Кіріспе
Колчестер замкі – Англияның Эссекс графтығындағы Колчестер қаласында орналасқан нормандық замок. Ол XI ғасырдың екінші жартысында салынған. Замқтың негізгі бөлігі көбінесе сақталған және Еуропадағы осындай құрылыстардың ең ірісі болып табылады, себебі ол Колчестердегі римдік Клавдий храмының іргесінде тұрғызылған. 1216 жылы замок үш ай бойы қоршауға алынған, бірақ XVII ғасырда оның қабырғалары мен негізгі бөлігінің жоғарғы жағы бұзылып, күйреген; оның бастапқы биіктігі әлі де даулы. Қалған құрылыс түрме ретінде пайдаланылды және ішінара үлкен бақ павильоны ретінде қайта жаңартылды, бірақ 1922 жылы Колчестер қалалық кеңесі оны сатып алды. 1860 жылдан бері замкте римдік экспонаттардың маңызды коллекциясын ұсынатын Колчестер мұражайы орналасқан. Бұл ескерткіш және I санаттағы тізімге енген ғимарат.
Colchester Castle is a Norman castle in Colchester, Essex, England, dating from the second half of the eleventh century. The keep of the castle is mostly intact and is the largest example of its kind anywhere in Europe, due to its being built on the foundations of the Roman Temple of Claudius, Colchester. The castle endured a three month siege in 1216, but had fallen into disrepair by the seventeenth century when the curtain walls and some of the keep's upper parts were demolished; its original height is debated. The remaining structure was used as a prison and was partially restored as a large garden pavilion, but was purchased by Colchester Borough Council in 1922. The castle has since 1860 housed Colchester Museum, which has an important collection of Roman exhibits. It is a scheduled monument and a Grade I listed building.
Құрылыс
Қаланың патшалық негіз ретінде танылуы Генрих I-нің 1101 жылғы жарғысына негізделген, онда ол Колчестер қаласы мен қамалын Еудо Дапиферге "әкесі, ағасы және өзінің иелігінде болғандай" берген. Генрихтің әкесі мен ағасы – I Вильям, "Жеңімпаз Вильям" және II Вильям, "Вильям Руф". 13 ғасырдың соңында жазылған, деңгейі төмен Колчестер жылнамасы қамалды салумен Еудоны байланыстырып, 1076 жылды басталу күні деп көрсетеді. Қамалдың жоспары Рочестерлік Гундульфпен байланыстырылды, бұл байланыс тек Колчестер мен Лондон мұнарасындағы Ақ мұнара арасындағы ұқсастықтарға негізделген; алайда, екі қамал да Жоғарғы Нормандиядағы Château d'Ivry la Bataille қамалының әлдеқайда ертерек үлгісіне ұқсайды.
Қалқаның құрылысы
Ол Ұлыбританияда немесе Еуропада салынған кез келген ортағасырлық мұнаралардың ішіндегі ең үлкен аумақты құрайды. Мұнараның үлкен өлшемдері б.з. 49 және 60 жылдары салынған Клавдий ғибадатханасының тас негізінің немесе подиумының пайдаланылуымен байланысты, ол Британиядағы ең үлкен рим ғибадатханасы болған. Бұл орын қабырғалы қаланың батыс жағындағы биік жерде орналасқан, ал нормандық жаулап алу кезінде сакс шіркеуі және ғибадатхананың қираған жеріне жақын орналасқан басқа да ғимараттар болған. Бұл жерді қайта пайдалануға ыңғайлылығы себеп болды, себебі табиғи тас жоқ еді, ал римдік құрылыс материалдары жеткілікті болды. Тағы бір фактор – нормандар өздерін римдіктердің императорлық мұрагерлері ретінде қарастырған, ал Вильгельм Пуатьелік Уильямды жиі Юлий Цезарьмен, ал оның барондарын – римдік Сенатпен салыстырған. Колчестер жылнамасы ғибадатхана орнын мифтік римдік дәуірдегі король Коэл салған сарай деп сипаттаған; қандай болса да, бұл нормандық жаулаушыларға батырлардың тарихын мұра еткендіктерін көрсетуге мүмкіндік берді. Қала орталығына жақын орналасқан қамал Колчестерді нормандық қамалдар қаланың сыртқы қорғанысының бөлігі ретінде, ашық далаға қолжетімді болып салынған қағидадан ерекшелендіреді. Жерді алғашқы дайындау римдік ғибадатхананың сақталған құрылысын бұзуды қамтыды, нәтижесінде нормандық жер деңгейінде шығарған сынықтардың қабаты пайда болды. Қабырғалар құламалардың үстіне салынған, оның ішінде септария және жақын маңдағы қираған үйінділерден