Кіріспе

Келттік түйіндер (snaidhm Cheilteach, cwlwm Celtaidd, snaidhm Ceilteach) – Инсуляр өнерінің келт стилінде кеңінен қолданылатын, сәндік мақсатта қолданылатын түйіндер мен түйіндердің стильдік графикалық бейнелерінің әртүрлі түрлері. Бұл түйіндер христиандық ескерткіштер мен қолжазбаларды безендіру үшін бейімделулерімен ең жақсы танымал, мысалы, 8-ғасырға жататын Сент-Тейло Евангелиясы, Келлс кітабы және Линдисфарн Евангелиясы. Көбінесе бұл түйіндер үздірілмейтін түйіндер болып келеді, сондай-ақ олардың көпшілігі тоқу түйіндерінің түрлеріне жатады.

Тарих

Аралас өрнектерді қолдану Рим империясының соңында пайда болды. Тораптық өрнектер біздің заманымыздың үшінші және төртінші ғасырларында алғаш рет пайда болды және сол кездегі римдік еден мозаикаларында кездеседі. Бір-бірімен тоқу арқылы жасалған түйін өрнектерін көркемдік тұрғыдан қолданудың қызықты дамуы Византия сәулеті мен кітап безендіруі, копт өнері, кельт өнері, ислам өнері, Киев Русінің кітап безендіруі, эфиопия өнері, сондай-ақ еуропалық сәулет және кітап безендіруінен табылады. Кельт өнерінде, 450 жылға жуық уақытта кельттерге христиандық әсер ету басталғанға дейін спиральдар, сатылы өрнектер және кілт тәрізді өрнектер басым мотивтер болып табылады. Бұл өрнектер ерте христиан қолжазбалары мен өнер туындыларында жануарлар, өсімдіктер және тіпті адамдар сияқты тірі нәрселердің бейнелерін қоса отырып, өз орнын тапты. Бастапқыда, өрнектер күрделі тоқылған жіптерден тұратын, «өрме» деп аталатын, олар Еуропаның басқа да аймақтарында, мысалы, Италияда 6 ғасырда кездеседі. Қазір Дурхам соборының кітапханасында сақталатын және 7 ғасырда Солтүстік Британияда жасалған Жақсы Жаңалық кітабының фрагменті кельт стиліндегі нағыз түйінделген өрнектердің ең ерте мысалын қамтиды. «Өрме» жұмысының (тоқылған, үздіксіз жіптен жасалған өрнек) мысалдары әлемнің бірнеше мәдениеттеріндегі түйін жұмысының дизайнынан бұрын пайда болған, бірақ нағыз түйін жұмысына тән, үзіліп, қайта жалғанған «өрме» жұмысы Солтүстік Италия мен Оңтүстік Галлияда басталып, 7 ғасырда Ирландияға тарады. Бұл стиль көбінесе кельт аймақтарымен байланысты, бірақ ол Англияда да кеңінен таралған және ирланд және Нортумбриялық монастырлық қызметтері арқылы Еуропаға экспортталды. Дж. Ромилли Аллен «кельт сәндік өнеріндегі барлық бір-бірімен тоқылған өрнектердің негізін құрайтын сегіз түйін» деп атады. Кельт түйінін татуировка дизайны ретінде 1970 және 1980 жылдары АҚШ-та танымал болды.