Кіріспе

1661–1684 жылдар аралығында Англияның Танжерді басып алуы – Марокко тарихындағы Англияның отарлық империясының бір бөлігі ретінде Танжер қаласын 1661 жылдан 1684 жылға дейін басып ұстаған кезең. Англия королі II Карл португалдық инфанта Катеринаға үйленген кезде, қала португалдықтардың бақылауында болған, және ол II Карлға үйлену сыйы ретінде берілді. Бұл неке шарты ағылшын-португалдық одақтың кеңейтілген жаңаруы болды. Испания, Португалиямен соғыста болғандықтан, оған қарсылық көрсетті, бірақ Франция оны құпия түрде қолдады. Англиялықтар қалаға гарнизон орналастырып, бірікпеген марокколық әскерлердің қарсылығына қарсы нығайтты. Бұл анклавты қорғау және нығайту өте қымбатқа түсті және Англияға ешқандай саудалық немесе әскери артықшылықтар бермеді. Марокко алауиттердің бірігуінен кейін, марокколық шабуылдарға қарсы гарнизонды ұстау құны күрт өсті, ал Парламенттің, «Папизм» және II Джеймс тұсында католик мұрагерлігінен қауіптеніп, оны күтіп ұстауға қаражат бөлмеуден бас тартуы, II Карлді иеліктен бас тартуға мәжбүр етті. 1684 жылы ағылшыздар қаланың портын және олар салған қорғаныс құрылыстарын жарып, қаланы эвакуациялады, одан кейін марокколық әскерлер оны жылдам басып алып, аннексиялады.

Өмірбаян

Танжер Гибралтар бұғазының батыс жағындағы ең қолайлы табиғи портына ие, бұл оның иесіне Жерорта теңізіне кеме қатынасын бақылауға мүмкіндік береді. Ежелгі дәуірден бері ол және оның шығысындағы Сеута Африканың солтүстік-батыс жағалауындағы маңызды сауда орталықтары болып келді.