алынған римдік кірпіштер бар. Сыртқы қаптама Барнак және басқа тастардан, сондай-ақ римдік плитка мен кірпіштен жасалған. Оңтүстік-шығыс бұрышынан үлкен апсида шығып тұрады, ол Ақ мұнарадағы Сент-Джон шіркеуіне ұқсайды, бірақ Колчестерде осындай шіркеу болғанына ешқандай нақты дәлел жоқ. Болжам бойынша, Клавдий ғибадатханасына 4-ші ғасырда христиан шіркеуіне айналдыру кезінде апсида қосылған және нормандар осы контурді ұстанған. Мұнараның ішкі бөлігін солтүстіктен оңтүстікке қарай созылған қабырға бөліп тұрды; кейінірек үлкен шығыс бөлігіне екінші бөлік қабырғасы қосылды. Бастапқыда мұнара тек бірінші қабатқа дейін салынған; осы бірінші кезеңнің кренелляцияларының қалдықтары әлі де сыртқы қабырғаларда көрініп тұр. Қаржылық немесе әскери дағдарыс жартылай аяқталған қамалды қорғануға дайын етуді талап еткен болуы мүмкін. 1075 жылы графтар көтерілісін қолдаған даниялық шабуыл немесе 1085 жылы Кнут IV-нің басып кіру қаупі себептер ретінде ұсынылды. Тағы бір теория бойынша, бастапқыда тек бір қабатты құрылым жоспарланған. Бүгінде мұнарада екі қабат бар. 17-шы ғасырдың соңында жүргізілген бұзу жұмыстарының салдарынан бастапқы биіктігі белгісіз. 1882 жылы Дж. Хорас Раунд Колчестердің Ақ мұнара сияқты төрт қабатты, екі есе биіктігі үлкен зал мен шіркеуі болуы керек деп болжады. Бұл көзқарас 20-шы ғасырдың көп бөлігінде кеңінен қабылданды. Соңғы зерттеулер үш қабатты модельді қолдайды, ал кейбір жаңа жұмыстар мұнарада екі қабаттан аспаған болуы мүмкін екенін ұсынады. Бұл бұзу алдындағы қамалдың суреттеріне негізделген, олар қателіктерге және сәйкессіздіктерге қарамастан, бүгінгі күні байқалатын төмен профильді көрсетеді, үш немесе төрт қабатты биік мұнараны емес, сонымен қатар бұзудың қысқа мерзімі және әртүрлі сақталған ішкі бөлшектердің талдауы, Ақ мұнарадан айырмашылығы, үлкен зал бірінші қабатта орналасқан. Бастапқы кіреберістің орналасуы туралы да күмән бар; оңтүстік-батыс мұнарадағы қазіргі басты есік екінші кезеңде салынған, ол бірінші қабат пен баспалдақтарды қосумен байланысты. Архитектуралық ерекшеліктер бұл екінші кезең шамамен 1100 жылдан кейін, 1101 жылғы жарғыдан кейін Эудомен жүзеге асырылғандығын көрсетеді. 13-шы ғасырдың ортасында бас қақпаны қорғау үшін оңтүстік-батыс мұнараға іргелес қабырғалы барбикан салынған.
Бейлі құрылысы
Бейлидің қорғанысы негізінен үлкен топырақ қорған мен оны айнала қоршаған бекіністен тұрды, оның солтүстік бөлігі сақталған, бірақ 19 ғасырда кеңінен қайта жаңартылған. Археологиялық зерттеулер көрсеткендей, бұл қорғандар ғибадатхананың римдік қабырғасының қалдықтарының үстіне орнатылған, ал солтүстік жағында, мүмкін, мұнараның құрылысының бірінші кезеңімен бірге салынған. Солтүстік-шығыстағы қорғанның ені мен биіктігі белгілі болды. Оңтүстік қорғаны шамамен 1100 жылы мұнара құрылысының екінші кезеңінде аяқталған сияқты. Бейлидің ішінде, кеш англосаксондық шағын шіркеу мұнараның оңтүстік жиегіне жақын тұрды, ал оңтүстік-шығыстағы тұрғын үй, шіркеумен бір қатар орналасқан, мұнара құрылысының бірінші кезеңінде сақталды. Шіркеу екінші кезеңде қайта салынды, ал тұрғын үйге шамамен сол уақытта үлкен ошақ қосылды. Әлсіз төменгі немесе «недер» бейлі екі кішкентай қорған мен бекініс арқасынан құралды, олар солтүстікке қарай қала қабырғаларына дейін созылды. Бұл 1173 жылы айтылған «жаңа бейлі» болуы мүмкін, немесе 1182 жылға қарай орнатылған негізгі немесе «жоғарғы» бейлінің қабырғалары болуы мүмкін. Тас қабырғалардың ешқандай іздері табылған жоқ, бұл олардың қорғанның үстіңгі бөлігінде орналасқандығын көрсетеді. Екі мұнаралы қақпа бейліге оңтүстік-батыс бұрышынан кіруге мүмкіндік берді, бәлкім, бейлі қабырғаларымен бір уақытта салынған, бірақ 1240 жылдарға дейін оның есімі аталмаған; оған бекініс арқылы көпір арқылы жетілді. 1218 және 1237 жылдары төменгі бейлінің қорғанысының бөлігі болған палисад құлап, 1275-76 жылдары одан әрі жөндеу жұмыстары қажет болды.
