Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мезоамерикалық форма өзгертетін сиқыршы
Mesoamerican shapeshifting sorcerer
Мезоамерикалық халықтық дінде нагуал (навал деп айтылады) немесе нахуал (екеуі де науатль сөзі nāhualli-ден) – өзінің тоналды жануарға ұқсас түріне айнала алатын адам. Нагуализм, адамның ішкі тоналды жануарымен байланысу арқылы күшке және рухани түсінікке қол жеткізе алады деген сеніммен байланысты.
In Mesoamerican folk religion, a nagual (pronounced [na'wal]) or nahual (both from the Nahuatl word nāhualli ) is a human being who has the power to shapeshift into their tonal animal counterpart. Nagualism is tied to the belief one can access power and spiritual insight by connecting with the tonal animal within.
Этимология
Нагуал сөзі испандықтар "магияшы" деп атаған, науатль тіліндегі nāhualli сөзінен шыққан, ол – жергілікті діни қызметкер. Ағылшын тілінде бұл сөз көбінесе "формасын өзгертетін сиқыршы" деп аударылады, бірақ теріс мәнсіз аудармаларға "формасын өзгертетін алдамшы" немесе "құлпын өзгертетін" жатады.
The word nagual derives from the Nahuatl word nāhualli , an indigenous religious practitioner, identified by the Spanish as a 'magician'. In English, the word is often translated as "transforming witch," but translations without negative connotations include "transforming trickster" or "shape shifter."
Нанымдар
Нагвалдар өздерінің күштерін жақсылыққа немесе жамандыққа, мінез-құлқына қарай қолданады. Нагуализмнің жалпы түсінігі Мезоамерикаға тән. Нагуализм Колумбияға дейінгі шамандық тәжірибелермен байланысты, классикалық ольмектер мен толтектердің бейнелерінде адамдардың жануарларға айналуы суреттелген. Бұл жүйе Мезоамерикалық күнтізбе жүйесімен байланысты, ол болжау ритуалдары үшін қолданылады. Туған күні адамның нагваль бола алатынын анықтайды. Мезоамерикалықтардың тонализмге сенуі, әр адамның өмірлік күші жануарға байланысты, нагуализмнің негізі болып табылады. Дегенмен, қазіргі ғалымдар мезоамерикалық нахуа терминдерімен байланысты, мысалы, нахуалли және тоналли сияқты, әрдайым өзгеріп отыратын және даулы мағыналарды түсінуде қиындықтарға тап болып отыр. Бұл олардың туындыларын, мысалы, нахуализм және тонализмді де қамтиды. Сондықтан, анық, сипаттамалық тіл қолдану ұсынылады. Мысалы, нахуализмді талқылаудың орнына, белгілі бір адамдардың, көбінесе қоғамдағы ықпалды рөлде, ерекше рухани қабілеттерге ие екендігі туралы сенім туралы сөйлесуге болады. Бұл қабілеттер оларға жануарларға немесе тіпті найзағай, жел, бұлт немесе от шары сияқты табиғи құбылыстарға айналуға мүмкіндік береді, бұл оларға осы "қаптамаларда" болған кезде керемет істерді орындауға мүмкіндік береді. Нагуалдық қасиет адам туған күнімен байланысты басқа да қасиеттермен бірге туғаннан бері қалыптасады. Әр күннің күшті және әлсіз жақтары бар жануармен байланысты. "Ит күні" туған адамның "ит" деген қасиеттері де, әлсіз қасиеттері де болады. Науатль тілінде "тоналли" сөзі бір күнді және сол күнге байланысты