Кіріспе
Каталонша 30 қырлы қатты дене. Ромбтық триаконтаэдр, кейде жай ғана триаконтаэдр деп аталады, себебі ол ең көп таралған отыз қырлы көпжақ, 30 ромбтық қыры бар дөңес көпжақ. Оның 60 жиегі және екі түрлі 32 төбесі бар. Бұл Каталон қатты денесі және икосидодекаэдрдің қосарлы полиэдрі. Бұл зоноэдрон. Ромбтық триаконтаэдрдің бір қыры. Диагональдардың ұзындығы алтын қатынаста. Әр қырдың ұзын диагоналінің қысқа диагональге қатынасы алтын қатынас φ-қа тең, сондықтан әр қырдағы сүйір бұрыштар шамамен 63,43° тең. Осылайша алынған ромб алтын ромб деп аталады. Архимедтік қатты дененің қосарлысы болғандықтан, ромбтық триаконтаэдр қыр-беттік транзитивті, яғни қатты дененің симметрия тобы қырлар жиынтығында транзитивті әрекет етеді. Бұл кез келген екі қыр, А және В үшін, қатты дененің айналуы немесе көшуі А қырын В қырына жылжыта отырып, кеңістіктің бірдей аймағында қалдырады. Ромбтық триаконтаэдр тоғыз жиекті транзитивті дөңес көпжақтардың бірі болып табылады, қалғандары бес Платондық қатты дене, кубоктаэдр, икозидодекаэдр және ромбтық додекаэдр. Ромбтық триаконтаэдрдің ерекшелігі, оның төбелерінде төрт Платондық қатты дененің орналасуы бар. Оның құрамында он тетраэдр, бес куб, икосаэдр және додекаэдр бар. Қырлардың ортасында бес октаэдр орналасқан. Оны кесілген октаэдрден гексагонды қырларды үш ромбқа бөлу арқылы жасауға болады.
The rhombic triacontahedron, sometimes simply called the triacontahedron as it is the most common thirty faced polyhedron, is a convex polyhedron with 30 rhombic faces. It has 60 edges and 32 vertices of two types. It is a Catalan solid, and the dual polyhedron of the icosidodecahedron. It is a zonohedron. A face of the rhombic triacontahedron. The lengths of the diagonals are in the golden ratio. The ratio of the long diagonal to the short diagonal of each face is exactly equal to the golden ratio, φ, so that the acute angles on each face measure , or approximately 63.43°. A rhombus so obtained is called a golden rhombus. Being the dual of an Archimedean solid, the rhombic triacontahedron is face transitive, meaning the symmetry group of the solid acts transitively on the set of faces. This means that for any two faces, A and B, there is a rotation or reflection of the solid that leaves it occupying the same region of space while moving face A to face B. The rhombic triacontahedron is somewhat special in being one of the nine edge transitive convex polyhedra, the others being the five Platonic solids, the cuboctahedron, the icosidodecahedron, and the rhombic dodecahedron. The rhombic triacontahedron is also interesting in that its vertices include the arrangement of four Platonic solids. It contains ten tetrahedra, five cubes, an icosahedron and a dodecahedron. The centers of the faces contain five octahedra. It can be made from a truncated octahedron by dividing the hexagonal faces into three rhombi:
Картезиандық координаттар
φ алтын қатынас болсын. (0, ±1, ±φ) және осы координаттардың циклдық ауысуларынан алынған 12 нүкте – бұл дұрыс икосаэдрдің төбелері. Оның қос дұрыс додекаэдрі, додекаэдрдің қабырғалары икосаэдрдің қабырғаларын тік бұрышпен қиып өтеді, ал төбелері 8 нүктеден (+1, ±1, ±1) және осы координаттардың 12 нүктесінен, сондай-ақ олардың циклдық ауысуларынан тұрады. Барлық 32 нүкте бастауыш нүктесінде орталастырылған ромбтық триаконтаэдрдің төбелерін құрайды. Оның қабырғаларының ұзындығы , ал жақтарының диагональдары 2 және ұзындығына ие.
Қарым-қатынастағы көпбұрыштар
Бұл көпжақ ромбтық көпжақтар мен [n, 3] Коксетер тобы симметриясы бар мозаикалар тізбегінің бір бөлігі болып табылады. Кубты ромбтық гексаэдр ретінде қарастыруға болады, онда ромбтар да тіктөртбұрыштар болып келеді.
6-куб
Ромбтық триаконтаэдр 6 кубтың бір проекциясының үш өлшемге түсірілуінен пайда болатын 32 төбесі бар дөңес қабықшаны құрайды. 3D негізгі векторлары ['u', 'v', 'w']: Ішкі жиектері жасырылған. 32 ішкі төбеден 20-ы додекаэдр құрайды, ал қалған 12-сі икосаэдр құрайды.
Қолданылуы
Даниялық дизайнер Холгер Стрём ромбтық триаконтаэдрді өзінің құрастырылатын IQ шамдығының (IQ – "біріктірілген төртбұрыштар" үшін) дизайнының негізі ретінде пайдаланды. Ағаш шебері Джейн Костик ромбтық триаконтаэдр пішіндес қораптар жасайды. Бұл қарапайым конструкция ромбтық триаконтаэдр мен куб арасындағы көзге көрінбейтін байланысқа негізделген. Роджер фон Ойхтың "Соққылар доптары" ромбтық триаконтаэдр пішіндес. Ромбтық триаконтаэдр кейде рөлдік ойындарда немесе басқа да жағдайларда қолданылатын "d30" отыз жақты ойын сүйек ретінде пайдаланылады.