Орта ғасырлар
Колчестер қамалының бақылауы 1120 жылы Эудоның қайтысынан кейін тәжге қайта оралды. Одан кейін қамалды тәж тағайындаған констебльдер басқарды, не болмаса, егер ол лауазымда болмаса, Эссекс жоғары шерифінің қарауында болды. 1190 жылы қамал үшін 26 әскери тон сатып алынуы тұрақты гарнизонның бар екенін көрсетеді. Генрих I, Генрих II және Генрих III патшаларының қамалға келгені мәлім. 1214 жылы мұрагерлік констебль Уильям де Ланвалай болды, ол король Джонға қарсы болған барондардың бірі еді. Сол жылдың қараша айында Джон Колчестерге келді, мүмкін Ланвалайды өз жағына көндіруге тырысқан, бірақ сәтсіз аяқталды. Ланвалай көп ұзамай қамалды шерифтің қарауына қалдырып, Бьюри Сент-Эдмундс қаласындағы басқа көтерілісші барондарға қосылды. Осы кезде Джон Колчестерге Стивен Харенгудты, констебль ретінде жіберді, ол фламандтық жалдамалы әскер болғанға ұқсайды, және қамалдың қорғанысын күшейтуге бұйрық берді. Барондар кейін Лондонға жорық жасап, Джонды 1215 жылғы маусымда Руннимедеде Магна Хартаны қабылдауға мәжбүр етті, онда Колчестер Ланвалайға қайтарылуы керек екені де көрсетілген. Бірнеше айдан кейін Джон жарғының талаптарына бағынудан бас тартты, соның салдарынан Бірінші барон соғысы басталды. Джон Рочестер қамалын қоршауға алды, содан кейін француз жалдамалысы Савари де Мюлеон басқаратын әскерді Колчестерге жіберді. Осы уақытта барондар Франция королі Людовик VIII-ден көмек сұрады, нәтижесінде француз жасағы барондар үшін Колчестер қамалында гарнизон құрды. Қоршау 1216 жылдың қаңтар айында басталды және наурыз айында король Джонның өзі келген кезде аяқталды; 116 сарбаздан тұратын француз гарнизоны Лондонға қауіпсіз өтуге келісім жасады, бірақ бұл оларды онда тұтқындаудан қорғамады. Колчестерді басып алғаннан кейін Харенгуд констебль қызметіне қайта тағайындалды және шериф болды, бірақ 1217 жылы қамал келісім шарты бойынша француздар мен барондарға берілді. Алайда, ол 1217 жылғы қыркүйекте Ламбет шарты арқылы жас король Генрих III-тің күшімен қайтарылып алынды, бұл соғысты аяқтады, ал Лондон епискобы Вильгельм Сент-Мер-Эглис констебль болып тағайындалды.
