Кіріспе

Ағылшын әншісі және композиторы Джон Шеппард (сондай-ақ Шеферд, шамамен 1515 – 1558 жылғы желтоқсан) – Ренессанс кезеңінің ағылшын композиторы.

Өмірбаян

Шеппард, өзінің 1554 жылы жиырма жыл бойы музыка шығарғанын айтуынан шығып, шамамен 1515 жылы туған болуы мүмкін. Оның ерте өмірі туралы нақты бірде-бір мәлімет жоқ. Оны алғаш рет 1541 жылғы маусымда Такстедте, жақында күйеуін жоғалтқан Джейн Ивен немесе Эванға үйленген кезде көруге болады. Ол кезде оның жасы шамамен жиырмадан асып, отыздан кем болуы мүмкін. Такстедтегі Сент-Джон Баптист шіркеуінде музыкалық қызмет атқарған-атқармағаны белгісіз. Содан кейін ол 1543 жылғы Майклмас айынан бастап 1548 жылғы наурыз және Майклмас аралығында Оксфордтағы Магдален колледжінде үздіксіз түрде хор жетекшісі болып қызмет етті. Шеппард 1553 жылғы тамызда король Эдуард VI-ның жерлеу рәсімінде ән салған Корольдік капелласының мырзаларының тізімінде пайда болды; ол Оксфордтан кеткеннен кейін бірден капеллаға қосылған болуы мүмкін, бірақ 1547 жылғы Корольдік капелласының тізімдеріндегі үзіліс салдарынан бұл нақты емес. Ол қайтыс болған жылға дейін капеллада белсенді болған сияқты, өйткені оған Мэри патшайымның жерлеу рәсімі мен Елизавета I-нің тәж кию рәсімі үшін киім-кешек сыйлықтары табыс етілді. 1554 жылы ол Оксфорд университетінде музыка докторы атағын алу үшін өтініш білдірді, өзінің жиырма жыл бойы музыкамен айналысқанын және "көптеген әндер жазғанын" мәлімдеді. 1556 жылғы наурызда ол капелланың бір мырзасы Люк Каустеллдің өсиетіне куә болды, ал 1557 жылғы жаңа жылда Мэри Тюдорға әндердің үш жинағын сыйлады. 1558 жылғы шілдеде оған және оның Корольдік капелласындағы әріптесі Ричард Эдвардсқа Кенттегі поместьеге жалдау құқығы берілді. Шеппард 1558 жылғы желтоқсанда тұмау эпидемиясы кезінде қайтыс болды. Ол 1 желтоқсанда өсиетнама жасады және 21 желтоқсанда Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуіне жерленді.

Массалар

Шепардтың сақталған бес массалық циклдің ішінде алты бөліктен тұратын "Кантата" – Джон Тавернер дәстүріндегі толық, көркем мерекелік шығарма. Ол алты дауысты полифония бөлімдері мен жартылай хор бөлімдерінің мозаикасынан құралған. Әр бөлімнің басындағы бас мотивтерден басқа, негізгі біріктіруші элемент – F E F G A Bb G F сегіз ноталық үлгі, ол тенор партиясында әртүрлі жерлерде кездеседі. Төрт дауысты массалық циклдердің ішінде "Батыс Уинд" бұрыннан бар халық әніне негізделген, бұл ән Тавернер мен Кристофер Тайдың массалық циклдеріне де негіз болған.

Респонденттер

Бұл 20 респонсория – ең толық түрінде Вечерняда маңызды мерекелерде және Таңертеңгілікте орындалатын күрделі литургиялық бөлімдер. Бұл формада респонсория толығымен орындалады, содан кейін тізбектеп, өлең мен доксология келеді, олардың әрқайсысы респонсорияның қысқартылған қайталануымен (көбінесе сатылап) жалғасады. Шеппард көбінесе респонсорияны бес немесе алты дауысты полифонияға қоятын, әнді тенорде (сирек жағдайда сопрано немесе альтта) кантус фирмас ретінде орындаса, солистер орындаған бөлімдерін (инципит, өлең және доксология) әнге қалдыратын. Шеппардтың техникасының көрнекті мысалы – оның алты дауысты Verbum caro шығармасы, Рождество күні Таңертеңгіліктегі тоғызыншы респонсория. Шеппардтың ең әсем респонсорияларының бірі – Gaude, gaude, gaude Maria; Тазарту мерекесінің Екінші Вечернясы үшін респонсория мен аралық "прозаның" қойылған нұсқасы. Кейбір шығармаларында, Барлық Әулиелер күні, Рождество және Ұзақ ораза кезінде, ол кері тәртіпті қолданады, солистер бөлігін полифониямен безендірсе, респонсорияның хорлық бөлігін қарапайым әнмен орындауға қалдырады (мысалы, In pace in idipsum).

