Кіріспе

Вуду рухтарының отбасы

Эрзули (кейде Эрзили немесе Эзили деп те жазылады) – Вуду дініндегі лоалар, яғни рухтар отбасы.

Шолу

Ерзули – сумен (ағылшын), әйелдікпен және әйел денелерімен байланысты болатын лоалар отбасы. Олар осы қасиеттермен тікелей байланысты рухтардың бірегей тобы және рух иелену арқылы иеленгендердің көпшілігі әйелдер немесе масисилер (әйелге ұқсайтын немесе гомосексуалды ерлер) болып табылады.

Әпкең Мамбо Эрзули Фреда Дахомей

Эрзули Фреда Дагоме, Эрзулидің Рада аспектісі, махаббат, сұлулық, зергерлік бұйымдар, би, сән-салтанат және гүлдер рухы – Гаити африкалық рухы. Ол үш үйлену сақинасын тағады, әрқайсысы Дамбала, Агве және Огун күйеулеріне арналған. Оның символы – жүрек, түстері – қызғылт, көк, ақ және алтын, ал сүйікті сыйлықтарына зергерлік бұйымдар, парфюм, тәтті торттар мен ликерлер кіреді. Сұлулық пен әсемдікке қатты құштар, Эрзули Фреда – әйелдік пен мейірімділіктің өзі, бірақ оның еңбекке жат жағы да бар; ол қызғанышпен және мінекейлікпен көзге түседі, ал кейбір Воду шеңберлерінде жалқау саналады. Ол ритуалдық иелену кезінде ер немесе әйел денесіне кіре алады. Ол флирт ойынын ұнатады және жыныстық айырма жасамай, адамдарды азғырып, сүйіктілікке жетеді. Христиан иконографиясында ол көбінесе Mater Dolorosa, сондай-ақ Metres Ezili деп аталатын басқа лоамен теңестіріледі. Ол ешқашан жүрегінің ең қанағаттандырар тілегіне жете алмайды. Сондықтан ол әрқашан қызметтен көз жасымен шығады. Көбінесе кездесетін синкретизацияларға Иялорд Ошум, яғни эротикалық махаббат, алтын және әйелдік құдайы Йоруба құдайы Ошун жатады.

Ерзули Данор

Ерзули Дантор – Петро ұлтының патшайымы және «Ти Жан Петроның» анасы. Ол көбінесе қаһарлы қара әйел ретінде бейнеленеді, «Ти Жан Петроны» қорғанышпен құшағына алып тұрады. Ол әйелдерді, балаларды және қоғамның қанағаттандырмай қалғандарын ерекше қорғайды. Ол – лва пвен, ал Ерзули Фреда сізді материалдық байлықпен құтбаттайтын болса, Ерзули Дантор осы материалдық әлемде өмір сүруге қажетті рухани біліммен қамтамасыз етеді. Ерзули Дантордың байлығы ұзаққа созылады және бір ұрпақтан екінші ұрпаққа беріле береді, ал Ерзули Фреда, қызғанышқа берілген кездерде, сізді бір түндік жетістіктеріңізден айыруы мүмкін. Ол көбінесе Ченстохованың Қара Мадоннасына ұқсатылады, себебі ол қара терілі және бетінде екі жарасы бар болып бейнеленеді. Оның түстері – қызыл, қара және көк. Оның ең жақсы сыйлықтары – қара шошқа, гриот (дәмделінген қуырылған шошқа еті), қан (қылышпен жеті рет тесілу) және ром. Ти Жан Петро – оның ұлы, ал Жан Петро – оның жары немесе күйеуі.

Рада

Эрзули Фреда (Леди Эрзули) – көңілді және сүйкімді махаббат құдайы. Оның "аттары" көңілсіздік пен өкініштен жиі жас төгеді. Ол Көңілді Анамен (азап шегуші ана ретінде Қасиетті Мария) синкретизацияланған. Ерзули Мансур (Бақытты Ерзули) – аналық сүйіспеншіліктің символы және балаларды қорғайды. Granne Erzulie (Әже Эрзули) – өмір тәжірибесімен келген даналықты, сондай-ақ әжелік мейірімділік пен сүйіспеншілікті білдіреді. Ол Мария Ананың анасы – Аннамен синкреттелген.

Петро

Эрзули Дэн Торт немесе Эрзули Дантор (Құқықсыздық Эрзули) – әйелдер мен балаларды қорғайды және оларға жасалған зұлымдықтан кек алады. Эрзули Балианне (Аузын байлаған Эрзули) – жүректерді "тыныштандырады" (сауықтырады немесе басып тыныштайды). Құпияларды сақтайды немесе құпиялардың ашылмауын қамтамасыз етеді. Өткен махаббатты ұмытуға және құштар сезімдерді жеңуге көмектеседі. Оның "аттары" аузында тұмша бардай сөйлейді. Ол Таза Жүрекпен (The Immaculate Heart) синкреттелген. Эрзули Мапиангуе (Емшек соратын Эрзули) – босанудың ауырсынуымен және туа біткен және жаңа туған сәбилерді қорғаумен айналысады. Оның "аттары" ұрықтық немесе босану позына келіп, ауырсынудан көз жастарын төгіп жылайды. Көбінесе Праганың Қызыл барқыт шапан мен алтын тәж киген Құдай ана мен баласымен (Virgin and Infant of Prague) синкретизацияланады. Эрзули Еу Руж немесе Эрзули Ге Руж (Қызыл көзді Эрзули) – адал емес жандардан кек алады. Оның "аттары" ащы қайғыдан көз жастарын төгіп жылайды. Эрзули Тохо – махаббатта қызғанышқа ұшырағандарға көмектеседі. Оның "аттары" ашудан көз жастарын төгіп жылайды.