Португалия

Португалдар 1415 жылы жақын орналасқан Сеута қаласын басып алып, осымен отарлық империясын құрды. Португалия мен Марокко арасында Ваттасид және Саади әулеттері тұсында жылдар бойы соғыстар болып өтті. 1471 жылы португалдықтар батысқа қарай Асилаға шабуыл жасап, Танжерді осылайша хаоске түсірді де, ешқандай қарсылықсыз басып алды. 1657 жылға қарай жағдай өзгерді. Саади әулеті елдегі билікті түрлі әскербасыларға жоғалтып, Ахмад әл-Аббастың қайтысымен бірге соңына жетті. Танжер маңындағы ең ірі әскербасы – Хадир Гаилан (сол кездегі ағылшыздарға «Гайланд» деп белгілі болған) еді. Ол отбасымен бірге Гарб, Риф және Танжер маңындағы басқа да жағалау аймақтарын бақылауға алды. Ол португалдық Танжерге жасалған шабуылдарды едәуір күшейткен сияқты. Осы уақытта, Дилаилік кезеңнен кейін Алауиттер көшбасшылыққа шықты. Мулай әл-Рашид (ағылшыздар оны «Тафилета» деп атаған) 1666 жылы Фесті, ал 1669 жылы Маракешті басып алып, Португалия, Испания және Англия басып алған порттардан басқа Марокконың барлық жерін біріктірді. Ол порттарға мұсылман билігін қайтаруды қолдады, бірақ ол және Дилаиттердің соңғы өкілдері (Сале маңында) Гаиланға өз қысымдарын салып отырды. 1659 жылғы қарашада Пиреней келісімінде Францияның Людовик XIV Браганза әулетінің билігіндегі Португалияға қолдау көрсетуді тоқтатуға және Португалияның қайта қалпына келтіру соғысын жалғастыру үшін испан әскерлері мен кемелерін босатуға міндеттенді. Португалия, қатты әлсіреп, басқа елдерден аз қолдау алып, Испанияның тәуелсіздігіне қатысты жаңа қауіпке қарсы тұру үшін Англиямен одақты жаңаруға тырысты. 1373 жылы басталган одақ 1654 жылы Кромвель тұсында жаңарып, 1660 жылы Англиядағы жаңарудан кейін тағы да жаңаланды. Чарльз бен Браганзаның Екатеринасының некелесу келіссөздері (алғашқыда Чарльз I ұсынған) жаңарудан кейін көп ұзамай (мүмкін тіпті одан бұрын) басталды, ал ұсынылған неке туралы Венеция елшілері 1660 жылдың маусым айында айтты. Некелік сыйлықтың бір бөлігі ретінде Португалия Танжер портын және Бомбей (қазіргі Мумбаи) аралын беруге міндеттенді, бірақ бұл егжей-тегжейлі шарттар қашан келісілгені немесе жұртшылыққа белгілі болғаны белгісіз. Кейбір шарттар неке шарты жасалмас бұрын ерте күндері кеңінен таралған. Португалия үкіметі Танжерден айырылуға келісім берді, бірақ елдің ішінде көптеген адамдар алаңдады. Анықтамалық порты кеме қатынасы үшін аса қауіпсіз болмады және Атлант мұхиты мен шығыстан соққан құлпынай желдерге ұшырағандықтан, күтіп ұстауға қымбат болды, оған айтарлықтай жақсарту қажет болды. Хадир Гаилан 1657 жылы қалаға үлкен шабуыл жасады, бұл губернатор мен гарнизонды Лиссабоннан көмек сұрауға мәжбүр етті. Испаниядан тәуелсіздік алу үшін соғыста және Шығыс Үндістанда голландтардың агрессиясына қарсы күресте Португалия ағылшын көмегінсіз барлық теңіздегі иеліктерін сақтауға үміттенбеді және Испаниямен Иберия түбегінде соғысқан кезде Танжерді қорғауға әскерлерін жіберуге мүмкіндік бермеді. Шындығында, Португалия 1648 жылы Испанияға қарсы қолдау алу үшін Францияға Танжерді ұсынды. Алайда, Танжерді Англияға беру жалпы жұртшылыққа және әскердегі көптеген адамдарға ұнаған жоқ. Танжер губернаторы Фернандо де Менесес ынтымақтасудан бас тартты және 1661 жылы онымен салыстырғанда көбірек мойынсұнатын Луис де Алмейда алмастырды.

Испания

Испания Тордесильяс шартының аясында Португалияның Танжерді басып алуына төзімділік танытты және Иберия одағы кезінде, тіпті ұзаққа созылған Реставрация соғысы кезінде де Португалия әкімшілігіне көп кедергі келтірмеді, себебі әлсіреген жағдайы Марокконың қайта басып алуына мүмкіндік беруі мүмкін еді. Дегенмен, Испания Англияның Танжерді иеленуіне күшті қарсылық көрсетті және бұл келісімнің заңсыз екенін мәлімдеді. Шындығында, 1661 жылғы мамырда испан елшісі ұсынған нота ашық түрде соғыспен қорқытты. Гибралтар бұғазындағы күшті ағылшын теңіз күштерінің болуы Атлант және Жерорта теңізіндегі порттарына, сондай-ақ олардың арасындағы байланысқа қауіп төндірді. Бұл Испанияның колониялық империясымен ғана емес, Испания мен Габсбургтардың Италиядағы Сицилия және Неапольдегі иеліктері арасындағы теңіз жолдарына да қауіп келтірді. 1650-1659 жылдар аралығында Роберт Блейк пен Эдвард Монтегю басшылығымен Жерорта теңізіндегі ағылшын флотының әрекеттері Испанияның кеме қатынасының қаншалықты осал екенін көрсетті. Атлант мұхитындағы иеліктеріне баса назар аударған Испанияның Жерорта теңізінде флоты болған жоқ және ол теңіз тасымалын қорғай алмады: Танжердегі жау теңіз күштерінің болуы Португалияға қарсы жоспарланған соғыс үшін испан әскерлерін Италиядан Испанияға тасымалдауды әлдеқайда қиындатады. 1660 жылғы 7 қыркүйекте (Испанияда 22 қыркүйекте жарияланды) Карл Испаниямен бейбітшілік жариялады, бірақ сол айда Парламент Дюнкерк пен Ямайканы қосып алу туралы заң қабылдады. Екеуі де Кромвельдің басшылығымен алынған еді және екеуі де Карл II таққа отырғаннан кейін Испания тарапынан қайтарылып алынуы тиіс еді. Англияда португалдық қолбасшының портты "еретик" Англияға емес, Испанияға тапсыруы мүмкін деген қорқыныш болды, немесе Испания соғысқа дейін физикалық түрде тапсыруға кедергі келтіруге тырысады деген алаңдаушылық болды. Сонымен қатар, Испания құрлықтан шабуыл жасау үшін Ғайланның көмегін алғаны туралы да қорқыныш болды.

