Кіріспе

Gruppe 47 (Group 47) – 1947 және 1967 жылдар аралығында Ханс Вернер Рихтер шақырған неміс жазушыларының кездесулеріне қатысушылар тобы. Кездесулер әдебиетті сынап-талдау және жас, белгісіз авторларды ілгерілету екі мақсатына қызмет етті. "Gruppe 47 сыйлығы" (Preis der Gruppe 47) деп аталатын демократиялық дауыс беру арқылы, көптеген жазушылар мансабының бастапқы кезеңдерінде өркендеді. Gruppe 47-нің ұйымдық құрылымы, тұрақты мүшелік тізімі және әдеби бағдарламасы болмады, бірақ Рихтердің шақырулары оның үлкен ықпалына ие болды. Бастапқыда Gruppe 47 жас жазушыларға Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін және нацистік Германиядағы цензура тоқтағаннан кейін неміс әдебиетін жаңаруға мүмкіндік берді. Кейіннен ол Германия Федеративтік Республикасының мәдени өмірінде маңызды орын алды, себебі кездесулерге көрнекті заманауи жазушылар мен әдеби сыншылар қатысты. Gruppe 47-нің мәдени және саяси ықпалы көптеген талқылаулардың нысаны болды. 1967 жылы кездесулер аяқталғаннан кейін де, бұл топтың бұрынғы қатысушылары герман тілді кеңістіктегі әдеби дамуға әсер етіп келеді.

"Der Ruf" фильмінің тарихы

1945 жылдың көктемінде "Der Ruf, Zeitung der deutschen Kriegsgefangenen in USA" ("Жоқтау: АҚШ-тағы неміс әскери тұтқындарының газеті) Род-Айленд штатындағы әскери тұтқын лагерінде, Форт-Филипп Керниде, неміс әскери тұтқындарын американдық қайта тәрбиелеу мақсатында құрылды. Оның редакторы Курт Винц болды, ал Альфред Андерш және Ханс Вернер Рихтер оған жұмыс істеді. Германияға оралғаннан кейін олар "Der Ruf – unabhängige Blätter der jungen Generation" ("Жоқтау – жас буынның тәуелсіз парақтары") атты жаңа журнал шығаруды жоспарлады, ол алғаш рет 1946 жылдың 15 тамызында жарық көрді. Журнал әдеби мәтіндерден құралды, бірақ баспагерлер (Андерш және Рихтер) оны негізінен саяси платформа деп санады, онда олар Шығыс пен Батыс арасындағы байланыс көпірі ретінде еркін Германияны жақтады. Олар сонымен қатар американдық оккупациялық күштерді де сынады, бұл американдық оккупациялық аймақтың Ақпараттық бақылау бөлімінің 1947 жылғы сәуірдегі "Ruf" журналын тоқтатуына әкелді. Редактор қызметтен алынғаннан кейін журнал жаңа саяси бағытпен қайта жарық көрді, оның төрағасы Эрих Куби болды. Дегенмен, ол маңыздылығын жоғалтып, ақырында тоқтатылды. "Ruf" басылымы тоқтатылғаннан кейін Ханс Вернер Рихтер "Der Skorpion" ("Шегіртке") деп аталатын журналдың мұрагерін жоспарлай бастады. 1947 жылдың 6 және 7 қыркүйегінде Рихтер жоспарланған газеттің аймағынан келген авторлармен Фюссен қаласының жанындағы Баннвальдзейде Ильзе Шнайдер Ленгьелдің үйінде редакциялық кеңес өткізді. Олардың қолжазбалары оқылып, талқыланды, сондай-ақ болашақ журналдың жеке мақсаты да қарастырылды. "Der Skorpion" ешқашан жарық көрмесе де, осы Баннвальдзейдегі кездесуден Gruppe 47 тобының алғашқы отырысы өркендеді. Топтың тарихына қатысты Рихтер кейін былай деп түсіндірді: "Gruppe 47-нің пайда болуы саяси-публицистикалық сипатта болды. Оны әдебиетшілер емес, әдеби амбициялары бар саяси белсенді публицистер құрды".

