Аллен Ли Пэнфэй: Гонконг саяхатшысы және саяси қайраткері
Allen Lee
Аллен Ли Пэнфей (1940-2020) – гонконгтық саясаткер, өнеркәсіпші, «Либералдық партияның» негізін қалаушы. Заң шығару кеңесіндегі қызметі, саяси сарапшы ретіндегі еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гонконг саясаткері (1940–2020)
Ақпараттық жүйелерді зерттеу саласындағы ғалым
Hong Kong politician (1940–2020)
the scholar of Information Systems research
Аллен Ли Пэн Фэй, CBE, JP (24 сәуір 1940 – 15 мамыр 2020) – Гонконг индустриалы, саясаткер және саяси комментатор. Ол 1978 жылдан 1997 жылға дейін Гонконг Заң шығарушы Кеңесінің мүшесі болды және 1988 жылдан 1991 жылға дейін заң шығарушы органның аға мүшесі қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол 1986 жылдан 1992 жылға дейін Гонконгтың Атқарушы Кеңесінің ресми емес мүшесі болды. 1993 жылы ол бизнеске бағытталған Либералдық партияның құрылтайшы төрағасы болды және 1998 жылғы сайлауда жеңілгеннен кейін зейнетке шықты. Зейнетке шыққаннан кейін ол саяси комментатор болып жұмыс істеді және басқа да бірнеше лауазымдармен қатар, Заң шығарушы Кеңес жаңалықтарына арналған RTHK апталық телебағдарламасы – Legco Review-ды жүргізді.
Allen Lee Peng fei, CBE, JP (; 24 April 194015 May 2020) was a Hong Kong industrialist, politician and political commentator. He was a member of the Legislative Council of Hong Kong, serving from 1978 to 1997 and was the Senior Member of the legislature from 1988 to 1991. He was also an unofficial member of the Executive Council of Hong Kong from 1986 to 1992. He was the founding chairman of the Liberal Party, a pro business party in 1993 until he retired after he lost the 1998 election. After his retirement, he became a political commentator and hosted Legco Review, a RTHK weekly TV programme on the news about Legislative Council, among several other posts.
Ерте өмір және білім
Ли 1940 жылы 24 сәуірде Қытайдың Шаньдун провинциясындағы Янтай қаласында қытай кәсіпкерінің отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасының төрт баласы болды. Ол отбасымен бірге соғыстан қашу үшін Шанхайға көшіп, балалық шағының көп бөлігін сол жерде өткізген. 14 жасында ол Коммунистік жастар лигасының жетекшісі болып, Корей соғысына қатысқандығы үшін АҚШ-ты айыптаған шерулер ұйымдастырды. 1954 жылдың мамыр айында анасы оны Гонконгқа жіберді, онда ол Пуй Ин орта мектебін бітірді. Оларды Қытай Коммунистік партиясының Бас хатшысы Си Чжунсюнь қарсы алды. Делегация мүшелері Гонконгтағы қалыпты жағдайды сақтауды, оны "Гонконгтың гүлденуі мен тұрақтылығын сақтаудың ең жақсы кепілі" деп атады. Олар британдық үкіметтің билігін 15-30 жылға ұзартуға тырысты. Ол 1983 жылдың қазанында Пекинге оралды, оны Ұлттық қауіпсіздік бюросының Чжуан Синь және бұрынғы Сыртқы сауда министрі Ли Цян қарсы алды. Кездесуде оған жас мамандардың талаптары қабылданбағаны айтылды. 1984 жылдың желтоқсанында Гонконгтың болашағы туралы қытай-британ келіссөздері және Қытай-Британ бірлескен декларациясын әзірлеу кезінде Ли атқарушы және заңнамалық кеңестердің ресми емес мүшелері кеңсесінің делегациясына қосылып, Лондонда британ саясаткерлерімен кездесті және бірлескен декларацияға қатысты алаңдаушылықтарын білдірді. UMELCO сонымен қатар қытай-британ келісімінің шарттары бойынша қоғамдық пікірді жұмылдыруға тырысып, Гонконгтың пікірлерін британ және қытай үкіметтеріне жеткізді. Заң шығарушы кеңес мүшесі Роджер Лобо 1984 жылдың ақпан айында Қытай-Британ бірлескен декларациясының жобасын талқылау туралы ұсыныс енгізді. Оны Аллен Ли қолдады.