Нидерланд Республикасы

Голландия бірінші ағылшын-голландия соғысы кезінде ауыр қасіреттерге ұшырады. Біраз уақыт тыныштықта болғандарымен, сауда үшін қатаң бәсекелесіп, Кромвель тұсында дамыған ағылшын теңіз күшінің Жерорта теңізіндегі билігін одан әрі нығайтуын қаламады. Португалиямен соғысып жатқандықтан, ағылшын-португалдық одақтың жаңаруын қаламады. Голландиялықтар Португалияның теңіз арқылы иеліктерінің көбін басып алуды жоспарлап, 1660 жылы осы мақсатта флот дайындады. Сол жылдың шілдесінде Голландиялық сыйлық арқылы король Карл II-мен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Штаттар Генералдығы 1660 жылдың шілдесінен 1662 жылдың қыркүйегіне дейін Англиямен достық келісім немесе шарты жасау үшін келіссөздер жүргізді, бірақ Пуло Рун аралын қоспағанда, Еуропадан тыс жерлерге мұндай келісімді таратудан бас тартты. Келіссөздер кезінде Карл Біріккен провинциялар мен Португалия арасында делдалдық жасауды ұсынды. (Англия-Португалия шарты, жақын арада осыны талап етті.) Оның араласуы 1661 жылдың 6 тамызында Гаага шартының қабылдануына әкелді, бірақ Голландиялық Шығыс Индия компаниясы оған немқұрайлы қарады. Компания 1662 және 1663 жылдары Португалиядан Кранганор, Кочин, Нагапаттинам және Каннанорды басып алды. Сонымен қатар, Карл патша өзінің жүйесі Вильгельмді (кейін Вильгельм III) штадхолдер етіп тағайындауға тырысты. "Ұлы зейнеткер" Йохан Де Витт – бекем республикашыл және Кромвельмен Вестминстер шартына қосымша ретінде жасалған "құпия" (бірақ кеңінен тараған) акті арқылы Вильгельмді шеттетуге ұмтылды. Штаттар Генералдығы Голландиялық Шығыс Индия компаниясының Англияға және Португалияға қарсы агрессивті әрекеттерін тоқтатуға немесе бақылауға тырыспады; Республиканың Реставрация Англиясында айтарлықтай ықпалы болмады, ал 1660-1661 жылдардағы Де Витттің дипломатиялық сәтсіздіктері Голландияның Алтын ғасырының аяқталуының бастамасы болды. Де Руйтердің Жерорта теңізінде болуы сақтықты талап етсе де, Англияның Танжерді иеленуіне голландиялықтар тиімді қарсылық көрсетпеді. 1660 жылдың мамырында, келісімге қол қойылғаннан кейін алты ай өткен соң, Карл II таққа қайта отырды. Мазарин, Реставрация Англиясы мен Испания арасындағы одақтың Италия мен Нидерландыдағы кең аумақтарымен Францияны қоршап алып, оларды екеуін де қалағаннан да күшті ететінін түсінді; ол Карлдың сарайымен қарым-қатынасты қалпына келтіру үшін жылдам жұмыс істеді. Тамыз айында ол Орлеан герцогы Филиппке Карлдың қарындасы Генриетта Аннаға үйленуді ұсынды. Ол Браганса үйленуін де ынталандырған болуы мүмкін, бірақ 1661 жылдың 9 наурызында қайтыс болды, ал Людовик өзінің үкіметін жеке бақылауға алды. 1661 жылдың шілдесінде Людовик граф д’Эстрадесті өзінің елшісі ретінде Лондонға жіберді, және олардың нұсқаулары мен хат алмасуынан Англия мен Португалия арасындағы келісім Францияға ұнағаны анық көрінеді. Ол кезде Францияның Жерорта теңізінде және Шығыс Индияда күшті теңіз күші болған жоқ, ал Англияның Танжер мен Бомбейді иеленуі ешқандай қауіп тудырмады. 1656 жылы Людовик немесе Мазарин Танжерді Францияға беруді ұсынған, бірақ келісімге қол жеткізілмеді және Испаниямен бейбітшілік одан әрі осындай ұсыныстар жасауға мүмкіндік бермеді.

