Диу шайқасы: Үнді мұхитында португалдықтардың жеңісі

Кіріспе

1509 жылы Үндістанда португалдық теңіз жеңісі, Гуджарат-португал қақтығыстары және Осман-португал шайқастары.
Орналасқан жері = Диу, қазіргі Дадра мен Нагар-Хавели және Даман мен Диу, Үндістан.
Нәтижесі = Португалдық жеңіс. Үнді мұхитында португалдық теңіз гегемониясын орнату.
Карта түрі = [[Оңтүстік Азия#Үндістан Гужараты]]
Карта рельефі = иә
Карта өлшемі =
Карта белгісі =
Карта суреті =
Карта атауы = Диу
Тұрған тарап 1 =
Тұрған тарап 2 =
Командир 1 = Дом Франсиску де Алмейда
Командир 2 =
Күші 1 = каррака, каравелла
Күші 2 = каррака
Зардап шеккендер 1 = 332 жалпы

Португалдықтардың жеңісі маңызды болды: үлкен мұсылман одағы күйреп, португалдықтардың Үнді мұхитының бағыттарын бақылау стратегиясын жеңілдетті. Олар сауданы Жақсы үміт мүйісі арқылы жүргізіп, Арабтар мен венециялықтардың Қызыл теңіз және Парсы шығанағы арқылы бақылаған тарихи дәмдеу саудасын айналып өтті. Шабыстан кейін Португалия Корольдігі Үнді мұхитындағы бірнеше маңызды порттарды, соның ішінде Гоа, Цейлон, Малакка, Бомбей және Ормузды жылдам басып алды. Аумақтық жоғалтулар Мамлюк сұлтандығы мен Гуджарат сұлтандығын әлсіретті. Бұл шайқас португал империясының өсуіне серпіліс беріп, оның саяси үстемдігін бір ғасырдан астам уақытқа бекітті. Португалияның Шығыстағы билігі Гоа мен Бомбей Бассейнінің тонауларымен, Португалияны қайта орнату соғысымен және Голландияның Цейлонды отарлауымен төмендеді. Диу шайқасы Лепанто шайқасы мен Трафальгар шайқасына ұқсас жойғын шайқас болды және әлемдік теңіз тарихындағы ең маңызды шайқастардың бірі болды, себебі ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасқан Азия теңіздеріндегі еуропалық үстемдіктің басталуын білдірді.

Өмірбаян

Васко да Гама теңіз арқылы Үндістанға жеткеннен кейін екі жыл өткен соң, португалдар Батыс Африкадағы саудасын дамыту мүмкін еместігін түсінді, себебі Үндістанның батыс жағалауындағы мұсылман саудашыларының қарсылығы, олар португалдық феториаларға, кемелерге және агенттерге шабуыл жасады; португалдық дипломатиялық күш-жігерді саботаж етті; және 1500 жылы Каликутта португалдарды қырғынға ұшыратты. Сондықтан португалдар Каликуттың жауларының бірі – Кочин раджасымен одаққа келді, ол оларды штаб-пәтер құруға шақырды. Каликуттан шыққан Заморин Кочинге шабуыл жасады, бірақ португалдар жерді қиратты және Қызыл теңіз арқылы Еуропаға дәмдеуіштерді экспорттау бойынша Каликуттың саудасын тоқтатты. 1504 жылдың желтоқсан айында португалдар Замориннің Египетке бағытталған және дәмдеуіштермен толы жылдық сауда флотын жойды. Португалия королі Мануэль I осы жаңалықты естіген соң, Дом Франсиско де Алмейданы Үндістанның бірінші вице-королі етіп тағайындауға шешім қабылдады, оған португалдық феториаларды қорғау ғана емес, сонымен қатар жауымдас мұсылман кемелерін тоқтату туралы нақты тапсырма берді. Дом Франсиско 1505 жылдың наурыз айында жиырма кемемен және өзінің 20 жасар ұлы Дом Лоуренсомен Лиссабоннан аттанды, ол өзі Индия теңізінің капитан-майоры болып тағайындалды. Португалдардың араласуы Үнді мұхитындағы мұсылман саудасына елеулі нұқсан келтіріп, Венецияның мүдделеріне де қауіп төндірді, себебі португалдар Еуропадағы дәмдеуіш саудасында венециялықтардан арзан сата алды. Португалдарға қарсы тұра алмаған Үндістандағы мұсылман саудагерлерінің қауымдастықтары мен Каликут билеушісі Заморин португалдарға қарсы көмек сұрап, Египетке елшілер жіберді. Венеция Португалиямен дипломатиялық қарым-қатынасты үзіп, Үнді мұхитындағы олардың араласуына қарсы тұру жолдарын іздестіре бастады, мамлюк сотына елші жіберіп, португалдарға қарсы «жылдам және құпия шаралар» қабылдауды ұсынды. Мамлюк сарбаздарының теңіз соғысында тәжірибесі аз болғандықтан, мамлюк сұлтаны әл-Ашраф Кансух әл-Гаври португалдармен бәсекелестікті жеңілдету үшін тарифтерді төмендету шартымен венециялықтардан қолдау сұрады. Бұл сапарға египеттік мамлюктер ғана емес, сонымен қатар көптеген түрік, нубиялық және эфиопиялық жалдамалы сарбаздар, сондай-ақ венециялық артиллериялықтар да кірді. Сөйтіп, олар толық желкенмен бір айдай сапар шегуге болатын саяхаттан кейін тек 1507 жылдың қыркүйегінде ғана Хамбат шығанағының аузындағы Диу қаласына жетті.

