Косово және Метохия аймағы: тарихы мен географиясы
Metohija
Метохия аймағы – Косовоның оңтүстік-батысындағы 3891 км² аумақты алып жатқан кең алқап. Тарихы орта ғасырлардағы монастырь иеліктерімен байланысты. Халқы 700 мыңнан астам.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Метохия (Метохија) немесе Дукаджин (Дукађин) – Косовоның оңтүстік-батыс бөлігін қамтитын кең алқап және аймақтың атауы. Аймақ Косовоның жалпы аумағының 35% құрайды (3,891 км²). 2011 жылғы халық санауы бойынша, аймақта 700,577 адам тұрады.
Metohija (, ) or Dukagjin (, ) is a large basin and the name of the region covering the southwestern part of Kosovo. The region covers 35% (3,891 km2) of Kosovo's total area. According to the 2011 census, the population of the region is 700,577.
Аттар
Метохия атауы грек сөзі μετόχια (metóchia; жекеше түрі μετόχιον, metóchion) -дан шыққан, яғни "монастырь мүліктері" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау орта ғасырларда серб православие шіркеулері мен Афон тауына қарасты ауылдар мен мүліктерге сілтеме жасайды. Аймақтың ең ежелгі атауы – Дукаджин жазығы, ал 15-16 ғасырларда аймақ Дукаджин санджағы деп аталды. Тарихшы Джахья Дранчоллинің сөзіне сәйкес, "Метохия" атауы орта ғасырларда географиялық термин ретінде қолданылмаған. Албан тілінде бұл аймақ Ррафши и Дукагжинит деп аталады, бұл "Дукаджин үстірт" дегенді білдіреді, себебі топоним (албан тілінде) 14-15 ғасырларда Метохияның көп бөлігін билеген Дукаджини әулетінің атын алған. "Косово және Метохия" термині 1945-1963 жылдар аралығында Косово және Метохия автономиялық аймағы үшін, сондай-ақ 1963-1968 жылдар аралығында Косово және Метохия автономиялық облысы үшін ресми түрде қолданылды. 1968 жылы "Метохия" термині облыстың ресми атауынан алынып тасталды, осылайша "Косово" термині облыстың толық ресми атауы болды. Бұл өзгеріске сербтер наразылық білдірді және бұрынғы атауды қолдануды жалғастырды (мысалы, 1986 жылғы SANU меморандумының жобасында). 1990 жылдың қыркүйегінде Сербия Республикасының жаңа Конституциясы қабылданды, нәтижесінде облыстың ресми атауы Косово және Метохия автономиялық облысы болып өзгерді. Бұл өзгеріске албандықтар қарсы шықты және "Метохия" терминінің ресми қолданылуына наразылық білдірді. 2008 жылы Косово тәуелсіздігін жариялағаннан кейін Сербия жаңа құрылған Косово және Метохия министрлігінің ресми атауына "Метохия" терминін қосты, ол 2012 жылы Косово және Метохия кеңсесіне айналдырылды.
The name Metohija derives from the Greek word μετόχια (metóchia; singular μετόχιον, metóchion), meaning "monastic estates" – a reference to the large number of villages and estates in the region that were owned by the Serbian Orthodox monasteries and Mount Athos during the Middle Ages. The oldest name for the region is Dukagjin Plain and the region was called Sanjak of Dukagjin in the 15th–16th century. According to the historian Jahja Drançolli, the name 'Metohija' does not appear as a geographic term in the medieval period. In Albanian the area is called Rrafshi i Dukagjinit and means "the plateau of Dukagjin", as the toponym (in Albanian) took the name of the Dukagjini family who ruled a large part of Metohija during the 14th 15th centuries. The term "Kosovo and Metohija" was in official use for the Autonomous Region of Kosovo and Metohija (1945–1963), and also for the Autonomous Province of Kosovo and Metohija (1963–1968). The term "Metohija" was dropped from the official name of the province in 1968, and thus the term "Kosovo" became the official name of the province as a whole. The change was not welcomed by Serbs, who continued to use the old name (for example in the 1986 Draft Memorandum of SANU). In September 1990, the new Constitution of the Republic of Serbia was adopted, changing the official name of the province back to the Autonomous Province of Kosovo and Metohija. This time, the change was not welcomed by ethnic Albanians, who protested against the official use of the term "Metohija". In 2008, after the Kosovo declaration of independence, Serbia included the term "Metohija" into the official name of the newly formed Ministry for Kosovo and Metohija, which was transformed in 2012 into the Office for Kosovo and Metohija.
