Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зулу су рухы
Zulu water spirit
Нгуни мифологиясында Тиколоше, Тиколош, Токолоше, Токолоче, Токолоси немесе Хили – суға байланысты, кішкентай бойлы рух. Ол су ішкенде немесе тас жұтқанда көрінбей қалатын, әзілге құмар және зұлым рух. Зұлым ниетті адамдар Токолоштарды басқаларға қиындық тудыру үшін шақырады. Ең зиянсыз жағдайда Токолоше балаларды қорқыту үшін қолданылуы мүмкін, бірақ оның күші ауруға, тіпті құрбанның өліміне дейін жеткізе алады. Олардан қорғану үшін төсек-орындарды жерден көтеру, сондай-ақ апостолдық шақыруы бар пасторлар немесе дәстүрлі емшілер (сангома) сияқты рухани тұлғалардың араласуы сияқты дәстүрлі әдістер қолданылады, олардың оларды қууға қабілетті деп есептеледі. Тиколоше көбінесе мінез-құлық пен қоғамға сенімдердің әсерін сынау үшін сатирикалық түрде еске алынады.
In Nguni mythology, Tikoloshe, Tikolosh, Tokoloshe, Tokolotshe, Thokolosi, or Hili is a dwarf like water spirit. It is a mischievous and evil spirit that can become invisible by drinking water or swallowing a stone. Tokoloshes are called upon by malevolent people to cause trouble for others. At its least harmful, a tokoloshe can be used to scare children, but its power extends to causing illness or even the death of the victim. Protection against them includes traditional methods such as raising beds off the ground and interventions by spiritual figures like pastors with an apostolic calling or traditional healers (sangomas), who are seen to possess the power to banish them. The Tikoloshe is often referenced satirically to critique the influence of superstitions on behaviour and society.
Мифология
Токолоше арманы банту фольклоры арқылы адамдардың түнде рондавельдерінде ұйықтағанда түсініксіз өлгенін түсіндіру үшін пайда болды. Дәстүр бойынша, бұл адамдар суық қыс түндерінде оларды жылытатын ағаш отты айнала қоршап, еденде, шөп төсеніштерінде ұйықтады. Олар оттың оттегі деңгейін төмендетіп, ауыр, таза ауадан ауыр зиянды көміртек газын қалдыратынын білмеді, ол төменге жиналады. Соңында, жоғары жатқандар Токолошенің қасіретінен құтылатыны анықталды, ол белдеріне дейін жететін кішкентай адам ретінде сипатталды, төсек биіктігіне дейін көтерілмесе, түнде кездейсоқ өмірді алатын еді. "Кейбір зулулар (және басқа оңтүстік Африка тайпалары) әлі де токолоше сияқты, құбыладан шығарылған, шаманның жамандыққа пайдаланатын, түсінде адамдардың баланы шағып алатын түкті жаратылысқа сенімді." Аңыз бойынша, Токолошені түнде алшақтатудың жалғыз жолы - төсектің әр аяғының астына бірнеше кірпіш қою.
The advent of the phantom Tokoloshe came about through Bantu folklore to explain why people inexplicably died while sleeping in their rondavels at night. Traditionally, these people slept on the floor on grass mats encircling a wood fire that kept them warm during sub freezing cold winter nights on the highveld in the rarefied air. They never realized the fire was depleting the oxygen levels, leaving noxious carbon monoxide, which is heavier than pure air and sinks to the bottom. Eventually it was realized that anyone who happened to be sleeping in an elevated position escaped the deadly curse of Tokoloshe, which was described as a short man about hip high who randomly stole one's life in the night unless they were lifted to the height of their bed. "Some Zulu people (and other southern African tribes) are still superstitious when it comes to things like the supposedly fictional tokoloshe—a hairy creature created by a witch doctor to harm his enemies (also known to bite off sleeping people's toes)." According to legend, the only way to keep the Tokoloshe away at night is to put a few bricks beneath each leg of one's bed.
