханасы болып табылады. Қатаң айтқанда, кантондық асхана – Гуанчжоу немесе кантон тілінде сөйлейтіндердің асханасы, бірақ ол көбінесе Гуандун провинциясындағы юэ тілдерінің тобына жататын барлық адамдардың тағамдарын қамтиды. Гуандунның Теочев және Хакка асханалары өздерінің жеке стильдері деп есептеледі. Дегенмен, ғалымдар Гуандун асханасын аймақтың диалектісіне сүйене отырып үш негізгі топқа бөледі: кантондық, Хакка және Чаочжоу асханалары. Қөрші Гуанси провинциясының асханасы да бөлек саналады, әйтсе де Гуансидің шығыс бөлігі этникалық Чжуан мәдениетінің ықпалына байланысты кантондық деп есептелуі мүмкін. Кантондық асхана – Қытай асханасының сегіз ұлы дәстүрінің бірі. Қытайдан тыс жерлерде оның кең танылуы кантондық эмигранттардың көп санымен байланысты. Кантондық асхананы меңгерген аспазшылар Қытайдың өзінде жоғары бағаланады. 20-ғасырдың соңына дейін Батыс елдеріндегі көптеген қытайлық мейрамханалар негізінен кантондық тағамдарды ұсынды.
Cantonese or Guangdong cuisine, also known as Yue cuisine ( or ), is the cuisine of Guangdong province of China, particularly the provincial capital Guangzhou, and the surrounding regions in the Pearl River Delta including Hong Kong and Macau. Strictly speaking, Cantonese cuisine is the cuisine of Guangzhou or of Cantonese speakers, but it often includes the cooking styles of all the speakers of Yue Chinese languages in Guangdong. The Teochew cuisine and Hakka cuisine of Guangdong are considered their own styles. However, scholars may categorize Guangdong cuisine into three major groups based on the region's dialect: Cantonese, Hakka and Chaozhou cuisines. Neighboring Guangxi's cuisine is also considered separate despite eastern Guangxi being considered culturally Cantonese due to the presence of ethnic Zhuang influences in the rest of the province. Cantonese cuisine is one of the Eight Great Traditions of Chinese cuisine. Its prominence outside China is due to the large number of Cantonese emigrants. Chefs trained in Cantonese cuisine are highly sought after throughout China. Until the late 20th century, most Chinese restaurants in the West served largely Cantonese dishes.
Өмірбаян
Гуанчжоу (Кантон) қаласы Гуандун провинциясының астанасы және кантон мәдениетінің орталығы болып табылады. Қантондық асқа шошқа, сиыр еті және тауықтан басқа, жеуге жарамды барлық дерлік ет, оның ішінде ішек-қарны, тауық аяқтары, қаз тілі, бақа аяқтары, жылан мен қоқоштар кіреді. Дегенмен, Қытайдың солтүстік және батыс аймақтарындағы асханаларға қарағанда қой және ешкі еті аз қолданылады. Пісірудің көптеген әдістері бар, олардың ішінде ыңғайлылығы мен жылдамдығы үшін буға пісіру және қуыру ең көп қолданылады. Басқа әдістерге беткей қуыру, екі рет булау, қайнату және терең қуыру жатады. Қытайдың басқа аймақтық асханаларымен салыстырғанда, дәстүрлі кантондық тағамдардың дәмдері дұрыс теңдестірілген және майлы болмауы тиіс. Сонымен қатар, негізгі ингредиенттердің дәмін басып тастамау үшін дәмдеуіштерді шамалы мөлшерде қолдану керек, ал ингредиенттердің өзі ең жаңа және сапалы болуы керек. Сычуань, Вьетнам, Лаос, Тай және Еуропа асханаларында кеңінен қолданылатын жаңа шөптер кантондық асқа кеңінен қолданылмайды. Сарымсақ сабақтары мен кинза жапырақтары ерекше жағдайлар, бірақ біріншісі көбінесе көкөніс ретінде, ал екіншісі көптеген тағамдарда тек әшекей ретінде қолданылады.