Just two years after Vasco da Gama reached India by sea, the Portuguese realized that the prospect of developing trade such as that which they had practiced in West Africa had become an impossibility, due to the opposition of Muslim merchant elites in the western coast of India, who incited attacks against Portuguese feitorias, ships, and agents; sabotaged Portuguese diplomatic efforts; and led the massacre of the Portuguese in Calicut in 1500. Thus, the Portuguese signed an alliance with a sworn enemy of Calicut instead, the Raja of Cochin, who invited them to establish headquarters. The Zamorin of Calicut invaded Cochin in response, but the Portuguese were able to devastate the lands and cripple the trade of Calicut, then the main exporter of spices back to Europe, through the Red Sea. In December 1504, the Portuguese destroyed the Zamorin's yearly merchant fleet, bound for Egypt and laden with spices. When King Manuel I of Portugal received news of these developments, he decided to nominate Dom Francisco de Almeida as the first viceroy of India with expressed orders not just limited to safeguarding Portuguese feitorias, but also to curb hostile Muslim shipping. Dom Francisco departed from Lisbon in March 1505 with twenty ships and his 20 year old son, Dom Lourenço, who was himself nominated capitão mor do mar da Índia or captain major of the sea of India. Portuguese intervention was seriously disrupting Muslim trade in the Indian Ocean, threatening Venetian interests as well, as the Portuguese became able to undersell the Venetians in the spice trade in Europe. Unable to oppose the Portuguese, the Muslim communities of traders in India as well as the sovereign of Calicut, the Zamorin, sent envoys to Egypt pleading for aid against the Portuguese. Venice broke diplomatic relations with Portugal and started looking for ways to counter its intervention in the Indian Ocean, sending an ambassador to the Mamluk court and suggested that "rapid and secret remedies" be taken against the Portuguese. Mamluk soldiers had little expertise in naval warfare, so the Mamluk Sultan, Al Ashraf Qansuh al Ghawri requested Venetian support, in exchange for lowering tariffs to facilitate competition with the Portuguese.) included not only Egyptian Mamluks, but also a large number of Turkish, Nubian and Ethiopian mercenaries as well as Venetian gunners
Hence only in September 1507 did they reach Diu, a city at the mouth of the Gulf of Khambhat, in a journey that could have taken as little as a month to complete at full sail.