Құрылысы мен ұйымы

Банвальдзеедегі кездесуге 16 қатысушы қатысты. Бастапқыда Вольфдитрих Шнурре өзінің "Бейіту" ("The Funeral") атты әңгімесін оқыды. Содан кейін басқа қатысушылар ашық, кейде өткір, спонтанды сын айтты, бұл кейіннен топтық сынның қалыптасқан салтына айналды. Сөз сөйлеуші автордың әрқашан Рихтердің жанындағы бос орынға отыруын қамтитын, әдебиет сынның осы түрі әзілмен "электр орындығы" деп аталды және 47-топтың барлық қатысу мерзімінде талқылау форматы ретінде сақталды. Басты қағида – баяндама жасаушының өзін қорғауға құқығы болмауы және кездесудің негізгі мақсаты нақты мәтінді талдау болуы керек еді. Әдеби немесе саяси мәселелердегі пікір алмасулар, топты бөліске түсіруі мүмкін болғандықтан, үнемі Рихтерге жүктелді. Топтың реалистік Trümmerliteratur ("соғыстан кейінгі қиранды әдебиет") әдебиетіне бейімділігіне қарамастан, ресми әдеби бағдарлама, ортақ поэтика немесе фашистік немесе милитаристік мәтіндерге тыйым салу туралы нақты қағидалар болған жоқ. Gruppe 47 деген ат алғашқы кездесуден кейін пайда болды, себебі Ханс Вернер Рихтер осы іс-шараны үнемі қайталауды жоспарлаған. Автор және сыншы Ханс Георг Бреннер бұл атауды ұсынды, бұл топты испандық Generación del 98 (98 буыны) тобымен байланыстырды. Кездесулердің кез келген ұйымдық формасын – «клуб, қауымдастық немесе академия» деп қабылдамайтын Рихтер бұл ұсынысқа келісіп, «47-топ» деген сөздің «ешқандай міндеттемесіз және мәні жоқ» екенін айтты.

Бірінші жыл

Бірінші кездесуден екі ай өткен соң, Группа 47-нің екінші кездесуі Ульм қаласының жанындағы Херрлингенде өтті, онда қатысушылардың саны екі есеге артты. Бірінші рет қатысқандардың арасында Рихтердің әріптесі Альфред Андерш болды, оның «Deutsche Literatur in der Entscheidung» («Шешімдегі неміс әдебиеті») атты эссесі топ үшін бағдарламалық мәнге ие болды. Андерш «нағыз өнер» әрқашан «нацизмге қарсы тұрумен тең» деген тезистен бастап, «жас буын таза бетке (tabula rasa) тұрғанын, неміс зиялылық өмірін жаңару қажеттілігімен бетпе-бет келгенін, бұл жаңаруды түпнұсқалық туындылар арқылы іске асыру керектігін» айтты. Келесі жылдары Рихтер баспагерлер мен телерадиокомпанияларға түрлі сомада жүлделер беруді ұйымдастырды, бірақ оларды үнемі бермеді. Рихтер қатысушыларға әр кездесуде жүлде беру туралы шешімді өздері қабылдауға мүмкіндік берді.

Негізін қалау

Der Ruf журналының бұрынғы авторлары 1947 жылдың қыркүйегінде Der Skorpion атты жаңа журналды бастау үшін жиналды. Олардың қаржылық базасы жеткіліксіз болғандықтан бұл жоба сәтті болмады. Испаниялық "98" тобынан шабыттанған олар "47" тобын құрды.

Ұйым

Топ жылына екі рет жиналатын. Қатысу тек шақыру арқылы болды; ұйымдастырушылар лайық деп танығандарға күні мен орны көрсетілген пошта карточкаларын жіберетін, және кіруге тек шақырылғандар мен олардың жұбайларына ғана рұқсат берілетін. Тұрақты қатысушылар тізімі сақталмады, сондықтан бұрын шақырылған мүшелер ұйымдастырушылардың шешімімен шақыру алмауы мүмкін. Кездесулер оқу және сын-тексеруден тұратын. Жазушы өзінің туындыларын оқуға міндетті болды, тек жарияланбаған қолжазбаларды ғана оқи алатын. Әр кездесуде ең көп ұнаған туындылардың авторлары марапатталды. Құрылтайшы және ұйымдастырушы Ханс Вернер Рихтер осы форматты "жеке қоғамдық" деп атады.

Құлдырау

Gruppe 47 тез танымал болды, әсіресе оның танымал мүшелерінің беделі арқасында, және көп ұзамай Германияның әдеби ортасының бір бөлігіне айналды. Оның құлдырауы 1968 жылғы студенттік наразылықтардан аздап бұрын басталды. Топта саяси пікірлерде қалысқандықтар болды. 1967 жылдың қазан айында ашық жиналыстар тоқтатылды, ал 1977 жылы топ ресми түрде таратылды.