Англия

1659 жылы Кромвельдің Англиясы 1657 жылғы Париж шарты бойынша Франциямен одақтас болды; Португалиямен одақтас болды, Испаниямен соғыста болды және Пиреней шартына қатысушы емес еді. Король Карл II-нің эмиграциядағы үкіметі техникалық тұрғыдан Испаниямен одақтас болғандықтан, Португалияның тәуелсіздігіне қарсы тұруға және 1656 жылғы Брюссель шарты бойынша Францияға қарсы күштер жинауға міндеттенді. Ол қайта орналасқаннан кейін, Карл 1660 жылдың қыркүйегінде Испаниямен бейбітшілік жариялады, бірақ португалиялық некеге қатысты әртүрлі болжамдар айтылды. Карлдың Екатерина Брагансаға үйленуі кім және қашан ұсынғаны туралы пікірталас болды; бірақ 1660 жылдың 5 немесе 15 маусымындағы хатында Португалияның регенті Луиза де Гусман, жаңа шарт жасау үшін Франсиско де Меллоны ерекше елші ретінде жіберуге Карлдың келісімін сұрады. Кларендонның мәлімдемесіне сәйкес, елші шартты және некені лорд-камергер Манчестер графына ұсынды, ол патшаға хабарлады. Карл Кларендонмен (Лорд-канцлер), Саутгемптонмен (Лорд-казначей), Ормондпен (Лорд-үйдің басқарушысы), Манчестер лорды және сэр Эдвард Николаспен (Мемлекеттік хатшымен) кеңесіп, адмиралдар лорд Сэндвич пен сэр Джон Лоусоннан Танжер туралы сұрады. Кларендонның уақыт бойынша берген мәліметтері шатас, тіпті қателеуі мүмкін. Елші Де Мелло 1660 жылдың 28 шілдесінде (жаңа стиль бойынша 7 тамыз 1660) Карлмен жеке кездесу өткізді және басқа да кездесулерден кейін 1660 жылдың 18 немесе 28 қазанында Лиссабонға оралды. Регент патшайым оған ризашылық білдіріп, оны Санде графы етіп тағайындады. Ол 1661 жылдың 9 ақпанында (жаңа стиль бойынша) Англияға қайтып келді және содан бастап 1661 жылдың 8 немесе 18 мамырында Кавалер Парламенті ашылғанда неке туралы жарияланғанға дейін әртүрлі әңгімелер тарады, олардың ішінде Мадемуазель д'Орлеанмен (бұрын Карлдан бас тартқан), белгісіз "Парма ханшайымымен" және Нассау ханшайымы Мариямен некелесу туралы ұсыныстар болды. Шындығында, бұл әңгімелер одан кейін де жалғасты, бірақ шарт 1661 жылдың 23 маусымында қол қойылды және Кларендон, Саутгемптон, Альбемарл, Ормонд, Манчестер, Николас және Моррис куәгерлік етті.