Диу мен Мәлік Айяз

Португалдықтар Үндістанға келген кезде гужараттықтар Үнді мұхитындағы қашықтықтан сауда жасайтын негізгі саудагерлер болды және Египет пен Малакка арасындағы шығыс-батыс саудасындағы маңызды делдалдар еді, негізінен маталар мен дәмдеуіштермен айналысты. 15 ғасырда Гуджарат сұлтаны Диу қаласын басқаруға Грузия немесе Далмациядан болуы мүмкін бұрынғы садақшы және құл Малик Айязды тағайындады. Зерек және тәжірибелі билеуші Мәлік Айяз қаланы Гуджараттың басты портына (португалдықтарға Камбайя деп белгілі) және Үндістан мен Парсы шығанағы арасындағы маңызды транзиттік орталыққа айналдырды, португалдықтардың қарсылығын болдырмау үшін оларды ынаяттау және тіпті олармен келісімге келу саясатын ұстанды – Хуссейн күтпеген жерден Диуге келгенше. Мәлік Айяз Хуссейнды жақсы қарсы алды, бірақ Каликуттың Заморинінен басқа, Үндістан субконтинентінің басқа билеушілері португалдықтарға қарсы тұрмады, бұл мұсылман елшілерінің Мысырға берген уәдесінен өзгеше еді. Айяздың өзі португалдықтардың күшті теңіз күштері екенін және олармен қақтығысуды қаламағанын түсінді. Дегенмен, ол Гуджарат сұлтанының қуатты жазалауынан қорқып, Хуссейнды толығымен қабылдамады – сонымен қатар Хуссейннің өзінің қазір қаладағы әскерлері де болды. Екі жақты қиын жағдайға түскен Айяз Хуссейнды тек сақтықпен қолдауға шешім қабылдады.

Шауль шайқасы

1508 жылдың наурыз айында Хусейн мен Айяздың флоттары оңтүстікке қарай жүзіп, Шауль портында үш күндік теңіз шайқасында португал кемелерімен қақтығысты. Португал әскерінің қолбасшысы – Үндістан теңіздерінің бас капитаны Лоренсу де Алмейда болды, оған сол қалада одақтас сауда кемелерін тиеуді қадағалау және оларды Кочинге қайта сүйемелдеу тапсырылған. Португалдықтар күтпеген жерден шабуылға ұшырағанмен (Хусейннің еуропалық үлгідегі кемелері бастапқыда Арабия жағалауына жіберілген Афонсу де Альбукеркидің экспедициясына жатады деп ойланған), шайқас мұсылмандар үшін Пирр жеңісімен аяқталды, олар көп шығынға ұшырап, Кочиндегі португалдық штабқа қарай жол жалғастыра алмады. Португалдықтардың бас кемесін батырғандарына қарамастан, португал флотының қалған бөлігі қашып кетті, ал Хусейннің өзі Малик Айязды шайқасқа еріксіз аттандыру салдарынан қиын жағдайда аман қалды. Хусейнге Диуге Мәлік Айязбен бірге қайтудан басқа жол қалмады және португалдықтардың қарсы шабуылына дайындалуға кірісті. Хусейн бұл шайқасты Каирге үлкен жеңіс ретінде хабарлады; алайда, Гуджарат мемлекеті туралы заманауи парсы дерегі – Мират Сикандари бұл шайқасты ұсақ қақтығыс ретінде сипаттайды. Дегенмен, қаза тапқандардың арасында вице-корольдің ұлы Лоренсу болды, оның денесі Малик Айяз португал вице-королі үшін оны табуға тырысқанына қарамастан, табылған жоқ.

Португалиялық дайындамалар

Кочинде жалғыз ұлының қазасын естіген До́м Франси́ску де Алме́йда қатты қайғырып, үш күн бойы ешкімді көргісі келмей, өз бөлмесіне шегінді. Үндістанда Мамлюк флотының болуы португалдықтарға ауыр қауіп төндірді, бірақ вице-король енді Миросемнің қолынан ұлының өлімі үшін жеке кек алуды көздеді, себебі ол: "Құс жеген адам тауықты да жеуі керек немесе оның құнына төлеуі керек" деген сөзді айтқан еді. Дегенмен, мұссон жақындап, қыркүйекке дейін Үнді мұхитында кеме қатынасын тоқтатып тұратын дауылдар да келді. Тек содан кейін ғана вице-король барлық қолда бар португалдық кемелерді құрғақ докқа жөндеуге шақырып, Кочинде әскерін жинауға мүмкіндік алды. Бірақ олар кетер алдында, 1508 жылдың 6 желтоқсанында Афонсу де Альбукерке Парсы шығанағынан Кананнореге Португалия королінің Альмейданы губернаторлық қызметтен алмастыру туралы бұйрығымен келді. Дом Франсиску Альбукеркеге жеке қарсылық танытты, себебі Альбукерке Арабия жағалауына мұсылман кемелерінің Қызыл теңізге кіруіне немесе шығуына бөгет қою үшін тағайындалған еді. Алайда, ұлының өліміне кек қайтару үшін мұсылман флотын жою ниеті соншалықты жеке мәселеге айналды, ол тағайындалған ізбасарының қызметке кіруіне рұқсат бермеді. Осылайша, вице-король корольдік билікке қарсы ресми қарсылыққа шығып, тағы бір жыл бойы Португалдық Үндістанды басқарды. 9 желтоқсанда португалдық флот Диуге бет алды.

