Афонсу де Албукерке: Португалияның Океандық Империясының Құрметті Тұлғасы
Afonso de Albuquerque
Афонсу де Албукерке (1453-1515) – португалиялық әскери қолбасшы, адмирал, саяхатшы. Үнді мұхитында Португалия ықпалын кеңейтіп, Гоа қаласын жаулап алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалиялық генерал, адмирал және мемлекет қайраткері (1453–1515)
Portuguese general, admiral, and statesman (1453–1515)
Афонсу де Альбукерке, Гоаның 1-ші герцогы (16 желтоқсан 1515 жылға дейін) – португалиялық генерал, адмирал және мемлекет қайраткері. 1509-1515 жылдары Португалиялық Үндістанның вице-королі қызметін атқарды, осы кезеңде португалиялықтардың Үнді мұхитындағы ықпалын кеңейтіп, қабілетті және шебер әскери қолбасшы ретінде танылды. Альбукерке ислам дініне қарсы күрес, христиан дінін тарату және Азиядағы португалдық империяны құру арқылы дәмдеуіш саудасын қамтамасыз ету – португалдықтардың үш маңызды мақсатын іске асырды. Оның ең маңызды жетістіктерінің бірі – Гоаны жаулап алу, сондай-ақ, Ренессанс дәуірінде Персия шығанағына шабуыл жасаған алғашқы еуропалық болды. Стратегиялық шеберлігінің арқасында ол өте тиімді әскери қолбасшы саналды. Атлантика, Қызыл теңіз, Парсы шығанағы және Тынық мұхитындағы теңіз жолдарын португалдықтардың бақылауына алуға тырысты, Үнді мұхитын португалдық "маре клаузумға" айналдырды. 1506 жылы "Арабия және Парсы теңізінің флоты" басшысы болып тағайындалды. Оның тікелей қатысқан көптеген қақтығыстары Үнді мұхитында, Парсы шығанағы аймағында сауда жолдары үшін күрес аясында және Үндістан жағалауларында болды. Осы алғашқы жорықтарының нәтижесінде Португалия тарихындағы алғашқы әлемдік империяға айналды. Ол португалдық әскерді көптеген шайқастарда жетектеді, оның ішінде 1510 жылы Гоаны жаулап алу және 1511 жылы Малакканы басып алу шайқастары бар. Өмірінің соңғы бес жылында ол әкімшілік қызметке көшті, ол Португалиялық Үндістанның екінші губернаторы ретінде атқарған қызметі Португалия империясының тұрақтылығына үлкен үлес қосты. Ол өз елшісі Дуарте Фернандес арқылы Аюттая патшалығымен, Мьянмадағы Пегумен, сондай-ақ Антонио де Абреу мен Франсиско Серрао басқаруымен Тимор және Молукка аралдарымен дипломатиялық байланыстар орнатуға бағытталған экспедицияларды ұйымдастырды. Рафаэль Перестрелло арқылы Еуропаның Мин Қытайымен сауда жасауына жол ашты. Эфиопиямен дипломатиялық қарым-қатынас орнатуға көмектесті және Сафавидтер әулеті тұсында Парсымен дипломатиялық байланыс орнатты. Мансабы барысында "Қорқынышты", "Ұлы" сияқты лақаптарға ие болды. Вила-Верде-дос-Франкос иегері Гонсало де Альбукерке мен Дона Леонор де Менезестің екінші ұлы болды. Оның әкесі сарайда маңызды лауазымды атқарды және Португалия монархиясымен алыс туыс болды. Ол король Денистің заңсыз ұлы, Альбукерке лоры Афонсо Санчестің ұрпағы еді. Португалияның королі Афонсо V сарайында математика мен латын тілін оқыды, болашақ король Жоао II болған ханзада Жоаомен дос болды.
Afonso de Albuquerque, 1st Duke of Goa ( – 16 December 1515), was a Portuguese general, admiral, and statesman. He served as viceroy of Portuguese India from 1509 to 1515, during which he expanded Portuguese influence across the Indian Ocean and built a reputation as a fierce and skilled military commander. Albuquerque advanced the three fold Portuguese grand scheme of combating Islam, spreading Christianity, and securing the trade of spices by establishing a Portuguese Asian empire. Among his achievements, Albuquerque managed to conquer Goa and was the first European of the Renaissance to raid the Persian Gulf, and he led the first voyage by a European fleet into the Red Sea. He is generally considered a highly effective military commander, given his successful strategy — he attempted to close all the Indian Ocean naval passages to the Atlantic, Red Sea, Persian Gulf, and to the Pacific, transforming it into a Portuguese mare clausum. He was appointed head of the "fleet of the Arabian and Persian sea" in 1506. Many of the conflicts in which he was directly involved took place in the Indian Ocean, in the Persian Gulf regions for control of the trade routes, and on the coasts of India. His military brilliance in these initial campaigns enabled Portugal to become the first global empire in history. He led the Portuguese forces in numerous battles, including the conquest of Goa in 1510 and the capture of Malacca in 1511. During the last five years of his life, he turned to administration, where his actions as the second governor of Portuguese India were crucial to the longevity of the Portuguese Empire. He oversaw expeditions that resulted in establishing diplomatic contacts with the Ayutthaya Kingdom through his envoy Duarte Fernandes, with Pegu in Myanmar, and Timor and the Moluccas through a voyage headed by António de Abreu and Francisco Serrão. He laid the path for European trade with Ming China through Rafael Perestrello. He also aided in establishing diplomatic relations with Ethiopia, and established diplomatic ties with Persia during the Safavid dynasty. Throughout his career, he received epithets such as "the Terrible", "the Great", He was the second son of Gonçalo de Albuquerque, Lord of Vila Verde dos Francos, and Dona Leonor de Menezes. His father held an important position at court and was connected by remote illegitimate descent with the Portuguese monarchy. He was a descendant of King Denis’s illegitimate son, Afonso Sanches, Lord of Albuquerque. He was educated in mathematics and Latin at the court of Afonso V of Portugal, where he befriended Prince John, the future King John II of Portugal.