Сэндвич пен Португалия 16611662

Португалиямен шарт жасалып, Екатеринамен некелесу туралы 1661 жылғы 8 мамырда Карлдің таққа отыруы кезінде жарияланбастан бұрын, адмирал сэр Эдвард Монтегюге, Сандвичтің 1-графына, Екатеринаны Англияға әкелу тапсырылды. Алжирдің қарақшылар флоты күшейіп келе жатқан мәселе болып тұрды. Монтегю келіссөздер немесе бомбалау арқылы Алжирмен шарт жасасуды, ағылшын кемелерін мазаламауды міндеттелді. Ол сондай-ақ Триполи, Тетуан және Салемен бейбіт келісімге қол жеткізу туралы нұсқаулар алды. Сандвич 13 маусымда Лондоннан Даунсқа жиналған флотқа аттанды, ал одан вице-адмирал Джон Лоусонмен бірге Алжирге бет алды, ол 29 шілдеде жетті. Келіссөздер аз болды және қысқаша бомбалау жүргізілді, бірақ ауа райы ірі әрекеттерге кедері келтірді. Сандвич Лоусонды Алжирді блокадалауға қалдырды және Лиссабонға, әлі ресми түрде Елші ретінде емес, Танжерді иеленуге тиіс екінші ағылшын флотымен кездесу үшін жол тартты. Испания мен Голландияның португалдық Бразилия флотына шабуыл жасауы мүмкін деген қауіп болды, ал Испания мен одақтас голландиялық саудагерлер ағылшындар испандық қазына флотына шабуыл жасауы мүмкін деп қорқып, олардың қауіпсіз келгеніне дейін мұқият бақылады. Карл мен Екатеринаның өкілеттік беру арқылы жасалған некесі туралы 1661 жылғы 4 қыркүйекте Португалия королі хат арқылы Танжер губернаторына (Дон Луис Д'Альмейдаға) хабарлады. Лорд Сандвич 3 қазан күні Танжерге қайтып келді (10 қазанда жетті), португалдық Танжер гарнизонын эвакуациялау үшін көліктер алып келді. Ол үш шақтыдай сол жерде қалды, Англиядан жаңа губернатор мен әскерді әкелетін флотты күтті. Испания немесе Нидерландыдан қиындық күтіп, Лоусонның эскадрильясы оған қосылды, бірақ Алжирді бағындыра алмады (бірақ келесі жылы болған дауыл портының көп бөлігін қиратты, содан кейін бейбітшілікке қол жеткізуге мүмкіндік берді). Күту кезеңінде басқа Барбария порттарымен және Гаиланмен хат алмасылды, ол Сандвичті құшақтап қарсы алды. Сандвич Гаиланмен 1657 жылы Роберт Блейкпен Жерорта теңізінде сапар жасаған кезде кездескен. Сандвич бұл уақытты қала мен оның қорғанысы туралы мәліметтерді жинау үшін пайдаланған болуы мүмкін. Мартин Бекман Сандвичтің флотымен Алжир мен Танжерде болды және кейін Пепис көрген және бағалаған карта жасады. Сэр Джон Лоусон мен сэр Ричард Стайнер бұл уақытта қалада үйлер сатып алғаны хабарланды, және мүмкін, Сандвич кейін иеленген үйді де сатып алған. Англияда Патшаның Жеке Кеңесінің Танжер комитеті құрылды, оның құрамында Адмиралтейство хатшысы Сэмюэл Пепис және Рейн князі Руперт болды. Пепис кейінірек Руперттің отырыстарда тек күліп, кейде ант ететінін айтты.

Португалдар шабуыл жасап , Танжерді ағылшындарға тапсырады

1662 жылғы 14 қаңтарда 140 атты португалдық гарнизон айналасындағы далаға шабуыл жасап, 400-ге жуық мал мен 35 әйел және қызды тұтқынға алды. Күтпеген нәрсе емес, шамамен 100 марокколық қарсы шабуыл жасап, олжаны қайтарып алып, португалдықтардың 51-ін, оның ішінде Айдилл (әскери қолбасшы) мен он екі рыцарьды өлтірді, қалған күшті қала қақпаларына дейін қуды. Бұл оқиғаға алаңдаған губернатор (Луис де Алмейда) шығанақтағы Сандвич флотынан көмек сұрады. Сандвич сер Ричард Стайнер басшылығымен теңізшілерді құрлыққа жіберіп, қаланың қорғанысын күшейтті, осылайша (бірақ ресми түрде емес) қаланы Гейланның (Испанияның қолдауымен) шабуылдарынан қорғауға және, мүмкін, португалдықтардың шегінісін қамтамасыз етуге бақылауды алды. 23 қаңтарға дейін Сандвичтің жағалауда 300-400 адамы болды.