Үндістанның армадасы қозғалыста

Кочиннен португалдар алғаш рет Каликуттан өтіп, Замориннің флотын тоқтатуға үміттенеді, бірақ ол Диуге қарай бұрыннан кетіпті. Содан кейін армада Батикалаға тоқтады, ондағы патша мен португалдармен одақтас болған жергілікті индус капері Тимоджа арасындағы дауды реттеу үшін. Хонаварда португалдар Тимоджамен кездесіп, ол вице-корольге жаудың қимылдары туралы мәлімдеді. Сол жерде португалдық галереялар Каликут Замориніне тиесілі шабуылшылар флотын жойды. Осы уақытта, ешқандай себепсіз Дабул қаласының қайықтары португалдарға шабуыл жасады.

Дабул

Ангедивадан португалдар Бижапур сұлтандығына қарасты маңызды бекіністі порты – Дабул қаласына бет түзеді. "Сан-Мигель" галереясының капитаны Пайо де Суза портыны зерттеп, жағаға түсуге шешім қабылдады, бірақ ол шамамен 6000 адамнан тұратын күштердің шабуылына ұшырап, басқа португалдармен бірге қаза болды. Екі күннен кейін вице-король өздерінің жақсы қаруланған әскерін жағаға шығарып, өзен жағасында орналасқан гарнизонды амфибиялық қос қанатты шабуылмен талқандады. Дабул осы қимыл үшін қымбат баға төледі, вице-корольдің бұйрығымен қала толығымен қиратылды, айналасындағы өзен бойындағы елді мекендерге қирату келтірілді және олардың барлық тұрғындары, мал-жануарлары, тіпті қаңғыбас итттері де өлтірілді. Фернао Лопес де Кастанхеданың сөзіне қарағанда, Дабулдың тонау оқиғасы Үндістанның батыс жағалауында "нақақ ашуға" себеп болды, онда адамдар: "франктердің азабына ұшыраңыз" дейтін болған.

Шаул мен Бомбей

Дабулдан португалдар Чаулға тоқтады, онда Дом Франсиску қала басшысына Диуден қайтқанда жиналатын салықты дайындауға бұйрық берді. Махимге қарай жылжумен, Бомбейге жақын португалдар қаланы тастаулы көрді. Бомбейде Дом Франсиску Малик Айяздан хат алды. Қаласына қауіп төніп тұрғанын сезінген ол, тұтқындарды өзінде ұстап тұрғанын, ұлының батырлықпен шайқасқанын және португал тұтқындарының жағдайы жақсы екенін жазған хатпен бірге вице-корольді ынаюға тырысты. Вице-король Малик Айязға (португал тілінде Меликеаз деп аталған) құрметпен, бірақ қауіпті ескертумен жауап берді, кек алу ниетін білдіріп, барлық күштерін біріктіріп, соғысуға дайындалу керектігін, әйтпесе Диуді қиратуға ниеттенгенін жеткізді:

Мен, вице-король, сізге, Диудің құрметті Меликеаз капитанына айтам, мен өз рыцарьларыммен сіздің қалаңызға, онда қабылданғандарды, Шаулда менің халқыма қарсы соғысқан және менің ұлым деп аталатын адамды өлтіргендерді алу үшін барамын. Мен Аспан әлемінің Құдайына сене отырып, олардан және оларға көмектескендерден кек алуды үміттенемін. Егер оларды таппасам, сіздің қалаңызды, барлық шығындарды және Шаулда көрсеткен көмегіңізді өтеу үшін аламын. Мұны сізге айтамын, мен қазір Бомбей аралындамын, осы хатты жеткізген адам сізге хабар береді.

