Чарльз Хотон Кули: Американдық әлеуметтанушының өмірі мен еңбектері
Charles Horton Cooley
Чарльз Кули – америкалық социолог, «көрінетін өзі» тұжырымымен танымал. Әлеуметтік өзара әрекеттесу, жеке тұлға қалыптасуы, АҚШ Социологиялық Ассоциациясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық социолог (1864–1929)
American sociologist (1864–1929)
Чарльз Хортон Кули (17 тамыз 1864 – 7 мамыр 1929) – американдық социолог. Ол Мичиган Жоғарғы Сотының судьясы Томас М. Кулидің ұлы болды. Ол Мичиган университетінде экономика және әлеуметтану пәндерін оқыды және соңынан оқытумен айналысты. 1905 жылы Америкалық әлеуметтану қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі болды және 1918 жылы оның сегізінші президенті болды. Ол, әсіресе, «көрінетін өзі» (looking-glass self) тұжырымымен танымал, бұл тұжырым бойынша адамның өзіндік санасы қоғамдағы өзара қарым-қатынастар мен басқалардың пікірлері арқылы қалыптасады. 1928 жылы Кулидің денсаулығы нашарлай бастады. 1929 жылғы наурыз айында оған белгісіз түріндегі қатерлі ісік диагнозы қойылды және екі айдан кейін дүние салды.
Charles Horton Cooley (August 17, 1864 – May 7, 1929) was an American sociologist. He was the son of Michigan Supreme Court Judge Thomas M. Cooley. He studied and went on to teach economics and sociology at the University of Michigan. He was a founding member of the American Sociological Association in 1905 and became its eighth president in 1918. He is perhaps best known for his concept of the looking glass self, which is the concept that a person's self grows out of society's interpersonal interactions and the perceptions of others. Cooley's health began to deteriorate in 1928. He was diagnosed with an unidentified form of cancer in March 1929 and died two months later.
Өмірбаян
Чарльз Хортон Кули 1864 жылғы 17 тамызда Мичиган штатының Энн-Арбор қаласында Мэри Элизабет Хортон мен Томас М. Кули отбасында дүниеге келді. Томас Кули Мичиган штатының Жоғарғы сотының судьясы болды және 1859 жылы Мичиган университетінің құқық мектебін құрған алғашқы үш оқытушының бірі еді. Ол 1859 жылдан 1884 жылға дейін құқық мектебінің деканы қызметін атқарды. Кулидің анасы Мэри қоғамдық істерге белсенді қатысып, күйеуімен бірге АҚШ-тың бірнеше қалаларына Мемлекетаралық сауда комиссиясымен байланысты сапарлар жасады. Оның әкесі – алты баласына білімнің маңыздылығын қадағалаған, өте табысты саяси тұлға еді. Дегенмен, Кулидің балалық шағы қиын болды, бұл оның әкесіне деген бөгделік сезімін күшейтті. Өзінің әкесіне деген сескену мен шеттелу сезімінен жасөспірім шағында он бес жыл бойы түрлі ауруларға шалдықты, олардың кейбіреуі психосоматикалық сипатта болды. Басқа балалармен байланыс жоқтығынан сөйлеу қабілетінде кемшіліктер пайда болды, сондай-ақ ол өзге де осалдықтарды сезінді. Кули арманшыл болды және оның "арманды өмірінің" үлкен бөлігі оның әлеуметтанулық еңбектеріне елеулі әсер етті. Бала кезінде ол оқшаулану мен жалғыздық сезімдерімен күресті, бұл оны оқу мен жазуға деген қызығушылыққа итерді.
Charles Horton Cooley was born in Ann Arbor, Michigan, on August 17, 1864, to Mary Elizabeth Horton and Thomas M. Cooley. Thomas Cooley was the Supreme Court Judge for the state of Michigan, and he was one of the first three faculty members to found the University of Michigan Law School in 1859. He served as dean of the law school from 1859 to 1884. Cooley's mother, Mary, took an active interest in public affairs and traveled with her husband to several cities around the United States in relation to the Interstate Commerce Commission. His father was a very successful political figure who stressed the importance of education to his six children. Nevertheless, Cooley had a difficult childhood, which exacerbated his feelings of detachment towards his father. The intimidation and alienation he felt towards his own father caused him to suffer from a variety of illnesses for fifteen years during his adolescence, some appearing to be psychosomatic. He developed a speech impediment, among other insecurities, due to his lack of interaction with other children. Cooley was a daydreamer and much of his "dreaming life" had a substantial influence to his sociological works. As a child, he dealt with feelings of isolation and loneliness, which led him to develop an interest in reading and writing.
