Кіріспе

Юкатек майясының өзін-өзі өлтіру қадірлісі. Испандықтардың Юкатанды жаулап алу кезінде (1527–1546 жж.), Икс Таб немесе Икстаб ([iʃˈtaɓ]; "Арқан әйел", "Даспан әйел") – асылып өлтіру арқылы өзін-өзі өлтірудің жергілікті майя қадірлісі болған. Психопомптың рөлін атқарып, ол мұндай өзін-өзі өлтірушілерді жұмаққа сүйреп апаратын.

Салыстырулар

Ix Tab – "Ах Таб" сөзінің әйелдік түрі, "дарға асушы". Ix Tab-тың мейірімді "дарға асушы әйел" ретіндегі қызметі, тұзақтармен байланысынан туындаған болуы мүмкін. Ланда (Тозер 1941: 155) [Ах] Табай аң аулау құдайы ("Тұзаққа түсіруші" немесе "Алдаушы") туралы айтады, ол, мүмкін, тұзақтармен аң аулаудың қамқоршысы, оның ішінде олжаны ауаға көтеруші. Дрезден және Мадрид кодекстерінде осындай тұзақтарға түскен жануарлар бейнеленген, ал Мадрид кодексі (MC45c) осы тұзақтардың біреуін еркек аңшылық құдай ретінде көрсетеді. Ix Tab-ты мұндай құдайдың ерекше, әйелдік түрі ретінде қарастыруға болады, ол адамды өзінің бейнеленген дарға асу арқанына жеңіп алады. Өздерін осы "тұзаққа" ерікті түрде берген (әлде, түс көріп) өз-өзіне қол жұмсаушылар оған құрбан болған деп есептелуі мүмкін. Екінші жағынан, қазіргі заманғы фольклордағы Кстабай – ер адамдарын "тұзаққа түсіру" немесе "алдау" арқылы ашуландырып, жоқ қылатын азғырғыш әйел джин.

Дрезден кодексі

Дрезден кодексіндегі (DC53b) мойнына арқан салынып, аспан бағанасына ілінген өлген әйелдің суреті, көбінесе, нақты дәлелдерсіз Ix Tab бейнесі ретінде қарастырылады. Дегенмен, бұл сурет күн және айдың тұтылуына арналған бөлімде кездесетіндіктен, оның ай тұтылуын және ай құдайымен тығыз байланысты әйелдер үшін оның қатты салдарыларын символдау мақсатында қолданылған болуы мүмкін.

Мүмкіндік өндірісі

Испандықтарға дейінгі майяларда өзін-өзі өлтіруге арналған құдай немесе асылып өлтіру туралы маңызды әңгіме болған деген пікір айтылды. Алғашқыда Икс Таб тек қана аңшылық құдайы болған болуы мүмкін (жоғарыдағы Салыстырулар бөлімін қараңыз). Бүгінде, Юкатандық БАҚ-тар өз-өзіне қол жұмсауды жергілікті мәселе ретінде көрсету үшін "Икс Таб культі" деген сенсациялық идеяны пайдаланады, себебі Юкатанның өзін-өзі өлтіру көрсеткіші жалпы Мексикадан екі есе жоғары.