Басқа литургиялық шығармалар

Таллис сияқты Шепард та "алтернативті" әнұрандарды жазды, жұп нөмірлі тармақтарды полифониямен безендіріп, тақ нөмірлі тармақтарды ән салуға немесе, көбінесе, әннің (мүмкін, импровизацияланған) органмен орындалуымен алмастырды. Шеппардтың жауаптарындағы cantus firmus әдетте тенорде болса, оның әнұрандарында ол көбінесе дискантқа (жоғары дауысқа) орналастырылады. Шеппард шіркеу күнтізбесінің ерекше салтанатты мерекелеріне арналған бірнеше қосымша шығармалар да жазды, оның ішінде Пасха күні екінші Вечерняға (құдай қызметіне емес) Кири және Gradual Haec dies әндерін жазды. Пасха күні екінші кешкі құдай қызметіне қарай жасалған процессиялық псалмдардың "алтернативті" әндерінде ол Laudate pueri Dominum-ды аяқтады, бірақ In exitu Israel-дің тек бір бөлігін ғана аяқтады, оның аяқталуын Уильям Мунди мен жас Уильям Бёрдқа тапсырды.

Медиа вита

Шеппардтың барлық шығармаларының арасында ең бағалысы – оның Үрімдік Nunc dimittis антифонына жасаған cantus firmus қосымшасы. Мұнда ол cantus firmus-ты breves форматында жаңаша пайдаланып, кең ауқымды туынды жасауға және мәтіннің салтанатты мәніне сай келетін бірқалыпты гармониялық ырғақты ұсынады. Шығарманың жазылған мерзімі мен жағдайы әлі анықталмаған, өйткені түпнұсқа қолжазба жоғалып кеткен. Бұл туынды 1557 жылғы тұмау эпидемиясында қайтыс болған Николас Лудфордтың қосылу рәсімі үшін жазылған болуы мүмкін. Шығарма тек Джон Болдуиннің 1570-жылдардың соңында көшірген ноталық жинақтарында сақталған. Болдуиннің көшірмесінде алты дауыстық бөліктен бірі – тенор бөлігі жоқ. Алайда, осы бөлікте жай ән cantus firmus болғандықтан, оны заманауи ән жинақтарынан оңай қалпына келтіруге болады. Мүмкін, алғашқы екі шумақта қайта құрастырылған тенор бөлігі қажет болуы мүмкін, бірақ оның болмауы да музыканың толықтығына кедерес келтірмейді. Жақында жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, әдетте орындалатын шығарманың формасы дұрыс емес. Атап айтқанда, әнделген Nunc dimittis антифонға дейін келеді, ал полифониялық қайталаулардың схемасы бұрынғыдай кең емес. Шеппардтың батыл контрапунктісі кейбір зерттеушілерді сақталған мәтінде қателер бар ма, жоқ па деген сұраққа жетеледі. Бұл қателер шығарманы одан да заманауи етіп көрсетуі мүмкін. Барлық қолжазбалар түрлі деңгейде толық емес. Екінші Сервис Бердтің Ұлы Сервисінің дизайнына әсер еткенімен ерекшеленеді. Стефан Скотт бірінші Сервистің Символын Гиффардтың ноталық жинағындағы Таллистің төрт бөлімді мессасымен музыкалық жағынан дерлік бірдей екенін атап өтті. Шеппардтың ағылшын тіліндегі он бес әнұранының көпшілігі a 4 форматында жазылған және протестанттық реформаторлардың қарапайымдық, анық естілетін сөздер және негізінен сөздік мәтінге сәйкес келу талаптарын қанағаттандырады. «O happy ladies» және «Vain, vain, all our life we spend in vain» (екеуі де 4) – Шеппардтың діни емес мәтіндерге арналған жалғыз белгілі туындылары.

Басылымдар

Чад, Дэвид, ред. Джон Шеппард: I: Жауапты музыка. Лондон: Stainer & Bell, 1977 ж. Басылым. Ерте ағылшын шіркеу музыкасы. 17. Сандон, Николас, ред. Джон Шеппард: II: Мессалар. Лондон: Stainer & Bell, 1976 ж. Басылым. Ерте ағылшын шіркеу музыкасы. 18. Матер, Дэвид, ред. The Gyffard Partbooks, I. Лондон: Stainer & Bell, 2007 ж. Басылым. Ерте ағылшын шіркеу музыкасы. 48 / 33, 40, 41. Матер, Дэвид, ред. The Gyffard Partbooks, II. Лондон: Stainer & Bell, 2009 ж. Басылым. Ерте ағылшын шіркеу музыкасы. 51 / 7, 15. Уильямсон, Магнус, ред. Джон Шеппард: III: Гимндер, Псалмдар, Антифондар және басқа латын полифониясы. Лондон: Stainer & Bell, 2012 ж. Басылым. Ерте ағылшын шіркеу музыкасы. 54.