Кіріспе
Лоа отбасы өлім мен құнарлылық күштерін бейнелейді. Геде – өлім мен құнарлылық күштерін көрсететін лоа отбасы. Геде рухтарына Геде Дуб, Геде Линто, Геде Л’Ораж, Геде Нибо және Геде Ти Малис жатады. Олардың бәрі “банда” деп аталатын барабанның ырғағы мен бимен танымал. Олар бұл күйге келгенде, клэрин (шикі ром) және жиырма бір шотланд бипері немесе ешкі бұрышы қоспасын ішіп, денелеріне уқалайды. Fèt Gede 2 қарашада, Барлық жандар күні (“Өлілер мерекесі”) тойланады. Осы күнге дейін Геде берген жақсылықтар өтелмесе, кейін өшпенділік алады. Папа Геде – ең бірінші өлген адамның денесі. Ол қысқа бойлы, қара түсті, басына биік шляпа киген, сигарета татуды және алма жеуді жақсы көретін адам ретінде танылады. Папа Геде – психопомп, ол жанды өлімнен кейінгі өмірге алып жүретін жол тоғысында күтеді. Ол Барон Самедидің жақсы серігі саналады. Егер бала өлсе, Папа Гедеге дұға етіледі. Ол уақытынан бұрын өмірді алып қоймайды және кішкентайларды қорғайды деп есептеледі. Папа Гедеде өткір юмор, басқалардың ойын оқу қабілеті және тірілер мен өлілер әлемінде болып жатқанның бәрін білу қабілеті бар. Бав Геде – зираттың күзетшісі және сақшысы. Ол өлі жандарды ішке, ал тірі жандарды сыртқа шығарады. Кейде оны Нибоның бір бөлігі деп есептейді. Геде Бабако – Папа Гедедің әйгілі емес інісі және ол да психопомп. Оның міндеті Папа Геденікіне ұқсас, бірақ оның інісінің ерекше қабілеттері жоқ. Гүде Нибо – психопомп, тірілер мен өлілер арасындағы делдал. Ол зорлық-зомбылықтан өлген алғашқы адам болғандықтан, табиғи емес себептермен (апат, оқиға, қайғы немесе зорлық-зомбылық) өлгендердің қамқоршысы. Ол уақытынан бұрын өлгендердің, әсіресе соңғы тынысы белгісіздердің қабірін сақтайды. Оның “аттары” (иелері) табылмай қалған немесе “су астынан” алынбаған өлі жандарға дауыс бере алады. Барон Криминел (“Қылмыскер бароны”) – Геденің орындаушысы. Ол басқаны (вероятно, Нибоны) өлтірген алғашқы адам болды. Алғашқы кісі өлтіруші ретінде ол кісі өлтірген немесе зорлық-зомбылықпен басқаларға зиян келтіргендердің қожайыны. Қылмыс құрбандарының отбасылары мен зорлық-зомбылық көргендер оған өш алу үшін дұға етеді. Оның “аттарының” қанағатсыз ашкөздігі бар және олар тамақ алғанша адамдарға шабуылдайды. Егер оларға ұнамайтын болса немесе көп уақыт алатын болса, олар жақын маңдағы кез келген адамды (немесе тіпті өздерін) тоққанша тістейді және жұлып алады. Ол Мартин де Порреске ұқсас, мүмкін, өйткені оның мерекесі 3 қарашада, Fèt Gedeден кейінгі күні. Оған құрбандыққа баулы, күшті спиртпен суға батырылған және содан кейін отқа қойылған қара әтештер шалынады. Маман Бриджит (“Бриджит ана”) – Барон Самедидің әйелі. Ол қасиетті Бригидпен байланысты, мүмкін ол айқыштар мен қабір тастарының қорғаушысы болғандықтан.
The Gede are the family of lwa that represent the powers of death and fertility. Gede spirits include Gede Doub, Guede Linto, Guede L'Orage, Guede Nibo and Guede Ti Malice. All are known for the drum rhythm and dance called the "banda". In possession, they will drink or rub themselves with a mixture of clairin (raw rum) and twenty one scotch bonnet or goat peppers. Fèt Gede is celebrated on 2 November, All Souls' Day ("Festival of the Dead"). Boons granted by the Gede not repaid by this date will be avenged afterwards. Papa Gede is the corpse of the first man who ever died. He is recognized as a short, dark man with a high hat on his head who likes to smoke cigars and eat apples. Papa Gede is a psychopomp who waits at the crossroads to take souls into the afterlife. He is considered the good counterpart to Baron Samedi. If a child is dying, Papa Gede is prayed to. It is believed that he will not take a life before its time, and that he will protect the little ones. Papa Gede has a very crass sense of humor, a divine ability to read others' minds, and the ability to know everything that happens in the worlds of the living and the dead. Brav Gede is the guardian and watchman of the graveyard. He keeps the dead souls in and the living souls out. He is sometimes considered an aspect of Nibo. Gede Bábáco is Papa Guede's lesser known brother and is also a psychopomp. His role is somewhat similar to that of Papa Guede, but he doesn't have the special abilities of his brother. Guede Nibo is a psychopomp, an intermediary between the living and the dead. He was the first person to die by violence, so he is the patron of those who died by unnatural causes (disaster, accident, misadventure, or violence). He is the guardian of the graves of those who died prematurely, particularly those whose final resting place is unknown. His chevals ("horses", possessed devotees) can give voice to the dead spirits whose bodies have not been found or that have not been reclaimed from "below the waters". Baron Criminel ("Baron of Criminals") is the enforcer of the Gede. He was the first person to kill another (probably Nibo). As the first murderer, he is master of those who murder or use violence to harm others. Families of murder victims and the abused pray to him to get revenge on those who wronged them. His "horses" have an insatiable appetite and will attack people until they are offered food. If it doesn't please them or takes too long, they will bite and chew on anyone nearby (or even themselves) until they are sated. He is syncretized with St. Martin de Porres, perhaps because his feast day is November 3, the day after Fèt Gede. He is sacrificed black roosters that have been bound, doused with strong spirit, and then set alight. Maman Brigitte ("Mother Bridget") is the wife of Baron Samedi. She is syncretized with St. Brigid, perhaps because she is the protector of crosses and gravestones.
Марасса: құдайлық егіздер
Гведе-лваның Егіздер туралы өз нұсқалары бар, олар қабір қазушылар түрінде көрінеді. Егіздердің құдайлық көрегендікке және болжамға ие екеніне сенеді. Олар сонымен қатар материалдық және рухани әлемдердің (олар үшін – тірілер мен өлілердің) бір бөлігі болып табылады. Олар көбінесе контрастты түстерде киінеді. Гведе Масака Гведе Нибоға көмектеседі. Ол – қара көйлек, ақ жакет және ақ бас киім арқылы танылатын, андрогин еркек қабір қазушы және өлгендердің рухы. Гведе Усудың артқы жағында ақ крест белгісі бар қара немесе лаванда түсті жакеті және сол түсті бас киімі болады. Оның аты ақ ромға деген құштарлығынан туындаған "мастық" дегенді білдіреді. Гведе Усу кейде әйел Гведе Л'Орайльмен де байланыстырылады.