Жасау
Клиент – әдетте қызғанышпен күресіп жүретін адам – біреуге кек қайтару үшін зұлым сиқыршыға келеді. Клиент жақынының жанын беруге уәде береді, бірақ кімді таңдауға құқығы жоқ, өйткені Тиколоше өзі шешім қабылдайды, қандай жанды алып қалатынын. Сиқыршы иесіз дене іздеп, оның көз ұяларын және миын қызған темір таяқпен тесіп, дененің өздігінен ойлауын болдырмайды, содан соң арнайы ұнтақ сеуіп, денені кішірейтеді. Тиколоше сосын нысананы қорқытып, клиенттің жақынының жанын төлем ретінде апталар, айлар, немесе тіпті жылдар кейін алады.
The client – usually a jealous person – will approach an evil witch doctor to take vengeance on someone. The client has to promise the soul of a loved one, but cannot choose who, as the Tikoloshe will choose the soul it decides to take. The witch doctor locates a dead body to be possessed, piercing the eye sockets and brain with a hot iron rod so that it cannot think for itself, and sprinkling it with a special powder, shrinking the body. The Tikoloshe is then let loose to terrorise its target, taking its payment of the soul of the client's loved one weeks, months, or maybe years later.
Танымал мәдениетте
Токолоштар туралы әзілдер Оңтүстік Африканың күнделікті комиксі "Мадам және Ева" да жиі кездеседі. "Tokoloshe Man" – Джон Конгостың хит-хобы, кейін Happy Mondays тобы оны қайта орындап, Elektra жинақ альбомы "Rubáiyát" та жариялады. Die Antwoord тобының "Evil Boy" әнінің бейнеклипінде Токолоше бейнеленген. Токолоше 2003 жылғы Титус түсірген "Сүйек ұрлаушы" фильмінде бірнеше рет еске алынады, команда құмырша тәрізді зұлым жаратылысқа тап болғанда. "Hosh Tokoloshe" – Оңтүстік Африкалық рэпер Джек Паровтың Токолоше ықпалымен жазылған поп/рэп әні. Тиколошаға сену 1999 жылғы Гэвин Худтың "Ақылды адам" фильмінің маңызды бөлігі болып табылады. Сериялық кісі өлтіруші Элифази Мсоми өзін токолоше ықпалына алғанын мәлімдеді. Британдық "Mad Dogs" телешоуының үшінші маусымының әрбір эпизодында токолоше пайда болады, бірақ оны тек бір ғана кейіпкер көреді, ал оның нақтылығы немесе галлюцинация екені белгісіз. Кейін кейіпкерлерге Токолошені көрсең, біреу өлмекке тиіс екені айтылады. Токолоше – ағылшын серфинг және киім компаниясы Saltrock-тың талисманы Токтың толық аты. Диджей және музыкант Стив "Тошк" Шелли өзінің сахналық есімін Токолошеден алған. Джинс Вулфтың "Азаптаушының көлеңкесі" романында Северианды зулу шаманы Исангома Ботаникалық бақтағы әуе шатырында кездескен токолоше деп санайды.
Running gags about Tokoloshes are common in the South African daily comic strip Madam & Eve. "Tokoloshe Man" was a pop hit by John Kongos, later covered by Happy Mondays and released on the Elektra compilation album Rubáiyát. The video for Die Antwoord's song "Evil Boy" features a Tokoloshe. Tokoloshe is mentioned several times in the 2003 film The Bone Snatcher by Titus when the team encounters an ant like demonic creature. "Hosh Tokoloshe" is a pop/rap song influenced by the Tokoloshe by South African rapper Jack Parow. Belief in the Tikoloshe is a major part of Gavin Hood's 1999 film A Reasonable Man. Serial killer Elifasi Msomi claimed to have been influenced by a tokoloshe. A tokoloshe appears in every episode of the third series of the British TV show Mad Dogs, although only one character can see it, and it is left unclear as to whether it is real or a hallucination. At one point, the characters are told that if you see a Tokoloshe, it means somebody will die. Tokoloshe is the full name of Tok, the mascot for the English surfing and clothing company Saltrock. DJ and musician Steve "Toshk" Shelley got his stagename as a derivation of Tokoloshe. In Gene's Wolfe's The Shadow of the Torturer, Severian is considered to be a tokoloshe by the Zulu shaman, Isangoma, he encounters in an aerial hut in the Botanic Gardens.