Білім
Алты жасында Кули Мичиган университетінде оқуға түсті. Кули 1887 жылы Мичиган университетін бітіріп, механика саласында бір жылдық оқуын жалғастырды. Кули 1890 жылы саяси ғылымдар мен әлеуметтану саласында магистр дәрежесін алу үшін оралды. Оқуын аяқтағаннан кейін, 1892 жылдың күзінде UMich-те экономика және әлеуметтану пәндерін оқыта бастады. Кули 1894 жылы философия ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Осы кезде ол әлеуметтану пәніне қызығушылық танытты, бірақ Мичиган университетінде әлеуметтану кафедрасы болмағандықтан, докторлық диссертациясын Колумбия университеті арқылы аяқтауға мәжбүр болды. Онда Кули американдық социолог және экономист Франклин Генри Гиддингспен тығыз байланыс орнатып, экономикадағы көлік теориясы тақырыбында докторлық диссертациясын жазды. Әкесі бүкіл елде құрметке ие болғандықтан, Кули сәтсіздікке ұшыраудан қорқыныш сезінді. Ол өмірде бағытын таба алмады және ғылым, математика, әлеуметтік ғылымдар, психология немесе әлеуметтануды зерттеу саласы ретінде қарастырды. Ол жазу мен ойлауға құштар болды, философ Герберт Спенсердің еңбектерін оқығаннан кейін әлеуметтік проблемаларға қызығушылық танытты. 1920 жылы Спенсердің еңбектері туралы ойларын бөлісіп, Дарвин принциптері тұрғысынан көптеген құнды көзқарастарды ұсынғанын, бірақ жанашырлық пен социологиялық перспективаны тиімді қолдана алмағанын айтты. Кули социологияны оқығысы келді, себебі ол оған әлеуметтік қайшылықтарды талдау мүмкіндігін беретін еді. Ол 1899 жылы Мичиган университетінде алғашқы әлеуметтану сабағын оқыды. Ол сондай-ақ символдық интеракционизмнің дамуында маңызды рөл атқарды, онда Мичиган университетінің тағы бір қызметкері, психолог Джон Дьюимен бірлесіп жұмыс істеді. Ол сонымен қатар әлеуметтанушыларды жеке тұлғаның санасын түсінуге тырысқанда, жанашырлықпен өзіне-өзі тексеру әдісін қолдануға шақырды. Кулидің пікірінше, бірден-бір тиімді әдіс – нақты жағдайды басқа адамдармен бірге «жақын» және «жақсылықпен» зерттеу, содан кейін араластың жаман тұстарын біртіндеп жойып, оларды жақсылыққа ауыстыру. Қысқасы, адамды түсінудің жалғыз жолы – оның адамдық қасиеттері қалай және неге осылай қалыптасқанын анықтау. Ол актердің іс-әрекетін шын мәнінде түсіну үшін қажет деп санады, бұл Кулиді дәстүрлі, ғылыми әдістерді ұнататын көптеген әлеуметтанушылардан ерекшелендірді. Көп ұзамай Кули жеке және әлеуметтік процестердің өзара әрекеттесуін кеңінен талдауға көшті. «Адам табиғаты және әлеуметтік тәртіп» (1902) еңбегінде ол Джордж Герберт Мидтің өзіндік символдық негіз туралы талқылауын болжады, жеке тұлғаның қоғамға белсенді қатысуы қалыпты әлеуметтік қатысудың қалыптасуына қалай әсер ететінін егжей-тегжейлі түсіндірді. Кули келесі кітабында, «Әлеуметтік ұйымдастыру» (1909) еңбегінде «көзге көрінетін айнадағы өзіндік» (мен кіммін, сіздер мені кім деп ойлайсыз) деген тұжырымды кеңейтті, онда ол қоғамға және оның негізгі процестеріне жан-жақты көзқарас ұсынды.
