Габриэль Гарсиа Маркестің «Алдағы Өлімнің Көрінісі» повесі

Кіріспе

Габриэль Гарсияның повесі
кітап

«Өлім туралы болжам» (исп. Chronicle of a Death Foretold) – Габриэль Гарсия Маркестің 1981 жылы жарық көрген повесі. Ол Сантьяго Насардың Викарио егіздерімен жасалған қырқыны туралы, жартылай журналистік реконструкция түрінде баяндайды.

Сюжет

Кітап – атын атамаған баяндаушы айтқан сызықтық емес повесть, және Сантьяго Насардың өлімі күні таңертең басталады. Оқырман Сантьягоның анасы Пласида Линеромен, аспазшы Виктория Гусманмен және аспазшының қызы Дивина Флормен бірге тұрғанын біледі. Сантьяго әкесі Ибрагимнің қайтысынан кейін отбасылық табысты ранчоны басқарды, ол араб тегінен шыққан еді. Ол түнгі тойдан кейін таңертең үйге оралады, той жаңа келген Баярдо Сан Роман мен ұзақ жылдан бері тұратын Ангела Викарионың үйленуіне арналған. Тойдан екі сағат өткен соң, Ангела күйеуі Байардо тарапынан анасының үйіне сүйреп әкелінді, себебі ол бойжеткен қыз емес еді. Анасы ұрып-соққаннан кейін, Ангела өзінің тазалығы мен ар-намысын жоққа шығарған адамның есімін ашуға мәжбүр болады. Ол Сантьяго екенін айтады. Отбасының абыройын қорғау үшін, оның егіз бауырлары Пабло мен Педро Викарио Сантьягоны бұрын шошқа союға қолданылған пышақтармен өлтіруге шешім қабылдайды. Бауырлар таңертең ет базарға барып, пышақтарын қайрап, иесі мен басқа қасаптарға Сантьягоны өлтіруді жоспарлап отырғанын хабарлайды. Пабло мен Педро "жақсы адамдар" саналатындықтан, ешкім олардың қауіптеріне сенбейді, көптері олардың сөздерін мас күйдегі әңгіме деп түсіндіреді. Бірақ оның досы Фаустино Сантос күдікке бой алдырып, полиция қызметкері Леандро Порнойға қауіп туралы хабарлайды. Бауырлар Клотильда Арментаның сүт дүкеніне барады, онда олар Сантьягоны өлтіру жоспары туралы айтады, ал ол киімге оралған пышақтарды көреді. Осы уақытта офицер Леандро полковник Апонтемен сөйлеседі, ол киініп, таңғы асын ішкеннен кейін сүт дүкеніне барып, бауырлардың пышақтарын алып қояды, оларды ұйықтатып, "екі жалғаншы" дейді. Клотильда егіздердің Сантьягоны өлтіру жоспарын жүзеге асырудың басқа жолын табады деп уайымдайды және полковник Апонтаны "кедей жігіттерді қорқынышты міндеттен құтқару үшін" одан әрі араласуға шақырады, бірақ ол ештеңе жасамайды. Егіздердің жоспарлары туралы қала бойынша әңгіме таралады, Клотильда барлық адамдардан Сантьягоны ескертуді сұрайды, бірақ ешкім де олай істемейді. Кейбіреулер бұл іске араласпау керек деп санайды, кейбіреулер оны ескерткенін ойлайды, кейбіреулер егіздер іс жүзінде осы жоспарды орындамайды деп санайды, кейбіреулері епископтың келуіне алаңдайды, кейбіреулері кісі өлтіруді ақталады деп санайды, ал кейбіреулері Сантьягоның өлімін жасырын тілейді. Кейінірек дін қызметкері мойындады: "Мен не істеу керектігін білмедім, бұл менің ісім емес, бұл азаматтық билікке қатысты мәселе". Бауырлар жаңа пышақтарды ұстап, сүт дүкеніне қайта оралады, ал бұл жолы Педро олардың жоспарына күмәнді қарады, себебі ол "мэр оларды қарусыздағанда" өз міндеттерін орындады деп ойлады. Дегенмен, олар Сантьягоны өлтіруді қайталайды. Сантьяго бір сағат ұйықтап, киімін киіп, епископпен және қала тұрғындарымен амандасуға тұрады, олар епископтың қаладан өтетінін күтіп, оған сыйлықтар дайындаған. Сантьяго кетіп бара жатқанда, Викарио бауырларының оған қастандық жасау туралы ескерту жазылған хатты байқамайды. Епископтың қайығы қаладан тоқтамай өтеді, бірақ адамдар оны түрлі сыйлықтармен күтіп отыр. Сантьяго келініне барады, ол: "Сені өлтірсін деп тілеймін!" - деп айқайлайды, себебі ол Ангела Викариомен қарым-қатынасына ренжіді және оны ескертуден бас тартады. Сантьяго Насардың өлтірілуі сипатталған. Оның досы Кристо Бедоя оны жоспардан сақтандыру үшін өлтірілген күні таңертең Сантьягоны іздеді, бірақ Кристо Бедоя Сантьягоны таба алмады, ол шын мәнінде өзінің келіні Флора Мигельдің үйінде болды. Флора Мигельдің әкесі бұл туралы білгенде, Сантьягоға егіздер Сантьягоға жетуден бірнеше минут бұрын ескертеді. Сантьяго жаңалықтан алаңдап, үйіне қашып бастайды. Анасы бұл туралы білгенде, ол үйдің ішінде деп ойлап, Сантьягоның ағайынды Викариолар қуып жүрген есігін жабады. Ол үйіне кіруге тырысқанда жиырмадан астам рет пышақталды, жеті өлімге әкелетін жарақаттар бар, олар дін қызметкері жасаған нашар сапалы сараптамада анықталды. Сантьяго өзінің ішкі ағзаларын алып, үйінің артқы есігінен кіргенде, қылмыс аяусыз болып көрінеді. Ол ас үйінде құлап, қайтыс болады. Қылмыстан кейін Викарио отбасы Ангеланың үйлену тойы мен Сантьягоның өлтірілуіне байланысты болған жанжал мен ұяттан қаладан кетеді. Байардо Сан Роман да қаладан кетеді, оның отбасы қайықпен келіп, оны алады. Викарио егіздері үш жыл түрмеде сотталды, бірақ сотта ақталды, содан кейін Пабло өз сүйіктісіне үйленді, ал Педро қарулы күштерге кетті. Байардо Ангеладан бас тартқаннан кейін ғана ол оған ғашық болады. Ол отбасымен бірге қаладан кеткеннен кейін, Ангела оған он жеті жыл бойы әр апта сайын хат жазады. Он жеті жыл өткен соң, Байардо оған қайта оралады, оның барлық хаттарын жинап әкеледі, олардың ешқайсысы ашылмаған.