Lee was born on 24 April 1940 in Yantai, Shandong, China to a Chinese businessman. His parents had four children. He followed his family when they moved to Shanghai to evade war and spent most of his childhood there. At the age of 14, he was a leader of the Communist Youth League, and organised marches denouncing the United States because of its involvement in the Korean War. In May 1954, his mother sent him to Hong Kong where he attended and graduated from Pui Ying Secondary School. They were greeted by the General Secretary of the Communist Party of China Xi Zhongxun. In the delegation, they expressed their wish to keep the status quo in Hong Kong as it was "the best guarantee to maintaining the prosperity and stability of Hong Kong". They also sought to extend the British rule by 15 to 30 years. He returned to Beijing in October 1983 and was met by the National Security Bureau Zhuang Xin and former Foreign Trade Minister Li Qiang. In the meeting he was told the demands of the young professionals were rejected. During the Sino British negotiations over the future of Hong Kong and the drafting of the Sino British Joint Declaration in December 1984, Lee joined the delegation of Office of the Unofficial Members of the Executive and Legislative Councils (UMELCO) to meet with the British politicians in London and raised concerns about the Joint Declaration. The UMELCO also attempted to mobilise public opinion on the terms of the Sino British agreement and made known Hong Kong's views to both the British and Chinese governments. Legislative Council member Roger Lobo moved a motion to demand a debate in the Legislative Council on the draft of Sino British Joint Declaration in February 1984. It was backed by Allen Lee.
Либералды партияның аға мүшесі және төрағасы
1988 жылдан 1991 жылға дейін Ли Заңнамалық кеңестің аға мүшесі болды, зейнеткерлікке шыққан леди Лидия Данннің орнын басады. 1989 жылғы маусымда Тяньаньмэнь алаңындағы қырғыннан кейін Ли либералдармен бірігіп, «Гонконг халқын құтқару» науқанын бастады. Ол Ұлыбританияны осы жердегі барлық отарлаушыларына есігін ашуға және 1997 жылы колония Қытайға қайтарылмас бұрын оларға толық британдық паспорттар беруге шақыруға тырысты. Ол UMELCO-мен бірге 1997 жылдан кейінгі Гонконгтың Негізгі заңын әзірлеу кезінде либералдармен келісімге келу үшін демократиялық саяси жүйенің компромистік моделіне ұсыныс жасады. 1991 жылы Заңнамалық кеңестің алғашқы тікелей сайлауында Гонконгтың Біріккен демократиясы (UDHK) басшылығындағы либералдық күштердің күшті жеңісінен кейін Ли Кооперативтік ресурстар орталығын (CRC) құрды – бизнес секторларынан тағайындалған және жанама сайланған мүшелері бар консервативті парламенттік топ. Кейін ол рөлдердің қақтығысы туралы айыптауларға байланысты аға мүшеліктен кетті. CRC кейін 1993 жылы Либералдық партияға айналды, онда ол негізін қалаушы төраға болды. 1992 жылы ол губернатор Крис Паттен қызметке келгеннен кейін басқа ресми емес мүшелермен бірге Атқарушы кеңестен кетті. Біраз уақыттан кейін ол 1995 жылғы Заңнамалық кеңес сайлауында сайлаушылар базасын кеңейткен Паттеннің реформалық ұсыныстарына қарсы Пекин үкіметімен келісімге келді. Ол Қытай-Гонконг қақтығысын келіссөздер арқылы шешуге тырысты. Аллен Лидің Либералдық партиясы және оның одақтастары Паттеннің ұсыныстарын өзгертуге тырысты, бұл Гонконг және Макао істері жөніндегі басқарма директоры Лу Пин тарапынан қолдау тапты. Алайда, демократияны жақтаушылардың қолдауымен Паттеннің ұсыныстары аз дауыспен қабылданды. Осы оқиғаға байланысты Джонатан Димблби өзінің «Соңғы губернатор» кітабында оны «көзқарасын өзгертуге бейім» деп сипаттады. 1995 жылғы Заңнамалық кеңес сайлауында Ли Жаңа аумақтардың солтүстік-шығысында үміткер болды. Ол 15 216 дауыс жинап, бюллетеньдердің 34,82% -ын алып, Либералдық партия үшін жалғыз орынды жеңіп алды және тікелей сайланған жалғыз консервативті кандидат атанды. Ол Пекин билігіне жақындады, Гонконг істері жөніндегі кеңесші, Дайындық комитетінің мүшесі болып тағайындалды және 1995 жылы сайланған отарлық заң шығарушы органға қарсы Пекин орнатқан Уақытша заң шығарушы кеңес (PLC) мүшесі болды. 1997 жылдың соңында ол Қытайдың Ұлттық Халық Конгресінің (ҰХК) делегаты болды. 1998 жылы Гонконгтың тапсырылуынан кейін өткен алғашқы Заңнамалық кеңес сайлауында Ли Жаңа аумақтардың шығысында бақ сынады, бірақ демократиялық кандидат Сайд Ходан шамалы есебімен жеңіліске ұшырады, ол 33 858 дауыс жинады, бұл бюллетеньдердің 10,25% құрады. Бұл жеңіліс оның саяси мансабының аяқталуын білдірді, сайлау нәтижелерінен кейін ол Либералдық партия төрағасы лауазымынан кетіп қалғанын мәлімдеді. 1998 жылғы желтоқсанда ол лауазымынан кетті, оның орнын Джеймс Тьен басты.