Ерте әскери қызмет, 14711509
1471 жылы Афонсо V басшылығымен Мароккодағы Танжер мен Арзиланың жаулануына қатысты және бірнеше жыл бойы офицер болып қызмет етті. 1476 жылы ханзада Жоанмен бірге Кастилияға қарсы соғыстарға, соның ішінде Торо шайқасына қатысты. 1480 жылы Италия түбегіндегі жорыққа қатысып, Неапольдің Фердинанд I-іне Осман империясының Отрантоға жасаған шабуылын тойтаруға көмектесті. 1481 жылы Жоан II патша болып таққа отырғанда, Албукерке патшаның ат шебері және бас атбасшысы (estribeiro mor) болып тағайындалды. Ол Жоанның билігінің барлық кезеңінде осы лауазымды иеленді. Ол патшаның бұйрығымен құпия тапсырмасы бар мөрленген хатты алып жүрді: алғашқы тапсырманы орындағаннан кейін, екі жылдан кейін мерзімі аяқталатын Үндістанның бірінші вице-королі Франсиско де Алмейданы алмастыруға тиіс болды. Кетуге дайын тұрғанда, 1500 жылы Жоана Висенте есімді қарапайым португал әйелінен туған Брас ("Браз" ескі португалша) деген ұлын заңды деп мойындады.
In 1471, under the command of Afonso V, he was present at the conquest of Tangier and Arzila in Morocco, and he served there as an officer for some years. In 1476, he accompanied Prince John in wars against Castile, including the Battle of Toro. He participated in the campaign on the Italian peninsula in 1480 to assist Ferdinand I of Naples in repelling the Ottoman invasion of Otranto. On his return in 1481, when John was crowned as King John II, Albuquerque was made master of the horse and chief equerry (estribeiro mor) to the king, a post which he held throughout John's reign. He carried a sealed letter with a secret mission ordered by the king: after fulfilling the first mission, he was to replace the first viceroy of India, Francisco de Almeida, whose term ended two years later. Before departing, he legitimized his son Brás ("Braz" in the old Portuguese spelling), born to a common Portuguese woman named Joana Vicente in 1500.
Сокотра мен Ормузды бірінші рет жаулап алу, 1507 жыл
1506 жылғы 6 сәуірде Лиссабоннан флот кеме сапарға шықты. Альбукерке кемесін өзі басқарды, себебі кемеге тағайындалған ұшқышы сапар басталғанда жоғалып кеткен еді. Мозамбик бұғазында олар Үндістаннан қайтып келіп қиындыққа тап болған капитан Жоао да Нованы құтқарып алды; да Нова және оның кемесі, «Фрол де ла мар», да Куньяның флотына қосылды. Малиндиден да Кунья Альбукеркенің қолдауымен, сол кезде Үндістанға жақын деп есептелген Эфиопияға елшілер жіберді. Эфиопияға жетпеген соң, ол елшілерді Филукқа түсірді. Шығыс Африка жағалауындағы араб қалаларына сәтті шабуылдар жасағаннан кейін, экспедиция Сокотра аралын бағындырып, Сук қаласында бекініс салды, Қызыл теңізден Үнді мұхитына барушы сауда жолдарын тоқтату үшін база құруды үмітті. Алайда, Сокотра төрт жылдан кейін тастап кетілді, себебі ол база үшін қолайсыз орын екені анықталды. Ормуз сол кезде Сафави Персиясының шахы Исмаил I-нің қарауында болды. Белгілі бір оқиғада, Ормузды бағындырғаннан кейін Альбукерке парсы елшілерімен кездесті, олар одан тиісті салықты төлеуді талап етті. Ол оларға оқ-дәрі, садақ және қару-жарақ беруді бұйырды, сондай-ақ: «Бұл Португалияда король Мануэльдің иеліктерінен талап етілген салықты төлеу үшін соғылған валюта» деді. Брас де Альбукерке айтуынша, «теңіз арыстаны» деп Альбукеркеге бірінші болып шах Исмаил атаған. Ол өз әскерлерінің барлық шенінен адамдарды жұмысқа жұмылдырды. Алайда, оның кейбір офицерлері, Афонсоның бұйрықтарын асыра сілтегенін айтып, ауыр жұмыс пен ыстыққа наразылық білдіріп, Үндістанға кетіп қалды. Флоты екі кемеге дейін азайғандықтан және жабдықтаусыз қалғандықтан, ол өз позициясын сақтай алмады. 1508 жылдың қаңтар айында ол Ормузды тастауға мәжбүр болды. Сокотраның бекінісін қайта жабдықтау үшін жағалаудағы ауылдарға шабуыл жасады, Ормузға оралды, содан кейін Үндістанға бет бұрды.