The book is a nonlinear narrative told by an anonymous narrator and begins on the morning of Santiago Nasar's death. The reader learns that Santiago lives with his mother, Placida Linero; the cook, Victoria Guzman; and the cook's daughter, Divina Flor. Santiago took over the successful family ranch after the death of his father Ibrahim, who was of Arab origin. He returns home in the early morning hours from an all night celebration of a wedding between a recent newcomer, Bayardo San Román, and a long term resident, Ángela Vicario. Two hours after the wedding, Ángela was dragged back to her mother's home by Bayardo because she was not a virgin. After a beating from her mother, Ángela is forced to reveal the name of the man who has defiled her purity and honor. In a somewhat spurious manner, she reveals the man to be Santiago. To avenge their family honor, her twin brothers Pablo and Pedro Vicario decide to kill Santiago using knives that they'd previously used to slaughter pigs. The brothers proceed to the meat market in the pre dawn hours to sharpen their knives and announce to the owner and other butchers that they plan to kill Santiago. No one believes the threat because Pablo and Pedro are considered "good people", and most interpret their threats as drunken rambling. Faustino Santos, a butcher friend, becomes suspicious and reports the threat to the policeman, Leandro Pornoy. The brothers proceed to Clotilde Armenta's milk shop where they tell her about the plan to kill Santiago, and she notices the knives wrapped in rags. Meanwhile, Officer Leandro talks with Colonel Aponte who, after leisurely dressing and enjoying his breakfast, proceeds to the milk shop and confiscates the brothers' knives, sending them off to sleep and calling them "a pair of big bluffers". Clotilde is still concerned that the twins will find another way to carry out their plan to murder Santiago and urges Colonel Aponte to intervene further "to spare those poor boys from the horrible duty", but he does nothing more. Gossip about the twins' publicly announced plans spreads through the town, and though Clotilde asks everyone she sees to warn Santiago, no one does. Some do not believe they should get involved, some assume that he has already been warned, some believe the twins wouldn't really follow through, some are distracted by the arrival of the Bishop, some believe that the murder would be justified, and some secretly want Santiago dead. As the priest later confessed, "I didn't know what to do it wasn't any business of mine but something for the civil authorities." The brothers return to the milk shop wielding new knives, and this time Pedro expresses hesitation about their plan because he feels they had fulfilled their duty "when the mayor disarmed them". Nevertheless, they repeat their intention to kill Santiago. Santiago wakes up after an hour's sleep to get dressed and greet the bishop along with many of the townsfolk, who expect him to stop in their town while traveling elsewhere. As Santiago leaves, he does not notice the note that someone had left to warn him about the Vicario brothers' threats on his life. The bishop's boat passes by the town without stopping even though people have been waiting for him with various gifts. Santiago then proceeds to his fiancée, who yells, " I hope they kill you!" because she is upset about his involvement with Ángela Vicario and decides not to warn him. The murder of Santiago Nasar is described. His friend Cristo Bedoya had frantically looked for Santiago on the morning of the murder to warn him of the plan, but Cristo Bedoya failed to find Santiago, who was actually at his fiancée Flora Miguel's house. When Flora Miguel's father finds out, he warns Santiago minutes before the twins reach Santiago. Santiago becomes disoriented from the news and starts to run home. His mother, who is finally told, believes he is inside the house and, therefore, bars the front door to which Santiago is running while being chased by the Vicario brothers. He is repeatedly stabbed as he attempts to enter his home, over twenty times total with seven fatal wounds, as they discovered in an ill performed autopsy performed by the priest. The murder is brutal as Santiago carries his own entrails and enters the back door of his home. He collapses in his kitchen and dies. After the murder, the Vicario family leaves town due to the scandal and disgrace surrounding the events of Ángela's wedding and Santiago's murder. Bayardo San Román leaves town as well; his family comes by boat and picks him up. The Vicario twins spend three years in prison awaiting trial but are acquitted in court, after which Pablo marries his lover and Pedro leaves for the armed forces. Only after Bayardo rejects Ángela does she fall in love with him. After she moves away from the town with her family, Ángela writes him a letter each week for seventeen years. At the end of seventeen years, Bayardo returns to her, carrying all of her letters in bundles, all unopened.

