Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Британиядағы ұзын дөңгелектер сериясы
Series of long barrows in western Britain
Котсвольд-Северн тобы – ерте неолит дәуірінде Батыс Британия аймағында салынған ұзын дөңгелектердің сериясы. Котсвольд-Северн аймағынан шамамен 200 ұзын дөңгелек белгілі, бірақ жазылғанға дейін жойылған басқаларының саны белгісіз.
The Cotswold Severn Group are a series of long barrows erected in an area of western Britain during the Early Neolithic. Around 200 known examples of long barrows are known from the Cotswold Severn region, although an unknown number of others were likely destroyed prior to being recorded.
Анықтама
"Котсуолд-Северн тобы" деген ұғымды 1937 жылы археолог Глин Дэниел енгізді. Олар ұзын дөңгелектердің аймақтық тобын, Атлантикалық Еуропада кең таралған сәулеттік дәстүрді көрсетеді. Бұл дәстүр Испанияның оңтүстік-шығысынан Швецияның оңтүстігіне дейін созылады, батысқа қарай Британ аралдарын қамтиды. Жалпы алғанда, Еуропа бойынша ерте неолиттен сақталған шамамен 40 000 ұзын дөңгелек бар екені белгілі. Ұзын дөңгелектер – тас қолданылған ең көне құрылыстар емес, олар қазіргі Түркиядағы Гёбекли Тепеден бұрын салынған, бірақ құрылыста тас пайдаланудың ең көне және кең таралған дәстүрін білдіреді. Археолог Фрэнсис Линч оларды "Еуропадағы ең көне салынған құрылыстар" деп сипаттады, қазірге дейін сақталған. Бұл үлкен аумақта кездескенімен, оларды сәулеттік айырмашылықтарға негізделген нақты аймақтық дәстүрлерге бөлуге болады, соның ішінде Котсуолд-Северн тобы да бар. Ұзын дөңгелектер дәстүрі қазіргі Испания, Португалия және Батыс Франция аймағында пайда болды; мұнда ұзын дөңгелектер алғаш рет б.з.д. 5 мыңжылдықтың ортасында тұрғызылды. Содан кейін бұл дәстүр солтүстікке, Атлантикалық жағалау бойымен тарады. Ол б.з.д. 4 мыңжылдықтың бірінші жартысында Ұлыбританияға жетті, шаруашылықпен бірге немесе кейбір жағдайларда одан бұрын, содан кейін Солтүстік Еуропаның басқа бөліктеріне, мысалы, қазіргі Нидерланды аймағына б.з.д. 4 мыңжылдықтың екінші жартысында келді. Бірқатар қазбалардан алынған мәліметтерге сүйене отырып, Дарвилл ұзын дөңгелектер Котсуолд-Северн аймағында б.з.д. 3700 жыл шамасында күрт пайда болды деп мәлімдеді. Олар шамамен 600 жыл бойы салынып келді. 2600 жылға қарай олардың өте азында ғана ішкі бөлмелері пайдалануда қалды және көптегендері қасақана жабылды. Котсуолд-Северн аймағында шамамен 200 ұзын дөңгелек белгілі. Белгісіз саны тіркелмей қалған, кем дегенде он тіркелгендері кейін жойылған немесе жоғалған. Котсуолд аймағында 140-тан астам ұзын дөңгелек бар. Солтүстік Уилтширде және Дорсеттің бор тауларында Котсуолд-Северн тобының ұзын дөңгелектері аралдың шығысында кең таралған топырақ дөңгелектерінің стилімен үйлеседі.
The concept of the "Cotswold Severn group" was coined by 1937 by the archaeologist Glyn Daniel. They represent a regional grouping of long barrows, a broader architectural tradition found across Atlantic Europe. This tradition stretches from southeast Spain up to southern Sweden, taking in the British Isles to the west. Overall, about 40,000 long barrows are known to survive from the Early Neolithic across Europe. The long barrows are not the world's oldest known structures using stone—they are predated by Göbekli Tepe in modern Turkey—but they do represent the oldest widespread tradition of using stone in construction. The archaeologist Frances Lynch has described them as "the oldest built structures in Europe" to survive. Although found across this large area, they can be subdivided into clear regionalised traditions based on architectural differences, of which the Cotswold Severn Group is one. The long barrow tradition originated somewhere in the area of modern Spain, Portugal, and western France; here, the long barrows were first erected in the mid fifth millennium BCE. The tradition then spread north, along the Atlantic coast. It had reached Britain by the first half of the fourth millennium BCE, either soon after farming or in some cases perhaps just before it, and then moved into other parts of northern Europe, for instance arriving in the area of the modern Netherlands by the second half of the fourth millennium BCE. On the basis of dates ascertained from a number of excavations, Darvill argued that long barrows appeared in the Cotswolds Severn region fairly abruptly around 3700 BCE. They continued to be built for about 600 years. By 2600 BCE, very few of them had chambers that remained in active use and many had been deliberately blocked up. Within the Cotswolds Severn area, there are around 200 known long barrows. An unknown number have been destroyed before ever having been recorded; at least ten of those that had been recorded have since been destroyed or lost. Over 140 long barrows are known within the Cotswolds area itself. In northern Wiltshire and in the Dorset chalk hills, the Cotswold Severn Group of long barrows overlap with the style of earthen barrow found largely across the east of the island.