Құрамында құрғатылған және консервіленген ингредиенттер
Кантондық аспаздар негізгі ингредиенттердің тазалығына ерекше көңіл бөледі, бірақ кантондық тағамдар дәм беру үшін консервіленген тағамдардың кең тізімін пайдаланады. Бұл Хакка тағамдарының ықпалынан болуы мүмкін, себебі Хаккалар бұрынғы империялық Гонконг пен басқа да оңтүстік аймақтарды басып алған үлкен топ болған. Кейбір өнімдер кептіру, сақтау немесе тотығу процесінде өте күшті дәмге ие болады, ал кейбір тағамдар сақтау мерзімін ұзарту үшін консервіленеді. Кейбір аспазшылар бір тағамда кептірілген және жаңа түрлерін біріктіреді. Кептірілген ингредиенттер пісірмес бұрын суға малдандырылады. Бұл ингредиенттер әдетте жекелеп берілмейді, көбінесе көкөністермен немесе басқа кантондық тағамдармен бірге ұсынылады. Сурет Ағылшын тілінде Традициялық қытай тілінде Жеңілдетілген қытай тілінде Jyutping Pinyin Ескермелер Ғасырлық жұмыртқа 皮蛋 pei4 daan2 pídàn Қуырылған тағамдармен, арық шошқа етімен пісірілген қамыр және лотос пастасымен тәтті бәлішпен беріледі. Қытай шұжығы 臘腸 腊肠 laap6 coeng2 làcháng Көбінесе тұздалған үйрек және шошқа етімен бірге күрішке қосылады. Кептірілген капуста 菜乾 菜干 coi3 gon1 càigān Кептірілген жаңқа 江珧柱 gong1 jiu4 cyu5 jiāngyáozhù Әдетте таза сорпаға қосылады. 江瑤柱 江瑶柱 Кептірілген шабақ 蝦乾 虾干 haa1 gon1 xiāgān Көбінесе қабығынан тазартылып, жартысына бөлініп, көкөніс тағамдарына қосылады. Кептірілген ұсақ шабақ 蝦米 虾米 haa1 mai5 xiāmǐ Көбінесе қуырылған көкөністермен араластырылады. Ашытылған тофу 腐乳 fu6 jyu5 fǔrǔ Ашытылған қара бұршақ 豆豉 dau6 si6 dòuchǐ Көбінесе шошқа еті және тофу тағамдарына қосылады. Қышқыл қытай капустасы 梅菜 mui4 coi3 méicài Көбінесе шошқа етімен пісіріледі немесе күрішпен қуырылады. Қышқылданған кесілген түйнек 菜脯 coi3 pou2 càifǔ Тұздалған үйрек консервісі 臘鴨 腊鸭 laap6 aap2 làyā Отбасылық дастархан кезінде күрішпен бірге беріледі. Тұздалған шошқа еті 臘肉 腊肉 laap6 juk6 làròu Көбінесе күрішпен бірге желінеді. Тұздалған үйрек жұмыртқасы 鹹蛋 咸蛋 haam4 daan2 xiándàn Оны жеке жеуге болады немесе қуырылған көкөністермен және буда пісірілген тағамдармен араластыруға немесе конжидегі кесілген шошқа етімен пісіруге болады. Тұздалған балық 鹹魚 咸鱼 haam4 jyu2 xiányú Буда пісірілген шошқа етімен немесе қуырылған күрішке қосылған тауықпен бірге беріледі. Suan cai 鹹酸菜 咸酸菜 haam4 syun1 coi3 xiánsuāncài Тофу терісі 腐皮 fu6 pei4 fǔpí Көбінесе ұсақталған шошқа етімен жасалған тағамдарды орау үшін қолданылады. Оны көктемгі ролл сияқты қуырады.
Нюдльді тағамдар
Нюдльдер сорпаға немесе қуырылған күйінде беріледі. Олар үй дайындалған тағам ретінде, дим-сам қосымша менюлерінде немесе дай-пай-донгтарда көше тағамы ретінде қолжетімді. Ағылшын тілі Сурет Дәстүрлі қытай тілі Жайдастырылған қытай тілі Jyutping Pinyin Ескертпелер Сиыр етінен жасалған лапша 牛腩麵 牛腩面 ngau4 laam5 min6 niú nǎn miàn Құрғақ немесе сорпамен берілуі мүмкін. Beef chow fun 乾炒牛河 干炒牛河 gon1 caau2 ngau4 ho2 gān chǎo niú hé Chow mein 炒麵 炒面 caau2 min6 chǎo miàn Әртүрлі қуырылған лапша тағамдары үшін қолданылатын жалпы термин. Гонконг стиліндегі chow mein жұқа, хрустящий лапшадан табада қуырылып жасалады. Jook sing noodles 竹昇麵 竹升面 zuk1 sing1 min6 zhúshēngmiàn Бамбуктан сығылған лапша. Lo mein 撈麵 捞面 lou1 min6 lāo miàn Rice noodle roll 腸粉 肠粉 coeng2 fan2 chángfěn Chee cheong fun деп те аталады. Күріш лапшасы 河粉 ho4 fun2 héfěn Hor fun деп те аталады. Күміс инелі лапша 銀針粉 银针粉 ngan4 zam1 fun2 yín zhēn fěn "Ешқашан" лапшасы деп те аталады. Yi mein 伊麵 伊面 ji1 min6 yī miàn "Е фу" лапшасы деп те аталады. Wonton noodles 雲吞麵 雲吞面 wan4 tan1 min6 yúntūn miàn Кейде wanton noodles деп те жазылады.