The fleet left Lisbon on 6 April 1506. Albuquerque piloted his ship himself, having lost his appointed pilot on departure. In Mozambique Channel, they rescued Captain João da Nova, who had encountered difficulties on his return from India; da Nova and his ship, the Frol de la mar, joined da Cunha's fleet. From Malindi, da Cunha sent envoys to Ethiopia, which at the time was thought to be closer to India than it actually is, under the aegis of Albuquerque. After failing to reach Ethiopia, he managed to land the envoys in Filuk. After successful attacks on Arab cities on the East African coast, the expedition conquered the island of Socotra and built a fortress at Suq, hoping to establish a base to stop the Red Sea commerce to the Indian Ocean. However, Socotra was abandoned four years later, as it was eventually realised to be a poor location for a base. Ormuz was then a tributary state of Shah Ismail I of Safavid Persia. In a famous episode, shortly after its conquest, Albuquerque was confronted by Persian envoys, who demanded the payment of the due tribute from him instead. He ordered them to be given a stock of cannonballs, arrows and weapons, retorting that "such was the currency struck in Portugal to pay the tribute demanded from the dominions of King Manuel". According to Brás de Albuquerque, it was Shah Ismael who first addressed Albuquerque as "Lion of the seas". on Hormuz Island, engaging his men of all ranks in the work. However, some of his officers, claiming that Afonso was exceeding his orders, revolted against the heavy work and climate and departed for India. With his fleet reduced to two ships and left without supplies, he was unable to maintain his position. In January 1508, he was forced to abandon Ormuz. He raided coastal villages to resupply the settlement of Socotra, returned to Ormuz, and then headed to India.
1509 жылы Каннаурда тұтқындалған
1508 жылдың желтоқсанында Афонсо Малабар жағалауындағы Каннанореге келді, онда ол вице-король Дом Франсиско де Алмейданың алдында корольден алған мөрленген хатты ашты, ол оны Алмейданың орнына губернатор етіп тағайындады. 1509 жылдың 3 ақпанында Алмейда Диу теңіз шайқасында мамлюктер, османдықтар, Каликут Заморині және Гуджарат сұлтанының біріккен әскерлеріне қарсы күресті. Оның жеңісі шешуші болды: османдықтар мен мамлюктер Үнді мұхитын тастап кетті, бұл келесі ғасыр бойы португалдықтардың билігін орнатуға мүмкіндік берді. Тамыз айында Афонсоның бұрынғы офицерлері, Диого Лопес де Секейраның қолдауымен, оның басқаруға лайық емес екенін мәлімдегеннен кейін, Афонсо Каннанордағы Сент-Анжело бекінісіне қамауға алынды. Ол сол жерде өзінің тұтқын екенін сезінді.
Afonso arrived at Cannanore on the Malabar coast in December 1508, where he opened the sealed letter that he had received from the king before the viceroy, Dom Francisco de Almeida, which named him as governor to succeed Almeida. On 3 February 1509, Almeida fought the naval Battle of Diu against a joint fleet of Mamluks, Ottomans, the Zamorin of Calicut, and the Sultan of Gujarat. His victory was decisive: the Ottomans and Mamluks abandoned the Indian Ocean, easing the way for Portuguese rule there for the next century. In August, after a petition from Afonso's former officers with the support of Diogo Lopes de Sequeira claiming him unfit for governance, Afonso was sent in custody to St. Angelo Fort in Cannanore. There he remained under what he considered as imprisonment.
Флоре де ла мардағы кеме апаты, 1511 жыл
20 қарашада 1511 жылы Афонсо Малакканы жаулап алуға көмектескен ескі «Флор де ла Мар» караккасында Малабар жағалауына аттанды. Оның жағдайы нашар болғанымен, ол жаулап алу кезінде жиналған қымбатты заттарды тасымалдау үшін пайдаланды, себебі кеме сыйымдылығы зор болды. Суматра аралдарынан, Кампар және Индрагири патшалары Афонсоға елшілер жіберіп, Малакканың қарауындағы елдер ретінде жаңа билікті мойындады. Афонсо Сиамның Малаккаға деген құштарлығын білген соң, Дуарте Фернандесті Аюттая Корольдігіне (Таиланд) дипломатиялық миссиямен жіберді. Ол Малаккада тұтқындалған португалдықтардың бірі болды және аймақтың мәдениеті туралы білім жинады. Ол Португалия Корольдігі мен Сиам патшасы Раматибоди II сарайы арасында достық қарым-қатынас орнатып, Сиам елшісімен бірге Афонсо мен Португалия патшасына сыйлықтар мен хаттар әкеліп қайтқан алғашқы еуропалық болды. Малай теңізшілері оларды Ява, Кіші Сунда аралдары және Амбон аралдары арқылы Банда аралдарына жеткізу үшін жалданып алынды, олар 1512 жылдың басында сонда келді. Олар бір ай бойы сол жерде болып, кемелерін мускат жаңғағы мен қара бұрышпен толтырып, сатып алды. Антонио де Абреу Амбоинаға, ал Серрао Молукка аралдарына қарай жүзіп кетті, бірақ Серам аралының жанында кемесі құлады. Тернате сұлтаны Абу Лейс олардың құлауын естіп, қуатты шетелдік елмен одақтасу мүмкіндігін көріп, 1512 жылы оларды Тернатеге әкелді, онда оларға 1522 жылы салынған «Форте де Сан-Жуао Баптиста де Тернате» бекінісін салуға рұқсат берілді.