Дизайн
Cotswold Severn ұзын қоршауларының қай жерге орнатылғанының кездейсоқ болғаны екіталай. Дарвилл атап өткендей, "осы орындар жаңа болғанда олар қатал және қиын болды; қараңғы, ылғалды, көлеңкелі бөлмелерді жауып тұрған ақ, жарқын таулар".
The choice of place in which the Cotswold Severn long barrows were erected is unlikely to have been random. Darvill noted that "when these sites were new, they were brutal and hard; bright white rocky mounds covering dark dank shadowy chambers."
Жерлеу депозиттері
Cotswold Severn Group ұзынқырлы құрылымдарында әдетте адам сүйектері көп мөлшерде кездеседі, орта есеппен әр құрылымда 40-тан 50-ге дейін адамның қалдықтары сақталған. Кейбір жағдайларда, жеке денелер камераға толығымен салынып, ішінде шіруіне рұхсат етілген болуы мүмкін; ал басқа жағдайларда, дене мүшеленген немесе сүйектері құрылымнан тысқары шығарылып, содан кейін сүйектер камераға орналастырылған. Әдетте, қабірдің камераларында әртүрлі адамдардың сүйектері шатастырылып, араласып жататын, бұл жеке тұлғаның ұжымдық өлгендермен бірігуі туралы әдейі шешімді көрсететін болса керек. Кейде сүйектер жасы мен жынысына сәйкес қабірдің әртүрлі камераларына бөлінетін. Көп жағдайда, мұндай адам сүйектері біртіндеп, әртүрлі уақыт аралықтарында жиналған. Сондай-ақ, кейбір жағдайларда, белгілі бір сүйектер камералардан алынып тасталған сияқты, мүмкін, қасиетті амалдар үшін қолданылған. Камераларға жаңа материал қосу немесе алып тастау кезінде, адамдар шіріген денелердің иісіне ұшыраған болуы мүмкін. Бұл аймаққа кіру ерте неолиттік еуропалықтар үшін жеңілуге тиіс қиындық ретінде ме, әлде құрметті міндет ретінде қарастырылған-ба белгісіз. Адам сүйектерімен бірге кейбір заттар да камераларға қойылған. Мұндай заттарға керамикалық ыдыстар, өңделген кремень, кесек тастар, тас дискілер, моншақтар, сүйек инелер, иттің сүйектері және ең бастысы – сиыр сүйектері жатқан. Жануар сүйектері, әсіресе ірі қара мен шошқаның бас сүйектері, Cotswold Severn ұзынқырлы құрылымдарының алдында жиі кездесетін құбылыс болды. Олардың мақсаты белгісіз; олар тотемдік жануарларды бейнелеуі, қорғаушы нысандар ретінде қарастырылуы немесе тойлардан қалған қалдықтар болуы мүмкін.
The Cotswold Severn Group long barrows usually contained human bone in large quantities, with said barrows averaging the remains of between 40 and 50 individuals each. In some cases, the individual corpses may have been placed into the chamber whole and then left to decay inside; in others, the body may have been dismembered or excarnated outside the barrow before the bones were then placed into the chamber. Usually, the bones of different individuals were jumbled up within the chambers of the tomb, perhaps reflecting a deliberate decision to symbolically merge the individual with the collective dead. In some cases, the bones were segregated into different chambers within the tomb according to age or sex. In most cases, such deposits of human bone were made successively, at various intervals. It is also apparent that in some cases, select bones appear to have been removed from the chambers, perhaps for use in ritualised practices. When entering the chambers to either add or remove new material, individuals would likely have been exposed to the smell of decaying corpses. It is unknown if entering this area was therefore seen by Early Neolithic Europeans as an ordeal to be overcome or an honourable job to be selected for. In a few instances, other items were deposited in the chambers with the human bone. Such deposits included pottery, worked flint, pebbles, stone discs, beads, bone pins, dog bones, and most prominently, cattle bone. The deposition of animal bone—especially the skulls of cattle and pigs—was also a common recurring factor in the forecourts of the Cotswold Severn long barrows. The purpose of these is not known; they may have represented totemic animals, have been seen as protective deposits, or been the remains of feasts.