География
Метохия ең кең жерінде шамамен 50 шақырымға дейін кең, ал ұзындығы орташа есеппен 70 шақырымды құрайды, теңіз деңгейінен орташа биіктігі 500 метрден жоғары. Оның басты өзені – Ақ Дрин. Оның солтүстігі мен солтүстік-батысында Мокра Гора таулары, батысында Аццид таулары, оңтүстік-батысында Паштрик, оңтүстігі мен оңтүстік-шығысында Шар таулары, ал шығысында және солтүстік-шығысында Дреница орналасқан, бұл оны Косовоның қалған бөлігінен ерекшелендіреді. Метохия мен Косовоның қалған бөлігі арасындағы географиялық айырмашылық екі аймақтың флорасы мен фаунасының өзгешелігіне себеп болады. Метохияға Жерорта теңізінің ықпалы зор. Метохия құнарлы егістік жерлерден тұрады, көптеген кішкентай өзендер суаруға қажетті сумен қамтамасыз етеді, ал Жерорта теңізі климатымен үйлесіп, астық егісінен басқа өте жақсы өнім береді. Бұл аймақ жоғары сапалы жүзімдіктері, жеміс бақтары, каштан және бадам ағаштарымен әйгілі. Географиялық тұрғысынан Метохия аймағы төрт бөлікке бөлінеді: Призренский Подгор, Ллапуша, Река және Ругова.
Metohija is wide at its broadest point and about long, at an average altitude of above sea level. Its principal river is the White Drin. It is bordered by the mountain ranges Mokra Gora in the north and northwest, the Accursed Mountains in the west, Pashtrik in the southwest, the Šar Mountains in the south and southeast, and Drenica in the east and northeast, which distinguishes it from the rest of Kosovo in the east and northeast. The geographic division between Metohija and the rest of Kosovo causes differences between the two areas' flora and fauna. Metohija has the characteristic influences of the Mediterranean. Metohija consists of fertile arable land with many small rivers which provide water for irrigation and, in combination with the Mediterranean climate, give excellent fields except for cereals. This area is well known for its high quality vineyards, fruit orchards, and for the growing of chestnut and almond trees. The geographical region of Metohija is further divided into four parts: Prizrenski Podgor, Llapusha, Reka and Rugova.
Тарихқа дейінгі дәуір
Археологиялық зерттеулерге сүйенсек, Косово және Метохия аймағы мен Морава аңғары неолит дәуірінде (Старчево және Винча мәдениеттері) және энеолитте байланысты болған. Морава Трибаллдары б.з.д. 8 және 7 ғасырларда екі толқынмен Косовоға еніп, кейін Дардани тайпасының қалыптасуына қатысқан. 1455 жылға дейін Сербия деспотының құрамында болды, содан кейін Осман империясы тарапынан басып алынды. Османдық жер кадастрлық тізімдері, әсіресе 15-16 ғасырлардағы Османдық дефтерлері, Дукаджин жазығында осы кезеңде албан христиандарының басым көпшілік құрағанын көрсетеді. Аймақтағы албан христиандарының көпшілігі негізінен егіншілікпен айналысып, католик және православие албандарынан тұрды. Албандық антропонимиясы мен ономастикасы славяндықтардан жоғары болды, сонымен қатар славян-албан антропонимиясының көптеген мысалдары кездеседі; яғни, православие дініне кіргенінің нәтижесінде албандықтарда славяндық антропонимия элементтері болған. Осы кезеңде аймақтағы славян халқы азшылықты құрады және негізінен Пежа нахиясында, ал Призрен нахиясында өте шағын топта орналасқан.
