Кіріспе
Гланманман (Glanaman) – Уэльстің Кармартеншир аймағындағы Амман өзенінің аңғарындағы кент. Гланманман валлий тілінің ошағы болып келді, ауыл өмірі көбінесе валлий тілінде жүзеге асырылады. Жақын орналасқан Гарнант кенті сияқты, 19-шы және 20-шы ғасырдың басында көмір өндірісінің қарқынды дамуын бастан өткерді, бірақ соңғы ірі шахта 1947 жылы жабылды және одан бері көмір өндірісі үздіріліп-тоқталып келеді.
Glanamman (Glanaman) is a mining village in the valley of the River Amman in Carmarthenshire, Wales. Glanamman has long been a stronghold of the Welsh language; village life is largely conducted in Welsh. Like the neighbouring village of Garnant it experienced a coal mining boom in the 19th and early 20th centuries, but the last big colliery closed in 1947 and coal has been extracted fitfully since then.
Тарих
Гарнант пен Гланманның орналасқан жері көмір табылғанға дейін Cwmamman ("Аман аңғары") деп аталатын; 18 ғасырға дейін ол бірнеше шаруашылықтары мен қиын тау жолдары бар шалғай жартас дала болды. Бринлойда кен өндіру 1757 жылы басталған сияқты, ал 19 ғасырдың бірінші жартысында шағын көмір кендері көбейді. 1840 жылы темір жолдың салынуы көмірді Лланнелли порты арқылы өнеркәсіптік деңгейде экспорттауға мүмкіндік берді, ал Гланман мен Гарнантта екі станцияның ашылуы екі қауымды ерекшелендірді. Дайнвор әулетінің символынан атын алған "Равен" шахтасы 1854 жылға қарай жұмыс істеді. 1891 жылы Gelliceidrim Collieries Company компаниясы Гланманмандағы ең ірі көмір шахтасын ашты, ол 1932 жылы 632 адамды жұмысқа алды. Гланманман – Гланманман ауылының маңындағы аумақты қамтитын округтік сайлау округінің атауы. Округтік округ Кармартеншир округінің кеңесіне округтік кеңесшіні сайлайды. Гланманн Кармартенширдің біртұтас әкімшілік бірлігінің құрамында орналасқан. Plaid Cymru партиясының өкілі Адам Прайс қазіргі уақытта ауылды Уэльс Ассамблеясында Кармартен шығысы мен Динефур сайлау округінде ұсынып отыр. Сайлау округі Вестминстерде бұрын Plaid Cymru партиясының мүшесі болған тәуелсіз депутат Джонатан Эдвардспен ұсырылады.
География
Ауыл Суонсидің шамамен 21 шақырым солтүстігінде, Блэк-Маунтиннің шетінде, Брекон-Биконс ұлттық паркінің ең батыс бөлігінде орналасқан. Аман өзені ауылдан өтеді. Гланманман Оңтүстік Уэльс көмір алабының батыс бөлігінде жатыр, ондағы көмірдің сапасы ерекше жоғары, антрацит түріне жатады.
Демография
Тау-кен өндірісінің өркендеуінің әсері Куммаман приходының (Гарнант және оны қоршаған ауылдарды қоса алғанда) 1851 жылы 3000-нан астам халқынан 20 ғасырдың басында 11000-нан астамға дейін өсуінен көрінеді. Гарнант шамамен сондай мөлшерде.
Экономика
Дәстүрлі түрде экономика көмір өндіруге негізделген, сондай-ақ сүт шаруашылығы да дамыған, бірақ шахталар жабылып, Gelli Fanwen сияқты шаруашылықтар сүт өндірісінен етті мал өсіруге көшті. Равен қалайы зауыты (кейде Гарнанттағы Амман қалайы зауытымен шатастырылады) 1881 жылы Куммаман кірпіш зауытының орнында салынған. Олар 1930 жылдардың басына дейін жұмыс істеді және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұзылып, қазір станция жанындағы кеңес депосы болып табылады.