On 20 November 1511 Afonso sailed from Malacca to the coast of Malabar on the old Flor de la Mar carrack that had served to support the conquest of Malacca. Despite its unsound condition, he used it to transport the treasure amassed in the conquest, given its large capacity. and Sumatra, Sumatran kings of Kampar and Indragiri sending emissaries to Afonso accepting the new power, as vassal states of Malacca. Knowing of Siamese ambitions over Malacca, Afonso sent Duarte Fernandes in a diplomatic mission to the Ayutthaya Kingdom (Thailand), returning in a Chinese junk. He was one of the Portuguese who had been arrested in Malacca, having gathered knowledge about the culture of the region. There he was the first European to arrive, establishing amicable relations between the kingdom of Portugal and the court of the king of Siam Ramathibodi II, returning with a Siamese envoy bearing gifts and letters to Afonso and the king of Portugal. Malay sailors were recruited to guide them through Java, the Lesser Sunda Islands and the Ambon Island to Banda Islands, where they arrived in early 1512. There they remained for a month, buying and filling their ships with nutmeg and cloves. António de Abreu then sailed to Amboina whilst Serrão sailed towards the Moluccas, but he was shipwrecked near Seram. Sultan Abu Lais of Ternate heard of their stranding, and, seeing a chance to ally himself with a powerful foreign nation, brought them to Ternate in 1512 where they were permitted to build a fort on the island, the Forte de São João Baptista de Ternate [pt], built in 1522.
Кочин мен Гоаға оралу
Афонсо Малаккадан Кочинге оралды, бірақ Гоаға қарай теңізге шыға алмады, себебі ол Бижапур сұлтаны Исмаил Адил Шахтың әскерлерінің, Расул Хан мен оның серіктерінің басшылығымен жасаған қатыгез бүлікке тап болды. Афонсо Малаккада болмаған кезде Гоаға қарсы болған португалдар оны басып алудан бас тарды, тіпті патшаға оны жібергені жөн деген хат жазды. Муссонның кедергісінен және жеткілікті күш болмағандықтан, Афонсо өзінің жүрек туысы Д. Гарсия де Норонха мен Хорхе де Мело Перейра бастаған күшейту флотының келуін күтуге мәжбүр болды. Кочинде Альбукерки мектеп ашты. Король Мануэль I-ге жазған жеке хатында ол үйленген португалдықтардың (касадо) және христиан дініне өткендердің, олардың саны жүзге жуық, балаларын оқуға және жазуға үйрету үшін кітаптарға толы сандық тапқанын айтты. 1512 жылдың 10 қыркүйегінде Афонсо Кочиннен Гоаға 1700 әскерді тасымалдаған он төрт кемемен аттанды. Бекіністі қайта басып алуға бекінген ол орларды қазуға және қабырғаны бұзуға бұйрық берді. Бірақ жоспарланған соңғы шабуыл күні Расул Хан қарсылық көрсетпей берілді. Афонсо бекіністі артиллериясымен, оқ-дәрісімен және жылқыларымен бірге тапсыруды, сондай-ақ дезертирлерді ұстап беруді талап етті. Олардың кейбіреулері 1510 жылы португалдар Гоадан қашқанда, ал қалғандары соңғы қоршау кезінде Расул Ханға қосылған. Расул Хан олардың өмірін сақтап қалу шартымен келісті. Афонсо келісіп, Гоадан кетіп қалды. Ол дезертирлердің өмірін сақтады, бірақ оларды қорқынышты жазалады. Осындай тағдырға ұшырағандардың бірі Фернао Лопес болды, ол Португалияға қамауда жіберілді, бірақ Сент-Хелена аралында қашып, көп жыл бойы «Робинзон Крузо» сияқты өмір сүрді. Осындай шаралардан кейін қала Үндістандағы португалдықтардың ең гүлденген ортасына айналды.
