Кіріспе
Тарихи дәуірге дейінгі жерлеу ескерткіші негізінен Сцилли аралдарында, Англияда табылды. Кіреберіс қабірі – неолит және ерте қола дәуіріне тән камералы қабірдің бір түрі, көбінесе Ұлыбританияда кездеседі. Бұл жерлеу ескерткіші әдетте дөңгелек қоршаумен шектелген дөңбеден тұрады, оның үстінде төртбұрышты жерлеу камерасы орналасқан және тар, таспен қапталған кіреберіс арқылы кіруге болады. Кіреберіс қабірлері Сцилли аралдарында, Корнуоллдың батысында, Ирландияның оңтүстік-шығысында, Шотландияның оңтүстік-батысында, Бретань және Норманд аралдарында табылған. Олар көбінесе «Сцилли тобы» деп аталады, себебі кіреберіс қабірлерінің көп бөлігі осы Сцилли аралдарында табылды.
Entrance grave is a type of Neolithic and early Bronze Age chamber tomb found primarily in Great Britain. The burial monument typically consisted of a circular mound bordered by a stone curb, erected over a rectangular burial chamber and accessed by a narrow, stone lined entrance. Entrance graves have been discovered in the Isles of Scilly, west Cornwall, southeast Ireland, southwest Scotland, Brittany and the Channel Islands. They are often referred to as the Scillonian Group, named for the Scillonian Islands where the majority of entrance graves have been discovered.
Тарих
Ұлыбританиядағы кіреберіс қабірлері Сцилли кіреберіс қабірлері деп те аталады, себебі осы ежелгі жерлеу ескерткіштерінің көпшілігі Корнуоллдан батысқа қарай 40 шақырым (25 миль) қашықтықта орналасқан Сцилли аралдарында табылады. Аралдар алғашқыда неолит дәуірінде, шамамен б.з.д. 2500 жылы қоныстандырылған. Аралдардағы жерлеулер мерзімі кейінгі неолит кезеңінен Орта қола дәуіріне дейін (шамамен б.з.д. 2500–1000 жылдар) дейін созылады. Сцилли аралдарында 80-нен астам кіреберіс қабірі тіркелген. Көптегендер неолит кезеңінің соңына жатады және б.з.д. 8 ғасырының басына дейін пайдаланыла берді. Қазба жұмыстары кезінде кіреберіс қабірлерден адам сүйектері, кремациялық урналар және қыш ыдыстардың сынықтары табылған. Сент-Мартин аралындағы Кнакибой Карн кіреберіс қабіріндегі қазба жұмыстары алпыс немесе одан да көп күлге айналған адамның қалдықтарын ашты. Жеке жерлеулер Ұлыбританияның құрлықтағы стандартты жерлеу тәсіліне айналғаннан кейін де кіреберіс қабірлері Сцилли аралдарында көп жылдар бойы салына берді. Жерлеу мақсатынан басқа, кіреберіс қабірлері діни және мәдени мақсаттарда немесе әртүрлі отбасылық топтардың арасындағы жер шекараларын белгілеу үшін пайдаланылған болуы мүмкін деген болжам бар. Көптеген қабірлердің кіреберісі тар, тас плиталармен қапталған. Камераның төбесі әдетте кішкентай тастармен және үлкен гранит плиталармен жабылған. Кейбір қабірлердің кіреберісі үлкен таспен жабылады. Кіреберіс қабірлері бір немесе бірнеше жерлеулерді қамтуы мүмкін және кішкентай немесе үлкен топтарда кездеседі. Басқа мегалиттік камералы қабірлермен бірге, кіреберіс қабірлері Корнуоллдың батысында, Сцилли аралдарында, Ирландияның оңтүстік-шығысында, Шотландияның оңтүстік-батысында, Канал аралдарында және Бретаньде табылған. Ұлыбританияда кіреберіс қабірлерінің көпшілігі Сцилли аралдарында орналасқан.