Мұсылман жағындағы қиындықтар

Шауль мен Диу шайқасы арасындағы он айда мұсылман майданында маңызды оқиғалар болды: Хусейн кемелерін жөндеу мүмкіндігін пайдаланып, 300 сарбаздан тұратын күшпен артта қалған каракты қалпына келтірді. Дегенмен, Хусейн мен Айяздың арақатынасы нашарлады, Хусейн енді Айястың адалсыздығын анық сезінді, ол португал тұтқындарын Чаулда ұстап тұрды – Хусейн оларды "Қайырға толтырып жіберуді" жоспарлаған болатын. Әскерлеріне қалған ақысын төлей алмай, Хусейн өзінің артиллериялық қаруларын Айязға кепілге беруге мәжбүр болды. Күдіксіз, оны Мысырға қайтудан тек жаңа күштер келуіне деген үміт немесе сұлтанның наразылығынан қорқу ғана тоқтатып тұрды. Португалиялық әскерлер төрт топқа бөлінді: бірінші топ алдын ала бомбалаудан кейін мамлюк карактарына шабуылдайды, екіншісі тұрған мамлюк галереяларына бүйірден шабуыл жасайды, үшіншісі – қалған флотты қолдайтын "бомбалау тобы", ал флагман өзі кемеге көтерілуге қатыспайды, бірақ шайқасты басқару және өрт құатымен қолдау үшін қолайлы орынға орналасады. "Санто-Антонио" бригинтині байланысты қамтамасыз етеді. Содан кейін "Санто-Антонио" флот арқылы өтіп, вице-корольдің сөзін жеткізді, онда олар жауды неліктен іздеп отырғанын және жеңіс жағдайында қандай сыйақылар берілетінін толық түсіндірді: тонау құқығы, барлық сарбаздарға рыцарь атағы, салт әскеріне дворян титулы, елден қуылған қылмыскерлер кешіріледі, ал құлдар бір жыл ішінде босатылса, жаңа мәртебе алады.

