Кіріспе

Кейінгі Рим империясының құжаты Notitia dignitatum et administrationum omnium tam civilium quam militarium (латынша "Барлық дәрежелер мен басқарулардың тізімі, азаматтық және әскери") – Батыс және Шығыс Рим империясының әкімшілік құрылымын егжей-тегжейлі сипаттайтын Кейінгі Рим империясының құжаты. Бұл Рим үкіметінің сақталған аз ғана құжаттарының бірі болып табылады және императорлық сарайдан провинциялық үкіметтерге, дипломатиялық миссияларға және әскерлік бөлімшелерге дейінгі мыңдаған лауазымды көрсетеді. Ол әдетте біздің заманымыздың 420-жылдары Батыс Рим империясы үшін, ал 390-жылдары Шығыс немесе Византия империясы үшін дәл деп есептеледі. Дегенмен, мәтіннің өзінде мерзім көрсетілмеген (авторы да белгілі емес) және мазмұны бойынша оның жасалған уақытын анықтау қиын.

Қолжазба көшірмелері

Құжаттың 15-шы және 16-шы ғасырлардағы бірнеше сақталған көшірмелері бар, сондай-ақ 1542 жылғы түсті әшекейленген нұсқасы да бар. Белгілі барлық сақталған көшірмелер тікелей немесе жанама түрде 1542 жылы Шпейер соборының кітапханасында болған, бірақ 1672 жылға дейін жоғалған және қайта табылмай қалған Кодекс Спиренсистен шыққан. Кодекс Спиренсис – құжаттар жинағы, оның ішінде Нотиция ең соңғы және ең ірі құжат болды, ол 164 бетке дейін созылып, бұрынғы бірнеше құжатты біріктірді, олардың бірі 9-шы ғасырға жатады. Нотицияның әшекейленген қолжазба көшірмелеріндегі геральдика жоғалған Кодекс Спиренсисте бейнеленген нәрсені көшіру немесе еліктеу арқылы жасалған деп есептеледі. Пфальц курфюрсі Отто Генри үшін 1542 жылы жасалған нұсқа "кейінірек қосылған түпнұсқаға сәйкес суреттермен" қайта жөнделді және Бавария мемлекеттік кітапханасында сақталады. Кодекстің ең маңызды көшірмесі – 1436 жылы Пьетро Донато үшін жасалған және Перонет Лами әшекейлеген, қазір Оксфордтағы Бодлеан кітапханасында сақталған нұсқасы.

Ақпарат көздері мен сілтемелері

Notitia Dignitatum, Роберт Ирландия өңдеген, Британдық археологиялық есептер, Халықаралық серия 63.2. Вестерманның "Дүние тарихына арналған үлкен атласы" көптеген дәл карталарды қамтиды. Клаус Питер Джон, "Notitia dignitatum", Der Neue Pauly 8 (2000), 1011–1013 беттерде. А. Х. М. Джонс, "Кейінгі Рим империясы", 284–602. Әлеуметтік, экономикалық және әкімшілік шолу, Джонс Хопкинс университетінің баспасы, 1986.