Кіріспе

Б.з.д. 4 ғасырындағы грек билеушісі, Тесалияның Фера қаласының тираны немесе деспоты Александр (Ἀλέξανδρος) б.з.д. 369 жылдан 356 жылға дейін билік жүргізді. Б.з.д. 370 жылы Фера және Тесалия тираны Ясон өлтірілгеннен кейін, оның ағасы Полифрон бір жыл билік етті, бірақ одан кейін Александр оны улап, билікті өзіне алды. Александр тирандықпен биледі және Тесалияны, сондай-ақ Македония патшалығын бақылауға алуға тырысты. Ол Аттикаға қарақшылық шабуылдар жасады. Александрды оның әйелі Фибаның ағалары – Тисифон, Ликофрон және Пейтолаус өлтірді, өйткені Фиба күйеуінен қорқып, Александрдың қатыгез және жаман мінезін жек көргендігі айтылады.

Билік

Александрдың билікке қалай келгені туралы айтылатын әңгімелерде шағын мәліметтер бойынша кейбір айырмашылықтар бар. Диодор Сицилийскийдің мәлімдеуінше, б.з.д. 370 жылы Фера тираны Ясон өлтірілген соң, оның бауыры Полидор бір жыл патшалық құрған, бірақ одан кейін Александр, тағы бір бауыры, оны улаған. Алайда, Ксенофонтқа сәйкес, Полидорды б.з.д. 369 жылы оның інісі Полифрон өлтірген, ал оны өз кезегінде Ясонның ұлы Александр, оның немере інісі өлтірген. Плутарх Александрдың өзі өлтірген туысының найзасына құдайша табынуын айтады. Александр тирандықпен билік еткен, ал Диодордың сөзіне қарағанда, бұл оқиғалар б.з.д. 368 жылдың басында болған. Сол жылдың жазында Пелопида жаңа шағымдарға байланысты Тесалияға қайтадан жіберілді. Ол Исмениймен бірге, ешқандай әскери күшсіз, тек келіссөзші ретінде барды, бірақ Александр оны тұтқындап, түрмеге қамады. Ғалым Уильям Митфорд Пелопиданың шайқаста тұтқынға алынғанын болжайды, бірақ Демосфеннің сөзі мұндай пікірді қолдамайды. Тебалықтар Пелопиданы босату үшін Тесалияға үлкен әскер жіберді, бірақ олар Александрдың күшті атты әскеріне қарсы тұра алмады, ол Афинадан келген көмекші күштермен бірге оларды қуып, көптеген жандарды қырғынға ұшыратты. Эпаминонданың қабілеті болмағанда, бүкіл тебалық әскердің қырылуы мүмкін еді, ол науқанда қызмет еткен, бірақ бас қолбасшы емес еді. 367 жылы Александр Скотса қаласының тұрғындарын жаппай қырғынға ұшыратты. Плутархқа сәйкес, Эпаминонда басшылық еткен тебалықтардың Тесалияға жасаған келесі жорығы үш жылдық бітімге және Пелопиданы қоса алғанда, тұтқындардың босатылуына әкелді. Бұдан кейін Малкит пен Диогитон басшылығымен тағы бір тебалықтардың жеңісі болды. Содан кейін Александр басып алынған қалаларды тесалиялықтарға қайтаруға, өзін Ферамен шектеуге, Боэотия лигасына қосылуға және Тебаның тәуелді одақтасы болуға мәжбүр болды.

Өлім

Диодор Александрдың өлтірілуін б.з.б. 357/356 жылдарына жатқызады. Плутарх осы оқиғаны егжей-тегжейлі сипаттап, сарайдың жарқын бейнесін көрсетеді. Күзетшілер түн бойы сақшылық етті, бірақ Александрдың жатын бөлмесінде, баспалдақтың ең жоғары сатысында, есігін сақшылықта тұрған қатал тізгінталған иттің басында ғана күзетілмеді. Феба – Александрдың әйелі және туысы (немесе Ферейлік Ясонның қызы болғандықтан, жартылай қарындасы).

Басқа

Плутархтың "Ескендір Зұлқарнайынның бақыты немесе қасиеттері туралы" екінші сөйлеуінде (Моралияға қараңыз) және Клавдий Элианның "Әртүрлі тарихтар" еңбегінде Александрдың театрда трагедияны тоқтатып қалғаны айтылады, өйткені ол өзінің жасаған зұлмына бейжай болғанда, ойдан шығарылған оқиғаға жылауға ынтақ болған жоқ. Бұл Александртың зәлім болғанына қарамастан, оның темірдей қатал жүрегінің жұмсаруы мүмкін екенін көрсетеді. Актерге жазалаумен қорқыту қаупі туды, себебі Александр оны тамашалағанда қатты әсерленді.