жануарды білдіреді. Нагуал басқаша қарастырылады; онда тонал - бұл күннің рухы, нагуал - бұл күннің таныс рухы. Тональ күндізгі аспектті, ал нагваль түнгі аспектті, тоналли, "күннің нәрселерін" білдіреді. Қуатты сиқыршылар әдетте күшті немесе зиянды аспектісі бар жануарлармен байланысты күндерде туылған. Олардың ягуар немесе пума сияқты ерекше тоналдары болады. Ацтек мифологиясында Тезкатлипока құдайы нагуализмнің қорғаушысы болды, өйткені оның тоналы ягуар болды және ол байлықты бөлуді басқарады. Қазіргі Мексиканың ауылдарында нагваль кейде брухо ("сәуегей") дегенге ұқсас; түнде жануарға (әдетте итке, құсқұрға, жарғаққа, қасқырға немесе күрішке) айналып, адам құрбандарының қанын ішіп, мүлікті ұрлап, ауруды туғыза алады. Кейбір жергілікті қоғамда нагваль діни иерархияға қосылады. Қоғам нагвальдың кім екенін біледі, оларға төзімділік танытады, қорқады және құрмет көрсетеді. Нагуаллилер басқа нагуаллилердің қарғыстарын жою үшін жалданады. Басқа қоғамда нагуализмді айыптау қоғамның айыпталушыға қарсы күшті шабуылдарына әкелуі мүмкін. Нагуализмді батыс зерттеуін археолог, лингвист және этнолог Дэниел Гаррисон Бринтон бастады, ол 1894 жылы Мексикада нагуализмді ұстанғандардың сөзінің тарихи түсіндірмелерін және олардың тарихын жазған Nagualism: A Study in Native American Folklore and History атты еңбегін жариялады. Ол нагуализмге байланысты қазіргі мексикалық қауымдастықтардағы миксе, нахуа, сапотек және микстек сияқты түрлі наным-сенімдерді анықтады. Кейіннен көптеген зерттеулер нагуализмді әр түрлі мезоамерикан мәдениеттерінде сипаттады, мысалы, Зоки және Джакалтек, Киче, Кекчи және Целтал Майя. Жакальтектер арасында нагуалдар түпкүлдікті емес ладинолармен ынтымақтасқандарды жазалау арқылы түпкүлдікті нығайтады. 1955 жылы Густаво Корреа нагуализм Колумбияға дейінгі емес екенін айтып, оны Еуропадан әкелінген деп дәлелдеді, онда оны ортағасырлық адамқұртқа деген сеніммен салыстырды. Алайда, форманы өзгерту фольклоры Еуропамен, сондай-ақ Орта ғасырлармен шектелмейді; мысалы, Жер бетіндегі ең көне әдебиеттердің кейбіреулерінде, қола дәуіріндегі Шығыс Семит Гилгамеш эпосында және Шығыс Азияның Хули Цзиньінде (бұл фольклордың шығу тегі белгісіз, бірақ он сегізінші ғасырда) форманы өзгертушілер бар. Қасқыр (ликантропия) фольклорлық териантропияның жалғыз немесе ең алғашқы түрі емес. Каплан Оахакада нагвалдарға зұлым, пішінін өзгертетін сиқыршыларға деген сенім жергілікті және метисо халықтарында да кең таралған деген қорытындыға келеді. Капланның айтуынша, жануарлар рухтары тек жергілікті тұрғындарда ғана бар. Бұл кейбір топтар мен қауымдастықтар үшін белгілі, бірақ басқалар үшін, мысалы, Микстер, Чинантеколар, Трикилер немесе Такуаттар, өздерінің нахуалдарын бағалайды, олар халықтың, табиғи ресурстардың және қауымдастықтың мәдениетінің қорғаушылары болып табылады, оларға жоғары құрмет көрсетіледі, бірақ сонымен қатар қорқынышпен қаралады. Нагуалды Карлос Кастенада авторлық шаманызм кітаптарында танымал етті.