Afonso returned from Malacca to Cochin, but could not sail to Goa as it faced a serious revolt headed by the forces of Ismael Adil Shah, the Sultan of Bijapur, commanded by Rasul Khan and his countrymen. During Afonso's absence from Malacca, the Portuguese who opposed the taking of Goa had waived its possession, even writing to the king that it would be best to let it go. Held up by the monsoon and with few forces available, Afonso had to wait for the arrival of reinforcement fleets headed by his nephew D. Garcia de Noronha, and Jorge de Mello Pereira. While at Cochin, Albuquerque started a school. In a private letter to King Manuel I, he stated that he had found a chest full of books with which to teach the children of married Portuguese settlers (casados) and Christian converts, of which there were about a hundred, to read and write. On 10 September 1512, Afonso sailed from Cochin to Goa with fourteen ships carrying 1,700 soldiers. Determined to recapture the fortress, he ordered trenches dug and a wall breached. But on the day of the planned final assault, Rasul Khan surrendered. Afonso demanded the fort be handed over with its artillery, ammunition and horses, and the deserters to be given up. Some had joined Rasul Khan when the Portuguese were forced to flee Goa in May 1510, others during the recent siege. Rasul Khan consented, on condition that their lives be spared. Afonso agreed and he left Goa. He did spare the lives of the deserters, but had them horribly mutilated. One such renegade was Fernão Lopes, bound for Portugal in custody, who escaped at the island of Saint Helena and led a 'Robinson Crusoe' life for many years. After such measures the town became the most prosperous Portuguese settlement in India.
Эфиопия елшілігі, 1512 жыл
1512 жылдың желтоқсан айында Гоаға Эфиопиядан елші келді. Матеус 1507 жылы Сокотрадан португалдықтар келгеннен кейін, регент-патшайым Елени оны Португалия королінің елшісі ретінде, мұсылмандық ықпалдың күшеюіне қарсы тұру үшін одақ іздеу мақсатымен жіберді. Афонсо оны Гоада зор құрметпен қарсы алды, себебі ол көптен іздеген "Престер Джон" елшісі еді. Оның келгені туралы король Мануэль 1513 жылы папа Лев X-ке хабарлады. Матеус Афонсоның қарсыластарының күдігіне іш болғанмен, олар оны жалғаншы немесе мұсылман шпионы екенін дәлелдеуге тырысты, бірақ Афонсо оны Португалияға жіберді. Король олардың хабарын естігенде қуаныштан жылады. 1513 жылдың ақпан айында Матеус Португалияда болғанда, Афонсо 1000-ге жуық португалдық және 400 малабарлық сарбаздарымен Қызыл теңізге аттанды. Оған бұл арнаны Португалия үшін қамтамасыз ету тапсырылған еді. Сокотра Қызыл теңіздің кіреберісін бақылауда тиімсіз болып шықты және тасталды, ал Афонсоның Массауа португалдықтар үшін жақсы база бола алады деген пікірі Матеустің баяндамаларының нәтижесі болуы мүмкін. Аден бекітілген қала болды, бірақ ол шайқас кезінде қолданған баспалдақтары сынды. Жарты күнге созылған қаһарлы шайқастан кейін Афонсо шегінуге мәжбүр болды. Ол Баб-әл-Мандаб бұғазынан өтіп, Қызыл теңізде жүзген алғашқы еуропалық флот болды. Ол Джиддаға жетуге тырысты, бірақ жел жағдайы қолайсыз болғандықтан, мамыр айында Камаран аралына сиынды, бірақ сарбаздар арасындағы ауру және тұщы судың жетіспеуі оны кері қайтуға мәжбүр етті. 1513 жылдың тамызында Аденге екінші рет баруға тырысқаннан кейін, ол Үндістанға ешқандай маңызды нәтижелерсіз оралды. Мысырдың күшін жою мақсатымен, ол король Мануэльге Нил өзенінің бағытын өзгертіп, бүкіл елді шөлге айналдыру туралы идеясын жазды. Альбукерки экспедициясы Суэцке жетпесе де, христиандық флоттың Қызыл теңізге алғаш рет кіргені мұсылман әлемін таң қалдырды және Каирде үрей тудырды.
In December 1512 an envoy from Ethiopia arrived at Goa. Mateus was sent by the regent queen Eleni, following the arrival of the Portuguese from Socotra in 1507, as an ambassador for the king of Portugal in search of a coalition to help face growing Muslim influence. He was received in Goa with great honour by Afonso, as a long sought "Prester John" envoy. His arrival was announced by King Manuel to Pope Leo X in 1513. Although Mateus faced the distrust of Afonso's rivals, who tried to prove he was some impostor or Muslim spy, Afonso sent him to Portugal. The king is described as having wept with joy at their report. In February 1513, while Mateus was in Portugal, Afonso sailed to the Red Sea with a force of about 1000 Portuguese and 400 Malabaris. He was under orders to secure that channel for Portugal. Socotra had proved ineffective to control the Red Sea entrance and was abandoned, and Afonso's hint that Massawa could be a good Portuguese base might have been influenced by Mateus' reports. Aden was a fortified city, but although he had scaling ladders they broke during the chaotic attack. After half a day of fierce battle, Afonso was forced to retreat. He cruised the Red Sea inside the Bab al Mandab, with the first European fleet to have sailed this route. He attempted to reach Jeddah, but the winds were unfavourable and so he sheltered at Kamaran island in May, until sickness among the men and lack of fresh water forced him to retreat. In August 1513, after a second attempt to reach Aden, he returned to India with no substantial results. In order to destroy the power of Egypt, he wrote to King Manuel of the idea of diverting the course of the Nile river to render the whole country barren. Although Albuquerque's expedition failed to reach Suez, such an incursion into the Red Sea by a Christian fleet for the first time in history stunned the Muslim world, and panic spread in Cairo.