At the age of sixteen, Cooley began attending the University of Michigan. Cooley graduated from the University of Michigan in 1887, and continued with a year's training in mechanical engineering. Cooley returned to pursue a master's degree in political science and sociology in 1890. Following completion, he began teaching economics and sociology at UMich in the fall of 1892. Cooley went on to receive a PhD in philosophy in 1894. At this time he was interested in the subject matter of sociology, but due to the University of Michigan not having a sociology department, he had to continue the examination of his PhD through Columbia University. There, Cooley worked closely alongside American sociologist and economist, Franklin Henry Giddings and developed his doctoral thesis, The Theory of Transportation in economics. Since his father was honored nationwide, Cooley feared the idea of failure. He lacked direction in life and contemplated science, mathematics, social science, psychology or sociology as his field of study. He wished to write and think, and after reading philosopher Herbert Spencer's works, Cooley realized he had an interest in social problems. He shared his reflections of the works of Spencer in 1920, citing that while he brought many valuable viewpoints with the subject of Darwinian principles, he lacks sympathy and the appropriate usage of the sociological perspective. Cooley decided that he wanted to study sociology because it gave him the ability to analyze social discrepancies. He taught the University of Michigan's very first sociology class in 1899. He also played a prominent role in the development of symbolic interactionism, in which he worked heavily with another fellow staff member from the University of Michigan, psychologist John Dewey. He also encouraged sociologists to use the method of sympathetic introspection when attempting to understand the consciousness of an individual. Cooley thought that the only practical method is to study the actual situation "closely" and "kindly" with other people involved, then gradually work out the evil from the mixture and replace it with good. Basically, the only way to understand a grotesque human being is to identify how and why his human nature has come to work that way. He felt it was necessary in order to truly understand the activities taken from the actor, effectively separating Cooley from a majority of sociologists who preferred more traditional, scientific techniques. Cooley soon shifted to a broader analysis of the interplay of individual and social processes. In Human Nature and the Social Order (1902) he foreshadowed George Herbert Mead's discussion of the symbolic ground of the self by detailing the way in which an individual's active participation in society affects the emergence of normal social participation. Cooley greatly extended this conception of the "looking glass self" (I am, who I think you think, that I am) in his next book, Social Organization (1909), in which he sketched a comprehensive approach to society and its major processes.
Әлеуметтік ұйым
"Қоғамдық ұйым" (1909) еңбегінің алғашқы алпыс беті Зигмунд Фрейдке социологиялық қарсылық тудырды. Осы жиі цитата келтірілетін бөлімде Кули бастапқы топтардың (отбасы, ойын топтары және ересектер қауымы) адамның моральдық қағидаларының, сезімдерінің және идеалдарының қайнақ көзі ретіндегі маңызды рөлін қалыптастырды. Бастапқы топтар – адамның таныс болатын алғашқы жекелеген топтар, сонымен қатар олардың идеялары мен сенімдеріне әсер етеді. Олар тығыз байланыс пен бірлескен қызметтің, сондай-ақ ортақ идеалдар мен құндылықтардың нәтижесі болып табылады. Оның пікірінше, адамдардың өмірінде екі арна бар: біреуі – мұрагерлік, екіншісі – қоғам. Мұрагерлік – биологиялық және алдын ала бекітілген, яғни адамдар туған кездегі адам табиғаты. Қоғам – барлық өркениеттерде кездесетін бастапқы топтарда көрінетін адам табиғаты. Бірақ бастапқы топтың ықпалы соншалықты зор, адамдар күрделі қарым-қатынастарда ортақ сенімдерді сақтайды және тіпті ресми ұйымдарда жаңа бастапқы топтар құрады. Осыдан бастап ол "көзіне айнадай көрінетін өзім" деп аталатын "психикалық-әлеуметтік" кешенін құруға бекінді. "Көзіне айнадай көрінетін өзім" – басқа адамның көзімен өзін қалай көруі мүмкін екендігін қиял арқылы құрылады. Бұл кейінірек "эмпатиялық интроспекция" деп аталды. Бұл теория тек жеке адамға ғана емес, сонымен қатар қоғамның макроэкономикалық мәселелеріне және уақыт өте келе дамитын макросоциологиялық жағдайларға да қатысты. Экономикаға қатысты Кули "экономикалық институттарды тек бейтарап нарық күштерінің нәтижесі деп түсінуге болмайды" деп, дәстүрлі көзқарасқа қарсы пікір білдірді. Социологиялық перспектива және дәстүрлерге қатысты маңыздылығы туралы ол дәстүрлердің жойылуы оң болуы мүмкін, соның салдарынан "шекарадағы жақсылықтар мен жамандықтар сияқты – адал мінез-құлық, мінез бен күшті сүю, мейірімділік, үміт, қонақжайлық және батылдық" пайда болады деді. Ол социологияның "көпшілік санасын кеңейтетін зихи процестердің тиімділігін арттыруға" үлес қосатынына сенді.
