Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карниол жазушысы, протестант реформаторы Примож Трубар немесе Примус Трубер өмірі бойы Примус Трубер деген атты қолданды, тек 1550 жылы Трубар деп өзін атады. Ол лютеран дәстүріндегі словен протестант реформаторы, ең алдымен словен тіліндегі алғашқы басылған кітаптың авторы, Карниола герцогтігінің протестант шіркеуін құрған және оның алғашқы суперинтенданты, сондай-ақ словен тілін біріктіруші ретінде танымал. Трубар Словенияға Реформацияны әкелді, осының нәтижесінде Австриялық Габсбургтар қарсы реформацияны бастады, одан словен протестант қауымы аман қалды. Трубар – словен тарихының маңызды тұлғасы және көп жағынан ірі тарихи қайраткер.
Carniolan writer, Protestant reformer
Primož Trubar or Primus Truber#tag:ref| Primož Trubar used the version Primus Truber throughout his life, except in 1550, when he used Trubar. was a Slovene Protestant Reformer of the Lutheran tradition, mostly known as the author of the first Slovene language printed book, the founder and the first superintendent of the Protestant Church of the Duchy of Carniola, and for consolidating the Slovenian language. Trubar introduced The Reformation in Slovenia, leading the Austrian Habsburgs to wage the Counter Reformation, which a small Protestant community survived. Trubar is a key figure of Slovenian history and in many aspects a major historical personality.
Өмір және жұмыс
Трубар Карниола герцогтығындағы Рашица ауылында (қазіргі Велике Лаште муниципалитеті) дүниеге келді, бұл жер сол кезде Габсбургтер билігінде болды. 1520–1521 жылдары ол Риека қаласындағы мектепке қатысты. 1527 жылы епископ Пьетро Бономо Трубарға Лока при Зиданем Мостуда діни қызметкер лауазымын берді. Трубар кейіннен стандартты словен тілінің негізі болған Любляна тілін алды, оған өзінің туған тілінен, яғни Төменгі Карниол диалектісінен шағын қосымшалар енгізді. Оның Люблянаның нұсқасында жазу туралы шешімін Трубардың өмірінде Люблянада тұрған басқа протестант жазушылары да қабылдады. Ол бірте-бірте протестантизмге бет бұрды және 1547 жылы Люблянадан қуылды. 1550 жылы Ротенбургте протестант уағыздаушысы болып жұмыс істеген кезде ол словен тілінде алғашқы екі кітапты – «Catechismus» және «Abecedarium» жазды, олар сол жылы Швабиш Халл қаласында Пётр Френц басып шығарды. «Catechismus» сонымен қатар, басылған алғашқы словен музыкалық қолжазбасын қамтыды. Барлығында Трубар словен тілінде 22 кітап пен неміс тілінде 2 кітаптың авторы болды. Ол Киелі кітаптың бөліктерін словен тіліне алғаш рет аударды. Пьер Паоло Верджерионың ұсынысымен 1555 жылы Матай ілтебігін аударды және 1577 жылға дейін үш бөлімде Жаңа өсиеттің толық аудармасын жариялады. Трубар Священная Рим империясының Дерендинген қаласында (қазіргі Тюбинген қаласының бөлігі, Германия) қайтыс болды және сол жерде жерленген.
Trubar was born in the village of Rašica (now in the Municipality of Velike Lašče) in the Duchy of Carniola, then under the Habsburgs. In the years 1520–1521 he attended school in Rijeka, In 1527 the bishop Pietro Bonomo assigned Trubar a priest position in Loka pri Zidanem Mostu. It was the language of Ljubljana that Trubar took as a foundation of what later became standard Slovene, with small addition of his native speech, that is Lower Carniolan dialect. His decision to write in Ljubljana's variety was later adopted also by other Protestant writers, who also lived in Ljubljana during Trubar's time. He gradually leaned towards Protestantism and was expelled from Ljubljana in 1547. In 1550, while a Protestant preacher in Rothenburg, he wrote the first two books in Slovene, Catechismus and Abecedarium, which were then printed that year in Schwäbisch Hall by Peter Frentz. Catechismus also contained the first Slovene musical manuscript in print. Altogether, Trubar authored 22 books in Slovene and two books in German. He was the first to translate parts of the Bible into Slovene. After the exhortation by Pier Paolo Vergerio, he translated the Gospel of Matthew in 1555 and until 1577 in three parts published the translation of the entire New Testament. Trubar died in Derendingen, Holy Roman Empire (now part of the city of Tübingen, Germany), where he is also buried.