Жарыс басталды

Жел бұрылды, шамамен сағат 11:00-де Флор-ду-Мардың басына патшалық байрақ көтерілді және бір оқ атылды, бұл шайқастың басталғанын хабарлады. Карактар қатынасқа түскенде, Хуссейннің флагманы Санто Эспиритумен шайқасты. Кемелердің басы қабысқанда, Руи Перейра бастаған топ жаудың алдыңғы бөлігіне секіріп өтті. Кемелер бекітілгенге дейін португалдар кеме ортасына жетіп шабуылдады. Флагманды басып алуға үлкермес бұрын, тағы бір мамлюк карагы көмекке келді, Санто Эспиритуға қарсы жақтан шабуылдады. Хуссейн кемелеріне көптеген гужараттық сарбаздарды орналастырып күшін арттырды, ал ауыр қаруланған португалдық жаяу әскері күшті қарсылыққа тап болып, қоршауға түсу қаупі туды. Руи Перейра қаза тапты, бірақ осы шешуші сәтте "Рей Гранде" Хуссейннің флагманының бос жағына соқтығысып, қажетті күш қосып, португалдардың жеңісіне ықпал етті. Эфиопиялық және түрік садақшылары португалдықтардың мылтықтарына қарсы өте тиімді болды. Ал көптеген жалдамалы мұсылмандар "португалдарды көрістерде қашқан". Хуссейн португалдардың барлық күшін күреске жұмсайтынын күткендіктен, жеңіл қайықтарды арнаның ішінде қалдырып, карактармен шайқасқанда португалдарға артынан шабуыл жасауды жоспарлады. Жоао да Нова бұл амалды түсініп, Флор-ду-Марды арнаның кіреберісін жауып, қайықтардың шығуына кедері келтіру үшін маневр жасады. Қайықтардың тығыз орналасуы португалдық артиллерия үшін жақсы нысана болды, олар көптеген кемелерді жарамсыз етіп, кейінгілердің жолын кесті. Бұзып өте алмағандықтан, Замориннің қайықтары қысқаша шайқасқаннан кейін кері бұрылып, Каликутқа шегінді. Шайқас барысында Флор-ду-Мар 600-дан астам оқ атты. Ал жылдам галеялар мен каравельдер тобы қарсыластың тоқтап тұрған галеяларының қанатын шабуылдады, олардың қарулары жауап бере алмады. Португалдықтардың алғашқы шабуылы тойтарылды, бірақ португалдықтардың оқ жарылысы үш галеяны ағынға жіберді. Ақырында, тек бір кеме қалды – шайқастағы барлық кемелерден үлкен карак, жағаға тым жақын орналасқандықтан португалдық кемелердің көпшілігі жеткізе алмады. Оның нығайтылған корпусы португалдықтардың оқ атуына төзімді болды, және оны батыру үшін бүкіл флоттан үздіксіз оқ жаудырды, осылайша Диу шайқасы аяқталды. Португалдар кейін Диуда бекініс салуға белсенді түрде тырысты, бірақ Малик губернатор болғанша оны кейінге шегерді. Шайқаста алынған олжаға 3 галея, 3 карак, 600 қола зеңбірек және Каирдің мамлюк сұлтанының 3 патшалық туы кірді, олар Португалияға жіберіліп, Томардағы Христос орденінің штаб-пәтерінде сақтауға қойылды. Вице-король Диу саудагерлерінен (мамлюк флотын қайта жабдықтауды қаржылаған) 300 000 алтын жирафин алды, оның 100 000-ы әскерлерге таратылды, ал 10 000-ы Кочин ауруханасына сыйлық ретінде берілді. Алайда, португалдықтар мамлюк тұтқындарына қатыгездікпен қарады. Вице-король олардың көпшілігін атып өлтіруге, тірідей өртеп жіберуге немесе өз ұлының өлімі үшін жаза ретінде оққа байлап, бөлшектеуге бұйырды. Алмейда шайқастан кейін патшаға былай деп хабарлады: "Теңізде күшті болғанда ғана Үндістанды өздеріңікі деп білесіңдер; егер осы күшке ие болмасаңдар, жағадағы бекініс көп пайда бермейді". 1509 жылдың қарашасында вице-корольдік лауазымын Афонсу де Альбукеркеге тапсырып, Португалияға кеткен Алмейда желтоқсан айында Достық Үміт мүйісінің жанында Хойхой тайпасымен болған шайқаста 70 португалдықпен бірге қаза тапты – Диу шайқасынан да көп. Оның денесі жағажайда жерленді. Хуссейн шайқастан аман қалды және 22 мамлюкпен бірге Диуден атпен қашып құтылуға қол жеткізді. Ол Каирге оралды және бірнеше жылдан кейін португалдарға қарсы жіберілетін 3000 сарбаздан тұратын басқа флоттың басшысы болды, бірақ ол Қызыл теңізде өзінің түрік орынбасары – болашақ Осман флотының Сельман Рейсімен өлтірілді. Мысырдың мамлюк сұлтанаты көп ұзамай Осман империясының шабуылына ұшырап құлады.

