Кіріспе

Александр Македонскийдің генералы (б.з.д. 370–321 жж.)

Кратер немесе Кратерос (Κρατερός; б.з.д. 370 – б.з.д. 321) – Александр Македонскийдің қолбасшысы және Диадохтардың бірі. Өмірі бойы ол Александр Македонскийдің адал жақтасы және қолдаушысы болды. Кратер – Орестис қаласынан шыққан македондық дворян Александрдың ұлы және адмирал Амфотердің бауыры. Б.з.д. 333 жылы Исс шайқасында Фаланкстың және сол қанаттағы барлық жаяу әскердің басшысы болды. Гирканияда ол тапурийлерге қарсы миссияға жіберілді, бұл македондық әскермен оның алғашқы тәуелсіз басшылығы болды. Б.з.д. 326 жылы қазіргі Джелумға жақын жерде өткен Гидасп шайқасында ол батыс жағалауда қалған тылға басшылық етті; оның әскері шайқастың соңғы кезеңінде ғана өзеннен өтті. Сузадағы тойда Кратер Дарий III-нің інісі Оксиатрестің қызы Амастрис ханшайымға үйленді. Кратер б.з.д. 324 жылы Описте Александрдың әскерін тастап кетті. Кратер мен Полиперхон 11 500 қарт сарбазды Македонияға қайтаруға және Александрдың шығыстағы әскеріне қосылу үшін жаңа сарбаздық контингентті басқаруға тағайындалған Антипатрдың орнына келді. Бірақ Кратердің Македонияға келуі теңіз арқылы тасымалдауға жеткілікті кемелер болмауынан кешікті. Ол кезде оның жанында шамамен 10 000 қарт сарбаз болды. Ақырында, Антипатр Ламиан соғысында бірнеше қолбасшылардан көмек сұрағанда Кратер Еуропаға өтті, бірақ жоғары басшылықты Антипатрға қалдырды. Ол Киликиялық теңіз флотымен Грекияға жүзіп барып, б.з.д. 322 жылдың тамызындағы Краннон шайқасында әскерге басшылық етті. Антигон Пердикка мен Эвменге қарсы бүлік көтергенде, Кратер Антипатр мен Птолемеймен бірге оған қосылды. Ол Антипатрдың қызы Филаға үйленді, олардан Кратер есімді ұл туды. Б.з.д. 321 жылы Геллеспонт маңындағы бір жерде, Кіші Азияда Эвменге қарсы шайқаста аттан шабуыл жасағанда аты құлап, қаза тапты.

Халықтық ақпарат құралдарында

Кратeрос дыбыстық жағынан нақты жазылған, Кратeрус – А. Дж. Кейвтің «Роксана романы» тарихи романындағы маловаты кейіпкерлердің бірі. Сондай-ақ Кратeр деп те аталады, ол Мэри Реноның «Парсы жігіті» мен «Көкіден түскен от» атты екі Александр романындағы маңызды тұлға. «Александр» фильмінде оның рөлін британдық актер Рори Макканн сомдады.