The first sixty pages of Social Organization (1909) were a sociological antidote to Sigmund Freud. In that much quoted segment, Cooley formulated the crucial role of primary groups (family, playgroups and community of elders) as the source of one's morals, sentiments, and ideals. Primary groups are the first groups of individuals one is introduced to and are also influenced in their ideas and beliefs. They are the result of intimate association and corporation, along with coinciding ideals and values. He argued that individuals have two different channels of life one from heredity and the other from society. Heredity is biological and predisposed; it is the human nature that people are born with. Society is the human nature that is expressed in primary groups that we can find in all civilizations. But the impact of a primary group is so great that individuals cling to shared beliefs in more complex associations, and even create new primary groupings within formal organizations. From this, he resolved to create a "Mental Social" Complex of which he would term the "looking glass self." The looking glass self is created through the imagination of how one's self might be viewed through the eyes of another individual. This would later be termed "empathic introspection." This theory not only applied to the individual, but to the macro level economic issues of society and macro sociological conditions that develop over time. To the economy, Cooley presented a divergent view from the norm, stating that " even economic institutions could [not] be understood solely as a result of impersonal market forces." With regard to the sociological perspective and its relevancy toward traditions he states that the dissolution of traditions may be positive, thus creating "the sort of virtues, as well as of vices, that we find on the frontier: plain dealing, love of character and force, kindness, hope, hospitality and courage." He believed that sociology continues to contribute to the "growing efficiency of the intellectual processes that would enlighten the larger public will."
Әлеуметтік процесс
Кулидің "Әлеуметтік процесс" (1918) еңбегі әлеуметтік ұйымның иррационалды, уақытша сипаты мен әлеуметтік бәсекелестіктің маңыздылығын атап көрсетеді. "Әлеуметтік процесс" - Кулидің әлеуметтік теорияларын баяндайтын эссе негізінде жазылған еңбек. Ол көбінесе социологиялық емес, философиялық сипатқа ие. Ол қазіргі заманғы қиындықтарды бастапқы топтардың құндылықтарының (махаббат, амбиция, адалдық) және институттық құндылықтардың (прогресс немесе протестантизм сияқты жеке тұлғаға қатысы жоқ идеологиялар) арасындағы қақтығыс ретінде түсіндірді (қараңыз, "Протестанттық этика және капитализм рухы"). Қоғам қиындықтармен күрескенде, осы екі құндылықты мүмкіндігінше үйлестіруге тырысады. Кули сонымен қатар батырлар мен батырлыққа табыну туралы да айтады. Ол батырлардың әлеуметтік нормаларды қабылдауға көмектесетін немесе оған қызмет ететін құрал деп санайды, өйткені олар әлеуметтік құндылықтарды нығайту үшін үлгі болып табылады. "Әлеуметтік процесс" Кулидің соңғы маңызды еңбегі болды, ол Дарвиннің табиғи іріктеу және ұжымдық (әлеуметтік) өмірге бейімделу принциптерінен күшті әсер көрді.
Cooley's Social Process (1918) emphasized the non rational, tentative nature of social organization and the significance of social competition. Social Process was an essay based work that expressed Cooley's social theories. It was more philosophical than sociological. He interpreted modern difficulties as the clash of primary group values (love, ambition, loyalty) and institutional values (impersonal ideologies such as progress or Protestantism) (See also The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism). As societies try to cope with their difficulties, they adjust these two kinds of values to one another as best they can. Cooley also mentions the idea of heroes and hero worship. He believed that heroes were an aide or a servant to the internalization of social norms because they represent and serve as an example to reinforce social values. The Social Process was Cooley's last major work, heavily influenced by Darwinian principles of natural selection and adaptation to collective (social) existence.