The wind turned, and by about 11:00 am, the royal banner was hoisted atop the Flor do Mar and a single shot fired, signaling the start of the battle. As the carracks made contact, Hussain's flagship was grappled by the Santo Espírito. When their forecastles crossed, a group of men led by Rui Pereira jumped onto the enemy forecastle, and before the ships were secured, the Portuguese had already stormed all the way to midship. Before the flagship was captured though, another Mamluk carrack came to its aid, boarding the Santo Espírito from the opposite side. Hussain had strengthened his forces with a great number of Gujarati soldiers, distributed across the ships, and the heavily armoured Portuguese infantry suddenly risked being overwhelmed. Rui Pereira was killed, but at this crucial moment, the Rei Grande slammed against the free side of Hussain's flagship, delivering direly needed reinforcements, which tipped the scales in favour of the Portuguese. Up on the crow's nests, Ethiopian and Turkish bowmen proved their worth against Portuguese matchlock crews. Many of the other Muslim mercenaries "fled at the first sight of the Portuguese". Hussain had expected the Portuguese to commit their entire forces to the grapple, so he kept the light oar ships back within the channel, to attack the Portuguese from behind when they engaged the carracks. Comprehending the stratagem, João da Nova maneuvered the Flor do Mar to block the channel entrance and prevent the oar ships from sallying out. The compact mass of oar ships provided an ideal target for Portuguese gunners, who disabled many ships that then blocked the path of the ones following. Unable to break through, the Zamorin's boats turned around after a short exchange, and retreated to Calicut. Throughout the course of the battle, the Flor do Mar fired over 600 shots. Meanwhile, the faster group of galleys and caravels grappled the flank of the stationary enemy galleys, whose guns were unable to respond. An initial Portuguese assault was repelled, but a Portuguese salvo set three of the galleys adrift. Eventually, only a single ship remained – a great carrack, larger than any other vessel in the battle, anchored too close to shore for most of the deep draught Portuguese vessels to reach. Its reinforced hull was impervious to Portuguese cannon fire and it took a continuous bombardment from the whole fleet to finally sink it by dusk, thus marking the end of the Battle of Diu. The Portuguese would later seek ardently the construction of a fortress at Diu, but the Malik managed to postpone this for as long as he was governor. The spoils of the battle included three galleys, three carracks, 600 bronze artillery pieces, and three royal flags of the Mamlûk Sultan of Cairo that were sent to Portugal to be displayed in the Convento de Cristo, in Tomar, headquarters of the Order of Christ, former Knights Templar, which Almeida was part of. The Viceroy extracted from the merchants of Diu (who funded the refitting of the Muslim fleet) a payment of 300,000 gold xerafins, 100,000 of which were distributed among the troops and 10,000 donated to the hospital of Cochin. The treatment of the Mamluk captives by the Portuguese however, was brutal. The Viceroy ordered most of them to be hanged, burned alive, or torn to pieces, tied to the mouths of cannon, in retaliation for his son's death. Commenting in the aftermath of the battle, Almeida reported to King Manuel: "As long as you may be powerful at sea, you will hold India as yours; and if you do not possess this power, little will avail you a fortress on the shore." After handing over the Viceroy's post to Afonso de Albuquerque and leaving for Portugal in November 1509, Almeida was himself killed in December in a skirmish against the Khoikhoi tribe near the Cape of Good Hope, along with 70 other Portuguese – more than in the Battle of Diu. His body was buried on the beach. Hussain survived the battle, and managed to flee Diu along with 22 other Mamluks on horseback. He returned to Cairo, and several years later was put in charge of another fleet with 3,000 men to be sent against the Portuguese, but he was murdered on the Red Sea, by his Turkish second in command – future Selman Reis of the Ottoman navy. The Mamluk Sultanate of Egypt would collapse to an Ottoman invasion shortly after.

Мұра

Диу шайқасы тарихтағы ең маңызды шайқастардың бірі саналады. Ол Үнді мұхитында Батыс Еуропаның үстемдігінің басталуын қадағалады. Автор Уильям Вейр өзінің "Әлемді өзгерткен 50 шайқас" кітабында бұл шайқасты тарихтағы ең маңызды алтыншы шайқас деп атайды, ол тек Марафон шайқасынан, Ника көтерілісінен, Банкер-Хилл шайқасынан, Арбела шайқасынан (Гаугамела) және Хаттин шайқасынан ғана төмен тұрады. Ол былай дейді: "15 ғасырдың басында ислам әлемді билеуге айналуға дайын сияқты көрінді. Алайда, бұл мүмкіндік Диу жанындағы Үнді мұхитында жойылды." Тарихшы Райнер Дейхнардт бұл шайқасты маңыздылығы мен тарихи мұрасы тұрғысынан Лепанто және Трафальгар шайқастарымен ғана салыстырады. Ғалым Майкл Адасқа сәйкес, бұл шайқас "Еуропаның Үнді мұхитында ғасырлар бойы теңіз үстемдігін орнатуына негіз салды".