Кіріспе
Жаңа байыған адамдарды сипаттау үшін қолданылатын термин; nuvo ʁiʃ), жаңа бай немесе жаңа ақша (ескі байлыққа қарама-қарсы; vjø ʁiʃ) – байлықтарын отбасы мұрасы арқылы емес, өз өмірінде тапқан адамдардың әлеуметтік тобы. Бұрын олар төменгі әлеуметтік топқа және сол топтың экономикалық деңгейіне жатқан. Осы термин жаңа ақша, яғни олардың байлығы, жоғары әлеуметтік мобильділікке мүмкіндік беріп, жоғары топқа жататынын көрсететін тауарлар мен қызметтерді сатып алуға, яғни көрнекті тұтынуға жол ашқанын көрсетеді. Қыналыс сөз ретінде, "жаңа бай" әлеуметтік топтың ішіндегі белгілі бір топтың ерекшелігін көрсетеді. Сондықтан, әлеуметтік топтың бай адамдары арасында "жаңа бай" – әлемдік тәжірибесі мен ескі байлықтың құндылық жүйесі жоқ, мұрагерлік байлыққа ие болған, мысалы, аристократия, дворяндық және помещиктер сияқты адамдардың мәдениетсіздігі мен көркемдігін білдіреді.
; nuvo ʁiʃ), new rich or new money (in contrast to old money; vjø ʁiʃ) is a social class of the rich whose wealth has been acquired within their own generation, rather than by familial inheritance. These people previously had belonged to a lower social class and economic stratum (rank) within that class and the term implies that the new money, which constitutes their wealth, allowed upward social mobility and provided the means for conspicuous consumption, the buying of goods and services that signal membership in an upper class. As a pejorative term, nouveau riche affects distinctions of type, the given stratum within a social class; hence, among the rich people of a social class, nouveau riche describes the vulgarity and ostentation of the newly rich person who lacks the worldly experience and the system of values of old money, of inherited wealth, such as the patriciate, the nobility, and the gentry.
Тарих
Жаңа байлық идеясы көне Грецияға дейін (шамамен б.з.д. 8 ғасыр) барып жетеді. Б.з.д. 6 ғасырда ақын және аристократ Мегаралық Теогнис былай деп жазды: "Бұрынғы заманда заң-құқық пен әдеп-намыс білмейтін тайпалар болған. Міне, солар енді асыл топ, ал бұрынғы дәулеттілер – қарапайым халыққа айналды". Рим республикасында "novus homo" ("жаңа адам") термині де осыған ұқсас мағына білдірген.
Әлеуметтік жағдайы
Әлеуметтік мәртебе байлыққа және байлықпен бірге келетін билікке қатысты анықталуы мүмкін. Жоғары, билеуші топтар өздерінің билігін мәртебе, құрмет және моральдық жоғарылықпен негіздеп заңдастырған деп саналады. Билеуші топтар "қан және дұрыс ұрпақ құру" арқылы мұраға қалған байлықтың басымдығын қорғау үшін талаптар қояды. Жаңа байлар мен ұрпақтан-ұрпаққа мұра болған байлыққа ие ескі ақшалы топтың арасындағы мәдени, құндылық жүйесі және әлеуметтік айырмашылықтарды көрсету үшін екі әлеуметтік топ салыстырылады. Ескі отбасылық байланыстар, дәстүрлі мәртебе белгілері ретінде, жаңа байларда кездеспейді, бұл әлеуметтік дәстүрлер мен құндылықтарды, мысалы, дебютанттар институтын және олардың қоғамға таныстырылуын қайта қарастырады. Дебютанттардың санының артуынан көрініп тұрғанындай, дебюттың әлеуметтік құндылығы "отбасының элиталық мәртебесі мен ұзақ отбасылық дәстүрлерінен" "жоғары сыныптың өмір салтының бір бөлігі ретіндегі символдық құндылыққа" ауысқан. Бұл ауысу жаңа байларға жоғары әлеуметтік мәртебеге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл элиталық топтардың әлеуметтік интеграциясы өте баяу және жай жүреді, бұл стереотиптерді күшейтеді және ұзартады. Интеграцияның осы қарқыны жаңа байлардың дәстүрлі шығу тегімен байланысын сақтап қалуына ықпал етеді, бұл топтар арасындағы бөліністің негізі болып табылады. Сонымен қатар, жаңа байлардың өзінің тобындағы оқшаулану сезімі оларды "таза экономикалық мүддеден гөрі радикалды әділдік, азаматтық бостандықтар және діни төзімділік мәселелерін басымдыққа қоюға" итермелейді. Көптеген адамдар жаңа байлардың ескі байларға қарағанда төмен екенін айтады. Көптеген адамдар жаңа байлардың "саяси және мәдени тұрғыдан жетілмегенін" алға тартады, ал басқалары ескі байлардың "әлемдік көзқарасы жағынан жаңа байлардан басым" екенін айтады. Бұл пікірлер екі топ арасындағы айырмашылықты одан әрі күшейтеді, стереотиптерге әкеледі және бір ғасырдан астам уақыт бойы сақталып келеді. 1929 жылы өзі бір кездері ақындықтан және тектілікten мұқаяп болған отбасыға үйленген Джером Наполеон Бонапарт ханым "жаңа байлар Палм-Бич сияқты жерлерді Кони-Айлендтен ешқандай айырма жасамайды. Ньюпорт, элитаның соңғы бекінісі, байлардың қақпасында тұр. Қалаулы емес адамдар барлық жерге еніп жатыр" деді. 18 ғасырдағы Еуропада ескі байлар өздерінің ежелгі тарихын көрсету үшін ата-бабаларының резиденцияларын жаңарту арқылы жаңа байлардан өзін жоғары қоюға тырысты. Олардың отбасы тарихымен байланысы жаңа, өзінен-өзі жасаған топқа ұқсамайтын. Голландия Республикасында дворяндар Амстердамның саудагерлерінен осылай артықшылыққа ие болды, ал француз сарайында да осыған ұқсас үрдіс болды. Сол сияқты, 17 ғасырдағы Шотландияның сәнді лагардтары Тирлестен, Гламис және Драмланриг сияқты ғимараттарды өз отбасыларының тегін көрсету үшін қайта жаңартуға тырысты. Николас Монсон (9-шы барон Монсонның немересі) және Дебра Скотт "Жаңа кедейлер: төмендеген дворяндыққа нұсқаулық" (1984) кітабының авторлары болды, "кедейлікке ұшыраған аристократтар үшін өмір салты туралы нұсқаулық" "саудагерлік бюджетпен аристократиялық өмір салтын жүргізу".