Каликуттың тапсырылуы
Альбукерке өкіметтік мерзімінде 1502 жылы Каликут қаласында португалдардың қырғынынан бері жалғасқан португалдар мен Каликут Заморині арасындағы соғысқа сәтті аяқ сызық сызылды. Теңіз саудасы нашарлап, вассалдар келісімнен бас тартқанда, португалдармен қақтығысты шешудің көрінетін жолы болмаған кезде, Заморин сарайы ішкі тартыстарға ұшырады. Биліктегі Заморин қаза тауып, Альбукеркенің ықпалымен оның орнына қарсыласы келді, бұл бейбіт келіссөздер басталуына жағдай жасады. Португалдар Каликут қаласында бекініс салуға және қалаған мөлшерде бұрыш пен имбирьді белгіленген бағамен алуға, сондай-ақ Каликут кедендік баждарының жартысын жылдық салық ретінде алуға құқық алды. Бекініс құрылысы бас сәулетші Томас Фернандестің жетекшілігімен дереу басталды.
Albuquerque achieved during his term a favourable end to hostilities between the Portuguese and the Zamorin of Calicut, which had lasted since the massacre of the Portuguese in Calicut in 1502. As naval trade faltered and vassals defected, with no foreseeable solutions to the conflict with the Portuguese, the court of the Zamorin fell to in fighting. The ruling Zamorin was assassinated and replaced by a rival, under the instigation of Albuquerque, permitting peace talks to commence. The Portuguese were allowed to build a fortress in Calicut itself, and acquired rights to obtain as much pepper and ginger as they wished, at stipulated prices, and half the customs duties of Calicut as yearly tribute. Construction of the fortress began immediately, under the supervision of chief architect Tomás Fernandes.
Гоа, 1514 жыл
1514 жылы Афонсу Гоа билеуге және үндістандық губернаторлардан елшіліктерді қабылдауға, қаланы нығайтуға және португал ерлері мен жергілікті әйелдердің некелерін ынталандыруға кірісті. Сол кезде португал әйелдеріне теңізге саяхаттауға тыйым салынды, кемедегілердің тәртібін сақтау үшін. 1511 жылы Афонсу жариялаған саясат бойынша португал үкіметі өз саяхатшыларын жергілікті әйелдерге үйленуге ұсыныс жасады. Қоныстануды қолдау мақсатында Португалия королі шетелге барып, жергілікті әйелдерге үйленген португал еркектеріне (casados, яки «үйленген еркектер» деп аталатын) еркін мәртебе және корольдік салықтан босатылу құқығын берді. Афонсуның ынталандыруымен аралас некелер гүлденді, нәтижесінде португал-үнділіктер немесе метистер дүниеге келді. Ол португал әкімшілігінің лауазымдарына жергілікті тұрғындарды тағайындады және жергілікті дәстүрлерге араласпады (жесірлерді өртеу салтынан басқа, ол оны тыйым салды). 1514 жылдың наурыз айында король Мануэль Тристао да Кунья басқаратын үлкен және экзотикалық елшілікті Рим папасы Лео X-ке жіберді, ол колониялардан әкелінген жануарлар мен Үндістан байлығын көрсетіп, Рим көшелерімен салтанатты шеру жасады. Оның беделі шығыста Португал империясының негізін қалаумен ең жоғары деңгейге жетті. 1514 жылдың басында Афонсу Гуджарат сұлтаны Музаффар Шах II-ге, Камбей билеушісіне Диуда (Үндістан) бекініс салуға рұқсат сұрап елшілер жіберді. Миссия келісімге келмей қайтып келді, бірақ дипломатиялық сыйлықтар алмастырылды, соның ішінде үнділік мүйізбұғысы болды. Афонсу мүйізбұғысын король Мануэльге жіберді, бұл Рим империясынан бері Еуропада көрінген мүйізбұғысының алғашқы тірі мысалы болды.
With peace concluded, in 1514 Afonso devoted himself to governing Goa and receiving embassies from Indian governors, strengthening the city and encouraging marriages of Portuguese men and local women. At that time, Portuguese women were barred from traveling overseas in order to maintain discipline among the men on board the ships. In 1511 under a policy which Afonso promulgated, the Portuguese government encouraged their explorers to marry local women. To promote settlement, the King of Portugal granted freeman status and exemption from Crown taxes to Portuguese men (known as casados, or "married men") who ventured overseas and married local women. With Afonso's encouragement, mixed marriages flourished, giving birth to Portuguese Indians or mestiços. He appointed local people for positions in the Portuguese administration and did not interfere with local traditions (except "sati", the practice of immolating widows, which he banned). In March 1514 King Manuel sent to Pope Leo X a huge and exotic embassy led by Tristão da Cunha, who toured the streets of Rome in an extravagant procession of animals from the colonies and wealth from the Indies. His reputation reached its peak, laying foundations of the Portuguese Empire in the East. In early 1514, Afonso sent ambassadors to Gujarat's Sultan Muzaffar Shah II, ruler of Cambay, to seek permission to build a fort on Diu, India. The mission returned without an agreement, but diplomatic gifts were exchanged, including an Indian rhinoceros, Afonso sent the rhino to King Manuel, making it the first living example of a rhinoceros seen in Europe since the Roman Empire.