Еске алу
1952 жылы 4 маусымда Люблянадағы Шентпетерская cesta көшесі Трубардың құрметіне Трубарьева cesta деп өзгертілді. Бұл қаланың ең көне көшелерінің бірі, алғаш рет 1802 жылы айтылған, және ол Прешернов трг (Прешерен алаңы) басталады, Словенияның ұлттық ақынының есімімен аталған. Көше қазіргі уақытта этникалық мейрамханалардың көптігімен белгілі. 1986 жылы словен теледидары Андрей Строян режиссерлік еткен, Драго Янчар сценарий жазған телесериалды шығарды, онда Трубар рөлін словен актері Полде Бибич ойнады. Трубар 1992 жылы 10 толарлық банкнотада және 2007 жылы словендік 1 евро монетасында бейнеленді. 2008 жылы Словения үкіметі Примож Трубар жылын жариялады және Трубардың туғанына 500 жыл толуы бүкіл ел бойынша тойланды. Еске алуға арналған 2 евро монета және пошта маркасы шығарылды. Словения Ұлттық мұражайында 2008 жылдың 6 наурызынан 31 желтоқсанына дейін Примож Трубардың өмірі мен шығармашылығына, сондай-ақ словен реформациясының жетістіктеріне арналған көрме ұйымдастырылды. 2009 жылы Трубар форумы қауымдастығы Трубардың «Катехизисі» мен «Абецедарийін» қазіргі словен тілінде, ғылыми жазбаларымен бірге, Трубар заманындағы словен тіліндегі және қазіргі словен тіліндегі аудармасын ғылыми басылым түрінде жариялады. «Иман туралы уағыз», «Катехизис» бөлігі, қазіргі словен, ағылшын, неміс және эсперанто тілдерінде қолжетімді. 2010 жылдан бері 8 маусым Словенияда Примож Трубар күні ретінде тойланады. Google оның 505 жылдығын арнайы Google Doodle арқылы атап өтті.
On June 4, 1952, the street Šentpeterska cesta in Ljubljana was renamed Trubarjeva cesta after Trubar. It is one of the oldest roads in the city, first mentioned in 1802, and starts in Prešernov trg (Prešeren Square), named after Slovenia's national poet. The street is currently known for its high concentration of ethnic restaurants. In 1986, Slovene television produced a TV series, directed by Andrej Strojan with the screenplay written by Drago Jančar, in which Trubar was played by the Slovene actor Polde Bibič. Trubar was commemorated on the 10 tolar banknote in 1992, and on the Slovene 1 euro coin in 2007. In 2008, the Government of Slovenia proclaimed the Year of Primož Trubar and the 500th anniversary of Trubar's birth was celebrated throughout the country. A commemorative €2 coin and a postage stamp were issued. An exhibition dedicated to the life and work of Primož Trubar, and the achievements of the Slovene Reformation Movement was on display at the National Museum of Slovenia from 6 March to 31 December 2008. In 2009, the Trubar Forum Association printed Trubar's Catechism and Abecedarium in modern Slovene, in a scholarly edition that includes both the Trubar era Slovene and the modern Slovene translation with scholarly notes. The "Sermon on Faith", a portion of the Catechism, is available in modern Slovene, English, German and Esperanto. Since 2010, 8 June is commemorated in Slovenia as Primož Trubar Day. Google celebrated his 505th birthday anniversary with a dedicated Google Doodle.