Шабыт

Новелла Гарсия Маркестің құс ағасының өмірінде болған нақты оқиғалардан шабыт алған. Гарсия Маркес Сукреде үйленген жас жұптың тарихын естіді, ал үйлену тойынан кейін күйеу жігіт келіншектің бойжеткендігінің жоқтығына байланысты қабылдамай қойды. Келіншек бұрынғы жігітімен қарым-қатынаста болғанын мойындады, сол себепті оның отбасының абыройын қорғау үшін келіншектің екі ағасы оны қуып жетелеп өлтірді. Көптеген басылымдар Гарсия Маркес кісі өлтіруге куә болғанын болжады, бірақ шындығында жазушы 1951 жылы Сукреде болған оқиғалар кезінде қатыспады. Новелладағы оқиға мен нақты оқиға арасында маңызды айырмашылықтар бар. Біріншіден, новеллада Сантьяго Насардың Ангела Викариомен некеге тұрмас бұрын қарым-қатынасы болған-болмағаны белгісіз, ал шын өмірде келіншек бұрынғы жігітімен жыныстық қатынаста болған. Сонымен қатар, Гарсия Маркес новелладағы екі кісі өлтірушіні Пабло мен Педро Викарио егіздер етіп бейнеледі. Ал шындығында олар тек ағайын болған. Ақырында, кітапта Ангела мен оны қабылдамаған күйеу жігіт Байардо Сан Романның арасында келісім орнатылады. Бірақ шын өмірде мұндай келісім болған жоқ.

Бейімделулер

Кітап Грегори Рабасса мен Эдит Гроссман аударған ағылшын тіліне аударылды. Ол 1987 жылы түсірілген «Өлімді алдын ала болжау хроникасы» атты испан тіліндегі фильмге бейімделді, бұл итальяндық-француздық-колумбиялық бірлестік туындысы, режиссері Франческо Рози, ал басты рөлдерде Орнелла Мути, Руперт Эверетт және Энтони Делон ойнады. 1990 жылы Ли Шаохонг кітапты қытай ауылдық қоғамын орталыққа қойған, «Қанды таң» атты Алтын Монголфиер сыйлығын жеңіп алған қытай фильміне бейімдеді. 1995 жылы Грейсила Даниэле оны сол аттас, Тони сыйлығына ұсынылған Бродвей мюзикліне бейімдеді, сонымен қатар режиссерлік және хореографиялық жұмыстарын өзі атқарды. 2007 жылы румындық қысқаметражды фильм түсірілді.

Пікірлер

Хердман, Джон (1983), Маркес: Факция ма, әлде фантастика ма?, «Хрониканың алдын ала айтылған өлімі» туралы рецензия, Хирн, Шила Г. (ред.), Cencrastus № 11, 1983 жылғы жаңа жыл, 38–39 беттер.