Ормузды жаулап алу және ауру
1513 жылы Каннанорда Афонсоға Гуджаратқа, Ормузға және Бижапурға елшілер жіберген Шах Исмаил I-нің парсы елшісі келді. Бижапурдағы шахтың елшісі Афонсоны Парсыға елші жіберуге шақырды. Мигель Феррейра Ормуз арқылы Тәбризге жіберілді, онда ол мамлюк сұлтанын жеңу туралы ортақ мақсаттарды шахпен талқылады. Сонымен қатар, Альбукерки Ормузды толық басып алуды шешті. Ол 1507 жылы португалдықтардың шегінуінен кейін, патшаның үлкен қорқынышпен қараған, күшті парсы везирі Рейс Хамедтің ықпалындағы жас патша билік құрғанын білді. 1515 жылдың наурыз айында Ормузда Афонсо патшамен кездесіп, везирді қатысуға шақырды. Одан кейін ол оны өз серіктерімен бірден өлтірді, осылайша қорқып отырған патшаны «азат етті», нәтижесінде Парсы шығанағындағы арал қарсылықсыз берілді және Португалия империясының вассалы болып қалды. Ормуздың өзі тағы бір ғасыр бойы парсы жері болмады, 1622 жылы ағылшын-парсы одағы португалдықтарды қуғанға дейін. Ормузда Афонсо Мигель Феррейрамен кездесіп, құнды сыйлықтармен және шах Исмаилдің Парсыдағы жетекші иелікке Афонсоны шақырған хатымен оралды. Ол сол жерде дипломатиялық жұмыстармен айналысып, елшілерді қабылдап, жаңа бекіністің салынуын бақылап, денсаулығы нашарлай бастады. Оның ауруы 1515 жылдың қыркүйегінде хабарланды. 1515 жылдың қараша айында ол Гоаға қайта сапарға шықты.
In 1513, at Cannanore, Afonso was visited by a Persian ambassador from Shah Ismail I, who had sent ambassadors to Gujarat, Ormuz and Bijapur. The shah's ambassador to Bijapur invited Afonso to send back an envoy to Persia. Miguel Ferreira was sent via Ormuz to Tabriz, where he had several interviews with the shah about common goals of defeating the Mamluk sultan. At the same time, Albuquerque decided to conclude the effective conquest of Hormuz. He had learned that after the Portuguese retreat in 1507, a young king was reigning under the influence of a powerful Persian vizier, Reis Hamed, whom the king greatly feared. At Ormuz in March 1515, Afonso met the king and asked the vizier to be present. He then had him immediately stabbed and killed by his entourage, thus "freeing" the terrified king, so the island in the Persian Gulf yielded to him without resistance and remained a vassal state of the Portuguese Empire. Ormuz itself would not be Persian territory for another century, until an English Persian alliance finally expelled the Portuguese in 1622. At Ormuz, Afonso met with Miguel Ferreira, returning with rich presents and an ambassador, carrying a letter from the Persian potentate Shah Ismael, inviting Afonso to become a leading lord in Persia. There he remained, engaging in diplomatic efforts, receiving envoys and overseeing the construction of the new fortress, while becoming increasingly ill. His illness was reported as early as September 1515. In November 1515, he embarked on a journey back to Goa.
Өлім
Осы кезде оның португалиялық саяси жаулары оның құлдырауын жоспарлап отырды. Олар Афонсоның португалиялық Үндістанда билікті басып алу ниеті бар екенін айтып, король Мануэльдің қызғанышын қоздырып, оған қарсы әр мүмкіндікті пайдаланды. Ол Парсы шығанағындағы Шол портының жанында Ормуздан қайтып келе жатқанда, Еуропадан португалиялық флот келгені туралы хабар алды. Бұл хабарда оны Лopo Соарес де Албергариямен алмастыру туралы жарлықтар болды. Жауларының өзіне қарсы жасаған қастандығын түсінген ол терең көңіл көшіп, ащылықпен былай деді: "Патша алдында менің қандай күнәларым бар екен, мен адамдарды жақсы көруім үшін патшадан, ал патшаны жақсы көруім үшін адамдардан жамандық көрдім". Өлімі жақын екенін сезінген ол өзінің рыцарь болған Сантьяго орденінің плащын киіп, өсиетін жасады, Ормуздың капитаны мен жоғары лауазымды шенеуніктерді тағайындады және португалиялық Үндістан мемлекетіне қатысты маңызды мәселелерді шешу үшін капитандық кеңес ұйымдастырды. 1515 жылдың 16 желтоқсанында Афонсу де Альбукерке Гоа көрінетін жерде қайтыс болды. Оның өлімі қалаға жеткенде, "зор азасыздану туды", көптеген адамдар көшеге шығып, оның денесін бас капитандықтары креслода алып келе жатқан көрініске куә болды, процессия шамдармен жарықтандырылып, халықтың арасынан өтті. Афонсоның денесі Гоада, оның өсиетіне сәйкес, 1513 жылы Камаран аралынан құтылуы үшін Мадоннаға алғыс айту үшін салынған Носса Сеньора да Серра (Тау Анасы) шіркеуіне жерленді. Сол түні Гоа халқы, индустар да, португалдар да, оның өліміне аза тұту үшін жиналды. Бұл шіркеу 1755 жылғы Ұлы Лиссабон жер сілкінісінен зардап шегіп, қайта салынды.