Питерборо, Тевиот, Бридж, Фицджеральд, Беласизе және Гаилан 16621666

1661 жылдың 6 қыркүйегінде король Чарльз Генри Мордаунтты Питербороның 2-графы ретінде Танжердегі барлық күштердің генерал-капитаны және губернаторы етіп тағайындады. Питерборо Англияда полк құрды, көбінесе таратылып жатқан Парламенттік күштерден, бірақ дайындықтарға біраз уақыт кетті; ол соңында 1662 жылдың 15 қаңтарында Танжерге аттанды және 29 қаңтарда елеулі күшпен келді. Питерборо келгенде флоттың иемденгенін көрді. Танжер гарнизоны (оның жаңа полкі Фландриядан келген бөлімшелермен күшейтілді) 30 қаңтарда түсірілді және қала кілттері тиісті салтанатпен тапсырылды. Бастауы онша жақсы болмады. Шамамен үш мың әскерге қол жетімді тұрғын үйлер мүлдем жеткіліксіз болды, олардың португалиялықтармен ортақ тілі де, көбінесе діні де, әдет-ғұрыптары да болмады; ақша (жаңа иеленушілерге қол жетімді болған) қала тұрғындарына беймәлім ағылшын валютасы болды. Португалия гарнизонының негізін қала тұрғындарынан құралған милиция құраған, және олар, әрине, қабырғалардың ішіне қашқан. Португалия Танжерден құтылуға тырысқандығын (жақында күткенін), үйде Испаниямен үлкен соғыс жүргізіп жатқанын және неке үшін маңызды күйеу ақысын жинау қажеттігін ескерсек, кейбір беймәлімдіктердің орын алуы таңқаларлық емес, бірақ Питербороның дайындықсыз болғаны да анық. Санвич флотынан көптеген заттар жеткізілгеніне қарамастан, дереу қажет болған заттардың тізімі, басып алу күштерімен бірге әкелінгендердің жеткіліксіздігін жасырын мойындау болып табылады. Питерборо португалдар кеткенде едендерді, терезелерді және есіктерді алып кеткенін хабарлады, бірақ тұрғындардың көпшілігі мен олардың мүліктері ағылшын флотымен елге қайтарылғандықтан, бұл асыра сілтеу болуы мүмкін. Сонымен қатар, португал тұрғындары жаңа үкіметке сарбаз ретінде тіркеледі деген ой гарнизонның күтілетін шығындарына ешқандай жолмен көрсетілмейді, тек іс жүзінде тіркелген атты әскерге қатысты. Питерборо келген кезде Гайлан Саледе Мохаммед әл-Хадж ибн Әбу Бакр әл-Дилаимен (ағылшындарға "Бен Боукер" деп белгілі) соғысып жатты, ол Дилаиттердің соңғысы болды (соңында), бірақ оның армиясымен ол 1662 жылдың 22 наурызына қарай Танжерге жақын болды және Питерборо келіссөздер ұйымдастырды. Ағылшынның қала иеленуінің шекаралары немесе лимиттері мәселесін көрсететін нәрсе – 1680 жылғы Танжер маңындағы бекіністердің картасы. Шығысқа қарай, Йорк фортынан әрі, және "Маврлар" деп белгіленген алаңнан тыс, "Португалияға жол" деген сөздер бар. Бұл португалдықтар шекара деп санайтын жерді белгілейтін падроның бір түрі болуы мүмкін. Ағылшын мұндай алыс шекараны орнатуға ешқашан жақындамады. Бұл бөлімшелер 1662 жылы Ратерфурдтың (Шотландиялық роялист) полкі мен Роджер Алсоптың (Парламенттік) полкінің элементтерімен күшейтілді, содан кейін Питербороны Эндрю Ратерфурд, Тевиоттың 1-графы губернатор ретінде алмастырды. Полктер біріктірілді (1662 жылы екіге дейін) және соңында бір полкке айналды (1668), және бұл Танжер полкі содан кейін Танжерде 23 жыл бойы қалды, 1684 жылы портты эвакуациялағанға дейін. Әр бекіністе қазба орнын күзеткен төрт жүз адам болды, ал алдыңғы жағында тікендер, қадалар және оқ-дәрі мен тас қоспасы үйінділері орналастырылды, олар қарапайым миналардың қызметін атқарды.