Based on archaeology, the region of Kosovo and Metohija and the Morava Valley were interconnected in the Neolithic (Starčevo and Vinča) and Eneolithic. The Triballi of Morava entered Kosovo in two waves in the 8th and 7th centuries BC, then took part in the genesis of the Dardani. It was part of the Serbian Despotate until 1455, when it was conquered by the Ottoman Empire. Ottoman cadastral records, particularly the Ottoman defters of the 15th 16th centuries, indicate that the Dukagjin Plains were inhabited by a majority of Albanian Christians during this period. This Albanian Christian majority of the region mainly concerned itself with agriculture and consisted of both Catholic and Orthodox Albanians. Albanian anthroponomy and onomastics prevailed over Slavic ones, and there are many cases of mixed Slav Albanian anthroponomy; that is to say, Albanians with elements of Slavic anthroponomy as a result of their conversion to the Orthodox faith. The Slavic population of the region during these times consisted of a small minority, and was mainly located in the Nahiya of Peja and with a very small pocket in the Nahiya of Prizren.
Ерте заманауи
Метохия 1455 жылы Осман империясының басып алуына түсті және Призрен (Метохияның оңтүстік бөлігі) және Печ (Метохияның солтүстік бөлігі) санжақтарының құрамына енді. 1878 жылы бірнеше әкімшілік реформалардан кейін аймақ Османның Косово вилаятына қосылды.
Metohija was conquered by the Ottoman Empire in 1455 and incorporated into the Sanjak of Prizren (southern part of Metohija) and Sanjak of Peć (northern part of Metohija). In 1878, after several administrative reforms, the region was included into Ottoman Vilayet of Kosovo.
Қазіргі заманғы
Бұл аймақты 1912 жылғы Бірінші Балқан соғысында Черногория Корольдігі басып алды, бірақ Призрен аймағы Сербия Корольдігінің бастығынан қалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1915 жылы Черногория Австрия-Мажарстан әскерлері тарапынан басып алынды. 1918 жылы Сербия армиясы Метохиядан Орталық державаларды ығыстырды. Черногория кейін Сербия Корольдігіне қосылды, одан кейін Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі құрылды. 1929 жылы Корольдік Югославия Корольдігі болып қайта құрылды. Корольдік 1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оккупациялық күштердің шабуылына ұшырады, ал Метохия аймағы Италия бақылауындағы Албанияға қосылды, итальяндықтар ауылдарды бақылау үшін "Вулнетари" деп аталатын албандық ерікті жасағын пайдаланды. 1943 жылы Италияның одақтастармен келісімге келгеннен кейін, немістер жергілікті албандық серіктестерінің (Балли Комбетар) қолдауымен аймақты тікелей бақылауға алды. Серб четниктері мен югослав партизандарының көптеген көтерілістерінен кейін, Метохия 1944 жылы серб күштері тарапынан басып алынды. 1946 жылы ол Сербияның Косово және Метохия Автономиялық Облысының құрамына кірді, ол уақытша Демократиялық Федеративтік Югославияның құрамында болды. 2008 жылдың 17 ақпанында Косово албандарының өкілдері Косовоның тәуелсіздігін жариялады және кейіннен 2008 жылдың 15 маусымында күшіне енген Косово Республикасының Конституциясын қабылдады. Сербия Метохияны әлі де өз аумағының бір бөлігі деп санайды.
The area was taken by the Kingdom of Montenegro in the 1912 First Balkan War except for the Prizren area, conquered by Kingdom of Serbia. During the First World War, Montenegro was conquered by the Austro Hungarian forces in 1915. The Central Powers were pushed out of Metohija by the Serbian Army in 1918. Montenegro subsequently joined the Kingdom of Serbia, which was followed by the formation of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes. The Kingdom was reformed into the Kingdom of Yugoslavia in 1929. The Kingdom suffered an Axis invasion during World War II in 1941, and the region of Metohija was incorporated into Italian controlled Albania, with the Italians employing the "Vulnetari", an Albanian volunteer militia, to control the villages. After Italy's treaty with the Allies in 1943, the Germans took direct control over the region, supported by the local Albanian collaborationists (Balli Kombëtar). After numerous rebellions of Serb Chetniks and Yugoslav Partisans, Metohija was captured by Serb forces in 1944. In 1946, it became part of Serbia's Autonomous Province of Kosovo and Metohija, within the transitional Democratic Federal Yugoslavia. On 17 February 2008, representatives of Kosovo Albanians declared Kosovo's independence and subsequently adopted the Constitution of Republic of Kosovo, which came into effect on 15 June 2008. Serbia still considers Metohija part of its territory.