At this time, his political enemies at the Portuguese court were planning his downfall. They had lost no opportunity in stirring up the jealousy of King Manuel against him, insinuating that Afonso intended to usurp power in Portuguese India. While on his return voyage from Ormuz in the Persian Gulf, near the harbor of Chaul, he received news of a Portuguese fleet arriving from Europe, bearing dispatches announcing that he was to be replaced by his personal foe, Lopo Soares de Albergaria. Realizing the plot that his enemies had moved against him, profoundly disillusioned, he voiced his bitterness: "Grave must be my sins before the King, for I am in ill favor with the King for love of the men, and with the men for love of the King." Feeling himself near death, he donned the surcoat of the Order of Santiago, of which he was a knight, and drew up his will, appointed the captain and senior officials of Ormuz, and organized a final council with his captains to decide the main matters affecting the Portuguese State of India. On 16 December 1515, Afonso de Albuquerque died within sight of Goa. As his death was known, in the city "great wailing arose", and many took to the streets to witness his body carried on a chair by his main captains, in a procession lit by torches amidst the crowd. Afonso's body was buried in Goa, according to his will, in the Church of Nossa Senhora da Serra (Our Lady of the Hill), which he had been built in 1513 to thank the Madonna for his escape from Kamaran island. That night, the population of Goa, both Hindu and Portuguese, gathered to mourn his death. which was ruined and rebuilt after the 1755 Great Lisbon earthquake.
Мұра
Португалия королі Мануэль I Афонсоның адалдығына кешігіп сенді және оның сенімсіздігін өтеу үшін Афонсоның ұлы Брас де Албукеркеге (1500–1580) көптеген құрмет көрсетті, оның атын әкесінің есімімен "Афонсо" деп өзгертті. Афонсу де Албукерке өте жақсы жазушы болды, губернаторлық қызметі кезінде көптеген хаттар жіберіп, ұсақ мәселелерден бастап маңызды стратегияларға дейінгі тақырыптарды қамтыды. 1557 жылы оның ұлы оның өмірбаянын Commentarios do Grande Affonso d'Alboquerque деген атпен жариялады. 1572 жылы Афонсоның іс-әрекеттері Луис Ваз де Камоестің португалдық басты эпикалық поэмасы "Лузиадалар" (Канто X, строфалар 40–49) еңбегінде сипатталды. Ақын оның жетістіктерін мақтап, бірақ оның адамдарының қатал билігіне наразылық білдірді, ал Камоэнс олардың дерлік замандасы болды. 1934 жылы Фернандо Пессоа Афонсоны "Менсажем" символистік эпосында бейнеледі. Бұл еңбектің "Брасао" (Елтаңба) деп аталатын бірінші бөлімінде ол португал тарихының басты кейіпкерлерін португал елтаңбасының әр бөлігімен байланыстырады, Афонсо Генрих Теңізші басқарған грифтің бір қанатын, ал екінші қанатын король Жоао II құрайды. Гоада португал иезуиттері жасаған мангоның бір түрі оның құрметіне аталды. Афонсоға көптеген құрмет көрсетілді. Ол Padrão dos Descobrimentos монументінде бейнеленген. Лиссабонда оның есімімен аталған алаң бар, онда қоладан жасалған мүсін орнатылған, сондай-ақ Портодағы Баирро Гомес да Костадағы бақша алаңында оның киімталған кейпінен жасалған айқын мүсін тұрғызылған. Португалия теңіз күштерінің екі кемесі оның құрметіне аталды: NRP Afonso de Albuquerque (1884) және NRP Afonso de Albuquerque соғыс кемесі.
King Manuel I of Portugal was belatedly convinced of Afonso's loyalty, and endeavoured to atone for his lack of confidence in Afonso by heaping honours upon his son, Brás de Albuquerque (1500–1580), whom he renamed "Afonso" in memory of the father. Afonso de Albuquerque was a prolific writer, having sent numerous letters during his governorship, covering topics from minor issues to major strategies. In 1557 his son published his biography under the title Commentarios do Grande Affonso d'Alboquerque. In 1572, Afonso's actions were described in The Lusiads, the Portuguese main epic poem by Luís Vaz de Camões (Canto X, strophes 40–49). The poet praises his achievements, but has the muses frown upon the harsh rule of his men, of whom Camões was almost a contemporary fellow. In 1934, Afonso was celebrated by Fernando Pessoa in Mensagem, a symbolist epic. In the first part of this work, called "Brasão" (Coat of Arms), he relates Portuguese historical protagonists to each of the fields in the Portuguese coat of arms, Afonso being one of the wings of the griffin headed by Henry the Navigator, the other wing being King John II. A variety of mango, which was created by Portuguese Jesuits in Goa via grafting techniques, was named in his honour. Numerous homages have been paid to Afonso. He is featured in the Padrão dos Descobrimentos monument. There is a square named after him in Lisbon, which also features a bronze statue, as well as a prominent statue of his enrobed figure in a garden square in Bairro Gomes da Costa in Porto. Two Portuguese Navy ships have been named in his honour: the sloop NRP Afonso de Albuquerque (1884) and the warship NRP Afonso de Albuquerque.