Норвуд, Миддлтон және Инчикин 16661680

1674 жылы Уильям О’Брайен, Инчикиннің 2-графы, Миддлтон графынан мұрагерлікпен губернаторлыққа тағайындалды. 1675 жылы гарнизон мектебі ашылды, оны доктор Джордж Мерсер басқарды. 1676 жылдың 30 желтоқсанында Карл Танжер қаласы мен гарнизонының сарпталуын зерттеуге бұйрық берді, оны күтіп ұстауға жылына шамамен 140 000 фунт стерлинг жұмсалатын. Сауалнама көрсеткендей, жалпы саны 2225 адам болған, оның ішінде 50 әскери офицер, 1231 басқа шенділер, 302 әскери әйелдер мен балалар бар еді. Ғимараттардың арасында госпиталь мен әскери мектеп орналасқан. 1668 жылдың 4 маусымында Танжер жарлық арқылы еркін қала деп жарияланды, оны армияның орнына әкім мен корпорация басқаратын болды. Жарлық оны ағылшын қалаларымен теңестірді. Coldstream Guards полкінің бөлігі, негізінен сер Бернард Де Гоммнің инженерлік жоспарлары мен Холлардың еңбектеріне сүйене отырып, уақытша губернаторлыққа ие болды. Бұл еңбек түрлі көздерді және олардың ерекшеліктерін талқылайды, топография мен құрылыс жұмыстары туралы дұрыс мәлімет береді, бірақ ағылшын оқырмандары үшін Эльблдің англофобиясынан зардап шегеді. Мысалы, Эльбл Танжерді ағылшын басқыншылары үшін «сот пен парламенттің қызметін білетін операторлар үшін толы ыдыс» деп есептейді, бұл бұрынғы португалдық офицерлердің, тамақ берушілердің және жер иелерінің «қайратты және табандылық» еңбегінен өзгеше. Бірақ 1680 жылғы қоршау марокколықтардың осы бекіністерді оқшаулап, қоршау және қазба жұмыстары арқылы басып алуға қабілетті екенін көрсетті. Марокко сұлтаны Мулай Исмаилдің қаланы басып алу әрекеті сәтсіз аяқталғанымен, Jaysh al Rifi жасаған тығырық ағылшындарды кері шегінуге мәжбүр етті. 1683 жылы Карл адмирал лорд Дартмутқа Танжерді тастап кету туралы құпия бұйрық берді. Дартмутқа бекіністерді қиратып, порты жойып, әскерлерді эвакуациялау тапсырылды. 1683 жылдың тамызында Дартмут, флот адмиралы және Танжердегі губернатор және бас қолбасшы ретінде Плимуттен аттанды. Оған эвакуация туралы жазған Сэмюэл Пеппс ілесіп келді. 1684 жылдың 5 ақпанында Танжер ресми түрде эвакуацияланды, қала қираған күйде қалды. Содан кейін Кирк полкі (яғни Танжер полкі) Англияға оралды. 2830 офицер мен сарбаз, сондай-ақ 361 әйел мен баладан тұратын негізгі күш портының қабырғаларын және бекіністерін қиратып, 1684 жылдың басында гарнизонды эвакуациялады. 2-Танжер полкі ақпанның екінші аптасының соңында 600-ға жуық адаммен және 30 әйел мен баламен Плимутқа жол тартты. 1662 жылдың қараша айының соңында бекіністі портының құрылысы басталды, ал 1663 жылдың тамызында моланың құрылысы басталды. Бұл жұмыс бірнеше жыл бойы губернаторлардың алмасуымен жалғасты. Порт жақсартылғаннан кейін қала британдық теңіз стратегиясында Гибралтар ойнаған рөлді ойнар еді.