From 1988 to 1991, Lee was the Senior Member of the Legislative Council, succeeding retiring Dame Lydia Dunn. After the Tiananmen Square massacre in June 1989, Lee joined the liberals to launch the Hong Kong People Saving Hong Kong campaign to press Britain to open its doors to all its colonial subjects here and grant them full British passports before the colony is handed back to China in 1997. He and the UMELCO also made concession to the liberals, to agree on a compromised model of a more democratic political system after 1997 in the drafting of the Hong Kong Basic Law. In the wake of the landslide victory of the liberal forces led by the United Democrats of Hong Kong (UDHK) in the first ever direct election of the Legislative Council in 1991, Lee formed the Co operative Resources Centre (CRC), a conservative parliamentary group with other appointed and indirectly elected members from the business sectors. He subsequently resigned as Senior Member among accusation of conflict of roles. The CRC later transformed into the Liberal Party in 1993, where he was the founding chairman. In 1992, he resigned from the Executive Council with other unofficial members after Governor Chris Patten took office. He soon found himself aligned with the Beijing government in opposition to Patten's reform proposals which largely expanded the electorates for the 1995 Legislative Council election. He sought to resolve the Sino Hong Kong confrontation through negotiations. Allen Lee's Liberal Party and its allies tried to amend the Patten proposals and was backed by Lu Ping, Director of the Hong Kong and Macao Affairs Office. However, with the support of the pro democracy camp, Patten's proposals were narrowly passed. For this event, Jonathan Dimbleby described him as a "weather vane" in his book The Last Governor. In the 1995 Legislative Council election, Lee ran in the New Territories North east. He returned to the Legislative Council by receiving 15,216 votes, 34.82% of the ballots, gaining the only seat for the Liberal Party and becoming the sole conservative candidate to be directly elected. He became closer to the Beijing authorities, being appointed as Hong Kong Affairs Adviser, member of the Preparatory Committee and became member of the Provisional Legislative Council (PLC), a provisional legislature installed by Beijing countering the 1995 elected colonial legislature. He was also made a delegate of the Chinese national legislature, the National People's Congress (NPC) in late 1997. In 1998, Lee ran in New Territories East in the first Legislative Council election after the handover of Hong Kong but was narrowly beaten by pro democratic candidate Cyd Ho, receiving 33,858 votes, 10.25% of the ballots. The defeat marked the end of his political career, as he announced his retirement as Liberal Party chairman after the election results. He stepped down in December 1998 and was succeeded by James Tien.