Naguals use their powers for good or evil according to their personality. The general concept of nagualism is Mesoamerican in origin. Nagualism is linked with pre Columbian shamanistic practices through Pre classic Olmec and Toltec depictions that are interpreted as human beings transforming themselves into animals. The system is linked with the Mesoamerican calendrical system, used for divination rituals. Birth dates often determine if a person can become a nagual. Mesoamerican belief in tonalism, wherein every person has an animal counterpart to which their life force is linked, is drawn upon by nagualism. However, modern scholars have struggled to grasp the ever evolving and contentious meanings associated with Mesoamerican Nahua terms like nahualli and tonalli. This includes their derivatives, such as nahualismo and tonalismo. Hence, it's recommended to use clearer, descriptive language. For instance, instead of discussing nahualism, we can talk about the belief that certain individuals, often in influential social roles, possess specific spiritual abilities. These abilities allow them to transform into animals or even natural phenomena like lightning, wind, clouds, or fireballs, enabling them to perform remarkable feats while in these "disguises." The nagual trait is acquired at birth, along with other characteristics associated with a person's birth day. Each day is associated with an animal that has strong and weak aspects. A person born on "Dog Day" would have both strong and weak 'dog' aspects. In Nahuatl the word tonalli is used to refer both to a day and to the animal associated with that day. The nagual is considered different; where the tonal is the day spirit itself, the nagual is the familiar spirit of the day. It is probable that the tonal represents the daytime aspect and the nagual the nighttime aspect of the tonalli, 'the things of the day'. Practitioners of powerful magic were normally born on days related to animals with a strong or harmful aspect. They would have specific tonals such as the jaguar or puma. In Aztec mythology the god Tezcatlipoca was the protector of nagualism, because his tonal was the jaguar and he governed the distribution of wealth. In modern rural Mexico, nagual is sometimes synonymous with brujo ("wizard"); one who is able to shapeshift into an animal at night (normally into a dog, owl, bat, wolf or turkey), drink blood from human victims, steal property, cause disease, and the like. In some indigenous communities the nagual is integrated into the religious hierarchy. The community knows who is a nagual, tolerating, fearing and respecting them. Nagualli are hired to remove curses cast by other nagualli. In other communities the accusation of nagualism may result in violent attacks on the accused by the community. The Western study of nagualism was initiated by archaeologist, linguist, and ethnologist Daniel Garrison Brinton who published Nagualism: A Study in Native American Folklore and History, which chronicled historical interpretations of the word and those who practiced nagualism in Mexico in 1894. He identified various beliefs associated with nagualism in modern Mexican communities such as the Mixe, the Nahua, the Zapotec and the Mixtec. Subsequently, many studies have described nagualism in different Mesoamerican cultures such as the Zoques and the Jakaltek, K'iche', Q'eqchi', and Tzeltal Maya. Among the Jacaltek, naguals reinforce indigenism by punishing those who collaborate with non indigenous Ladinos. In 1955, Gustavo Correa suggested nagualism is not pre Columbian, arguing that it was wholly imported from Europe, where he compared it to the medieval belief in werewolves. However, shapeshifting folklore is not limited to Europe, nor to the Middle Ages; for example, some of Earth's oldest literature, the Bronze Age Eastern Semitic Epic of Gilgamesh, and East Asia's Huli Jing (origin of this folklore is of unknown date, but eighteenth century at the latest), contain shapeshifters. The werewolf (lycanthropy) is neither the only nor the earliest form of folklorical therianthropy (shapeshifting from human to animal, or vice versa). Kaplan concludes that, in Oaxaca, the belief in naguals as evil, shape shifting witches is common in both indigenous and Mestizo populations. According to Kaplan, the belief in animal spirit companions is exclusively indigenous. This is certain for some groups and communities, but for others, such as the Mixes, Chinantecos, Triquis, or Tacuates, those who can control their nahual or alterego are protectors of the people, natural resources and culture of the community, highly revered, but also feared. The nagual was popularized in shamanism books by author Carlos Castaneda.
Практика
Нагуализмдік практика көбінесе пейот, ололиуки және теонанакатл деп аталатын психоделикалық саңырауқұлақтар сияқты галлюциногендерді қолданумен бірге жүрді. Бұл емдік шөптерді пайдалану нагуалдық рәсімдерді орындаушылардың қабылдау және түсіну қабілеттерін ашатындай болды.
The practice of Nagualism was often accompanied by use of hallucinogens, including peyote, ololiuqui, and psylocibin mushrooms known as teonanácatl. Use of these medicinal herbs were said to unlock powers of perception and insight in those performing the nagual rituals.