17 және 18 ғасырлар
1607 жылы қамалдың қамқорлығы өмір бойына Харрингтон бароны Чарльз Стэнхопқа (1593–1675) берілді. 1624 жылы Стэнхоп жалға алу шартын Томас Холмс, джентльмен және малтестерге, Джон Холмстің әкесіне берді, ол Плимут колониясына көшіп, ондағы сот хабаршысы болды. Қамал, бастион және Колн өзенінің солтүстігіндегі Кингс-Медоу 1659 жылға дейін Холмс отбасының қамқорлығында болды. 1629 жылы I Чарльз қамалдың болашақ құқығын Джеймс Хейге, Карлайл графына берді, ол 1636 жылы Арчибальд Хейге өтті. 1649 жылы Хей өзінің үлесін сэр Джон Лентхоллға сатты, ал 1650 жылы Парламенттік комиссия ғимаратты айыптады және тасты бес фунт стерлингке бағалады. 1656 жылы Лентхолл өзінің үлесін сэр Джеймс Норфолкқа немесе Норфолкқа сатты, ол 1662 жылы Стэнхоптың үлесін толығымен сатып алды. 1683 жылы темір сатушы Джон Уилли қаладағы құрылыс материалдары ретінде пайдалану үшін оны бұзуға рұқсат алды. «Ұлы қиратулар» кезінде жоғарғы құрылымның көп бөлігі бұрандалар мен ұнтақпен қиратылғаннан кейін, ол операцияның тиімсіз болғанын түсініп, тоқтап қалды. Қамал патшалық резиденция болғаннан кейін түрлі мақсаттарда қолданылды. 1645 жылы ол округтік түрме болды, онда өзін «сықыршылардың генерал» деп атаған Мэтью Хопкинс күдікті әйелдерді тексеріп, түрмеге қамады. 1648 жылы Екінші Англия азамат соғысы кезінде корольшілдердің басшылары сэр Чарльз Лукас және сэр Джордж Лизл қамалдың арт жағында атқыланды. Жергілікті аңыз бойынша, олар құлаған жерде шөп өспейді. Қазір сол жерде шағын обелиск орнатылған. 1656 жылы квакер Джеймс Парнелл мұнда шейіт болды. 1705 жылы Уилли қамалды сэр Исаак Ребоуға сатты, ол оны 1726 жылы немересі Чарльз Чемберлен Ребоуға мұра етіп қалдырды. 1727 жылы қамалды Мэри Вебстер өзінің қызы Сараға сатып алды, ол Колчестерден Парламент депутаты Чарльз Грейге үйленді. Грей бастапқыда мұнараны жергілікті астық саудагеріне жалға берді, ал шығыс жағын округке түрме ретінде жалға берді. 1740 жылдардың соңында Грей ғимараттың бір бөлігін, әсіресе оңтүстік фасадын қалпына келтірді. Ол қираған жердің айналасында жеке саябақ жасады, оның жазғы үйі (ескі нормандық қамалдың негізінде, римдік ғибадатхана нысанында салынған) әлі де көрініп тұр. Сондай-ақ, ол оңтүстік-шығыс мұнарасына үлкен терезелері бар кітапхана мен купол қосты, ол 1760 жылы аяқталды. 1782 жылы Грей қайтыс болғаннан кейін, қамал оның немересі Джеймс Раундқа өтті, ол қалпына келтіру жұмыстарын жалғастырды.
19 және 20 ғасырлар
Шатырдың шіркеудің астындағы бөлігі 1801 жылы кеңейтілген түрме ретінде пайдаланыла берді. Ұзақ жылдар түрмеші болған Джон Смит отбасымен бірге сол жерде тұрды. Оның қызы Мэри Энн Смит 1777 жылы сол жерде дүниеге келді және өмірінің соңына дейін, 1852 жылы қайтыс болғанға дейін, қамал кітапханашысы болып жұмыс істеді. Ол 1815 жылы Ватерлоо шайқасының жеңісін тойлау мақсатында немесе сол жылы әкесінің қайтысын еске алу үшін оңтүстік-батыс мұнараның үстінде қазірге дейін өсіп тұрған шаған ағашын отырғызған деп саналады. 1920 мен 1922 жылдар аралығында қамал мен оған жатас саябақ жерін Колчестер ауданы, қаланың парламент мүшесі болған, бай өнеркәсіпші, 1-ші виконт Коудрейдің жасаған үлкен қайырымдылығы арқасында сатып алды. Коудрей Жарты айдағы саябақ кіреберісіндегі темір торынан жасалған қақпалар Челтенхемде H. H. Martyn & Co компаниясымен жасалды. Саябақ Жоғарғы және Төменгі қамал саябақтарына бөлінген. 1860 жылдан бері қамал ішінде ауданға тиесілі заттардан тұратын мұражай жұмыс істеп келді, ал 1930 жылдардың ортасында мұнараның жабылуы кеңейтуге мүмкіндік берді. 2013 жылдың қаңтарынан 2014 жылдың мамырына дейін қамал мұражайы 4,2 миллион фунт стерлинг сомасында толықтай жаңартылды. Жұмыс бағдарламасы мұражай экспонаттарын жаңарып, қамал тарихы бойынша соңғы зерттеулермен толықтырды, сонымен қатар шатырды жөндеуге көмектесті.
Меншік
Қала мен оның жерлерінің кейінгі мұрагерлігі төменде көрсетілген. Көлеңкеленгендер ғимараттың иесі болған емес. Чарльз Грей Раунд бұл аумақ Колчестер қалалық әкімдігіне сатылмас бұрын қайтыс болса да, оның өсиеті оның соңында осы мақсатта сенімділікпен сақталуын қамтамасыз етті.