Медиа мансабы және кейінгі өмірі
Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол бұқаралық ақпарат құралдары саласына қатысып, тележүргізуші және радио жүргізушісі болып жұмыс істеді. Ли 2001 жылдан бастап 2018 жылдың наурызында зейнеткерлікке шыққанға дейін RTHK телеарнасындағы «Legco Review» апталық телебағдарламасын жүргізді. Ол демократия мен жалпы сайлау құқығын қолдау және Гонконгтың әкімшілігі мен Қытай үкіметін сынау туралы ашық түрде айтуға көбірек бейімделді. 2003 жылғы 1 шілдедегі Гонконгтың негізгі заңының 23-бабына қарсы өткен жаппай наразылыққа демократтармен бірге қатысты. 2003 жылы партия жетекшілігінің 2007 жылғы сайлауда бас атқарушы лауазымына жалпы сайлау құқығын қолдау туралы міндеттемесінен бас тарту шешімінен кейін Либералдық партиядан шықты. 2004 жылы Ли «Дауылдағы шай кесесі» (Teacup in the Storm) бағдарламасын уақытша жүргізуші Альберт Ченгтің орнына алмастырды, бұл Гонконгтағы ең танымал ағымдағы оқиғалар бағдарламасы болып табылды. Ченг Пекинге жақын бизнесмендердің үкіметке сын айтуын тоқтату бойынша жасаған қысымынан кейін қызметінен кетті. Ли де 19 мамырда радио жүргізушісі лауазымынан кетті, себебі ол да соған ұқсас қысымға ұшырады. Ол материктегі бір шенеуніктің түні бойы қоңырау шалып, әйелі мен қызын мақтағаннан кейін радио бағдарламасы туралы сөйлегісі келгенін айтты. Лидің жұмыстан кетуіне отбасының қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық себеп болғанын мәлімдеді. Үш жүргізушінің кезекпен кетуі баспасөз бостандығы және медианың өзін-өзі цензуралауына байланысты қызу саяси пікірталас тудырды. Сонымен қатар, 2004 жылы Ли Ұлттық халық конгресінің делегаты лауазымынан бас тартты, себебі ол ашық түрде сөйлеуге қысым көргенін айтты. 2013 жылы Ли бұрынғы бас хатшы Ансон Чан бастаған «Гонконг 2020» саяси тобына қосылды. Бұл топ 2017 жылғы бас атқарушы сайлауында және 2020 жылғы заң шығару кеңесі сайлауында толыққанды жалпы сайлау құқығын қамтамасыз ету үшін қажетті конституциялық өзгерістер бойынша консенсусқа келуге бағытталған пікірлерді жинау үшін платформа құрды. Ли бір жылдан кейін мүдделердің қақтығысы болғандықтан, қызметтен кетті. 2019 жылдың шілдесінде Ли Либералдық партияның көрнекті өкілдерімен бірлесіп мәлімдеме жасап, бас атқарушы Кэрри Ламды маусым айынан бері үкіметке қарсы наразылықтарды тудырған даулы экстрадиция заң жобасын ресми түрде қайтарып алуға, сондай-ақ тәуелсіз тергеу комиссиясын құруға және халықпен мәнді диалог жүргізуге шақырды.
After his retirement, he became involved in the mass media, taking up posts as TV presenter and radio host. Lee hosted Legco Review, a RTHK weekly TV programme on the news about Legislative Council from 2001 until his retirement in March 2018, among several other posts. He became more open to speaking out about his support in democracy and universal suffrage and his criticism of the HKSAR and Chinese governments. He joined the democrats in the 1 July massive protest of 2003 against the legislation of the Hong Kong Basic Law Article 23. He quit the Liberal Party in 2003 over the party leadership's decision to drop its commitment to support universal suffrage of the Chief Executive election in 2007 in its manifesto. In 2004, Lee temporarily replaced Albert Cheng as the host of Teacup in the Storm, Hong Kong's most prominent current affairs programme on Commercial Radio Hong Kong. Cheng resigned because he had been under pressure from pro Beijing businessmen to stop being critical of the Beijing government. Lee also resigned two weeks later on 19 May as the radio host citing the same reason, following another anti government critic Wong Yuk man who also worked at the Commercial Radio as a talk show host. Lee claimed that one Mainland official had called him at night, praising his wife and daughter before saying that he wanted to talk about his radio show. Lee said his decision to quit was also driven by the fear of possible harassment of his family. The successive resignations of the three hosts sparked a heated political controversy related to press freedom and media self censorship. Simultaneously, Lee also quit as the delegate of the National People's Congress in 2004, saying that he had faced pressure not to speak openly. In 2013, Lee joined the political group Hong Kong 2020 spearheaded by former Chief Secretary Anson Chan to provide a platform for soliciting views towards consensus on the constitutional changes needed to achieve full universal suffrage in the Chief Executive election in 2017 and the Legislative Council elections in 2020. Lee quitting after a year, citing conflict of interest concerns. In July 2019, Lee issued a joint statement with other Liberal Party grandees calling on Chief Executive Carrie Lam to officially withdraw the controversial extradition bill which sparked the massive anti government protests since June, as well as set up an independent commission of inquiry and engage in meaningful dialogue with the public.
Жарияланымдар
不准錄音 ("Жазуға рұқсат жоқ"). SCMP Smart Publishing. 2002 жыл. 風雨三十年──李鵬飛回憶錄 (Ли Пэнфейдің естеліктері). Cup Magazine Publishing. 2004 жыл.
不准錄音 ("No Recording"). SCMP Smart Publishing. 2002. 風雨三十年──李鵬飛回憶錄 (Memoirs by Allen Lee). Cup Magazine Publishing. 2004.