Мағынасы мен мақсаты
Бұл ұзын қабірлердің мақсаты мен мағынасы белгісіз болса да, археологтар дәстүрде байқалатын қайталанатын үлгілер негізінде болжамдар жасады. Көптеген археологтар бұл ерте неолиттік халықтың ата-бабаларға табынушылықты ұстанғандығын, өлгендердің рухтары тірі ұрпақтарының игілігі үшін табиғат күштерімен араласа алады деп сенгендіктен деп есептейді. Сонымен қатар, ерте неолиттік халық қабірлерге кіргені айтылады, олар храмдар немесе қасиетті орындар ретінде өлгендерді құрметтеу және олардың көмегін сұрау үшін рәсімдер өткізуге мүмкіндік берген. Осы себепті тарихшы Рональд Хаттон осы ескерткіштерді "мазар-ғибадатханалар" деп атады, олардың екі мақсатын көрсетеді. Ұлыбританияда бұл қабірлер әдетте айналағы ландшафтқа көрініс беретін биік төбелер мен беткейлерде, мүмкін, әртүрлі аумақтардың шектесетін жерлерінде орналасқан. Археолог Каролина Малоунның айтуынша, қабірлер "аумақ, саяси адалдық, меншік және ата-бабалар" туралы ақпарат беретін ландшафттағы белгілердің бірі болған. Көптеген археологтар осы мазар-ғибадатханалар әртүрлі тайпалық топтар арасындағы аумақтық шекаралар ретінде қызмет еткен деген пікірде, бірақ басқалары мұндай белгілер көшпелі мал өсіруші қоғам үшін көп пайдалы болмайды деп санайды. Оның орнына, олар мал өсіру жолдарындағы белгілер болуы мүмкін деген ұсыныс жасалған. Көптеген археологтар мұндай ескерткіштердің салынуы жерді бақылауға және иеленуге жасалған әрекетті көрсетеді, бұл аңшы-жинаушы мезолиттен ерте неолиттік мал өсірушілерге өту нәтижесінде пайда болған ойлау жолының өзгеруін білдіреді деп есептейді. Басқалары бұл ескерткіштер мезолиттік мергендер мен жинаушылар қасиетті деп санаған жерлерде салынған болуы мүмкін деп болжайды.
While the purpose and meaning of these long barrows are not known, archaeologists have made suggestions on the basis of recurring patterns that can be observed within the tradition. Many archaeologists have suggested that this is because Early Neolithic people adhered to an ancestor cult that venerated the spirits of the dead, believing that they could intercede with the forces of nature for the benefit of their living descendants. It has furthermore been suggested that Early Neolithic people entered into the tombs—which doubled as temples or shrines—to perform rituals that would honour the dead and ask for their assistance. For this reason, the historian Ronald Hutton termed these monuments "tomb shrines" to reflect their dual purpose. In Britain, these tombs were typically located on prominent hills and slopes overlooking the surrounding landscape, perhaps at the junction between different territories. The archaeologist Caroline Malone noted that the tombs would have served as one of a variety of markers in the landscape that conveyed information on "territory, political allegiance, ownership, and ancestors." Many archaeologists have subscribed to the idea that these tomb shrines served as territorial markers between different tribal groups, although others have argued that such markers would be of little use to a nomadic herding society. Instead it has been suggested that they represent markers along herding pathways. Many archaeologists have suggested that the construction of such monuments reflects an attempt to stamp control and ownership over the land, thus representing a change in mindset brought about by the transition from the hunter gatherer Mesolithic to the pastoralist Early Neolithic. Others have suggested that these monuments were built on sites already deemed sacred by Mesolithic hunter gatherers.
Тарату
Бұл типтегі қабірлер Котсволдс аймағында жинақталған, бірақ Говер мен Авебериге дейін созылады, тіпті Солтүстік Уэльсте де шашыраңқы мысалдар кездеседі. Барлық үш типтегі қабірлер көбінесе теңдей тараған және олардың дизайны уақыт өте келе өзгерген деген теория бар. Северн-Котсвольд қабірлері Луардағы трансепттері бар галереялық қабірлермен кейбір ортақ белгілерге ие және олардың ықпалында болуы мүмкін, ал бүйірлік бөлмелер мен басқа да ерекшеліктер жергілікті нұсқалар болып табылады. 1960 және 1970 жылдары доктор Джон Х. В. П. Коркоран және басқалар бұл топтың іс жүзінде үш бірдей типтен тұратынын айтты, кейінгі қазба жұмыстары оны қолдады.
Tombs of this type are concentrated in the Cotswolds but extend as far as Gower and Avebury with some isolated examples in North Wales. Tombs of all three types are generally evenly distributed and it has been theorised that the design evolved over time. Severn Cotswold tombs share certain features with the transepted gallery graves of the Loire and may have been inspired by these, with the lateral chambers and other differences being local variations. In the 1960s and 1970s Dr John X. W. P. Corcoran and others argued that the group in fact consisted of three contemporary types, and later excavations have supported this.
Археологиялық зерттеулер
Бұл тақырып бойынша алғашқы маңызды зерттемелердің бірі археолог О. Г. С. Кроуфордтың 1925 жылы жариялаған "Котсволдс жеріндегі ұзын дөңгелек обалары" (The Long Barrows of the Cotswolds) еңбегі болды. XIX және XX ғасырларда Котсвольд-Северн тобындағы бірнеше қазбалар оларды келушілерге танымал орындарға айналдыру мақсатында қайта жаңарту жұмыстарынан өтті.
One of the first major studies of the subject was The Long Barrows of the Cotswolds, written by the archaeologist O. G. S. Crawford and published in 1925. During the nineteenth and twentieth centuries, a number of sites in the Cotswold Severn Group were subject to restoration efforts to turn them into visitor attractions.