Мәдениет және қоғамдастық
1988 жылдан бері Cwmamman Францияның Бретань аймағындағы Pouldergat ауылымен бауырластық байланыс орнатқан. Бұл ауыл уэльс тілінің өркен жайған ошағы, халықтың 81 пайызы осы тілде сөйлей алады. Уэльстегі алғашқы тізбекті жетегі бар велосипедті және әлемдегі алғашқылардың бірін Glanamman қаласындағы Defiance Cycle Company компаниясы жасап, 1885 жылы Суонсиге дейін айдап жеткізген. Бұл құбылыс Пасха дүйсенбісінде сол маршрутты қайтадан жүріп өту арқылы еске алынады.
Көрнекті орындар
Аңғар көмір өндірісі мен оның қалдықтарының әсерінен қалыптасқан, бірақ жер бетінде көбісі қалмаған. Бринсейон шіркеуінің Бас көше мен басты жолдың қиылысында орналасқандығы ауылдың орталығын көрсетеді, алайда ол да, Сент-Маргарет шіркеуі де (төменде қараңыз) қазір жабық.
Көлік
1817 жылы аңғар бойымен жол (қазіргі A474) салынды. Ланнелли темір жолы және док компаниясы 1840 жылы Ланнелли темір жолын Гарнантқа дейін салды. 1923 жылы бірігу кезінде GWR компаниясы оны өз иелігіне алды және 1958 жылғы 18 тамызда British Railways компаниясы жолаушылар тасымалын тоқтатты. Жүк тасымалы 1988 жылы Абернант кенінің жабылуына дейін жалғасты. Аман аңғары теміржол қоғамы Суонсинің 9 сызығы жобасы аясында Абернант тармағын қайта жаңартуға ұмтылуда.
Білім
Гланманның 1884 жылы ашылып, 2005 жылы жабылған бастауыш мектебі болған. Гланманн – A санатындағы, яғни уэльс тілінде оқытылатын мектеп, онда көптеген пәндер уэльс тілінде беріледі. Ysgol y Twyn, Ysgol Gynradd y Garnant және Ysgol Gynradd Glanaman деген үш жергілікті мектеп Гарнанттағы үш өзеннің солтүстік жағалауында Ysgol y Bedol (Horseshoe School) мектебін құру үшін біріктірілді. Бұл 3–11 жас аралығындағы балаларға арналған бастауыш мектеп 2005 жылы ашылды. Ysgol y Bedol де уэльс тілінде оқытатын мектеп. Ең жақын орта мектеп – Аманфордтағы Ysgol Dyffryn Aman.
Діни орындар
Уэльс аңғарлары ұзақ жылдар бойы нонконформизмнің орталығы болып келді, және Гланманнан да осыдан ерекшеленбеді. Ескі Бетел шіркеуі, сондай-ақ Ескі жиналыс үйі деп белгілі, 1773 жылы Гланман мен Гарнант арасындағы аңғардың солтүстік беткейінде салынды. 1840 жылы Кальвиндік методистік «Табернакль» және 1882 жылы Бефесда баптистік шіркеуі іле-шала салынды.
Спорт
Гарнант паркі (бұрынғы Куммаман демалыс алаңы) Лорд Дюневордың Гланрафон фермасының Гланманнанның шығысында орналасқан бөлігі болды. Бұл 1903 жылы құрылған және Скарлетс аймақтық командасының резервтік клубы болып табылатын Амман Юнайтед RFC-нің үйі. Халықаралық деңгейде регбимен айналысқан ойыншылардың ішінде Клод Дэви, Том Дей және Британдық Арыстандардың Тревор Эванс бар. Регбиден халықаралық деңгейде танымал Шейн Уильямс Стейшн-роудтағы қолданыстан шыққан өнеркәсіптік ғимаратты сатып алып, оны велосипедтер мен басқа да жабдықтармен жабдықталған CrossFit франшизалық спорт залына айналдырды (қазір жабық).